హర్ముజ్ జలసంధిని తెరుస్తాం.. కానీ షరతు పెట్టిన ఇరాన్!

మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు మరో కీలక మలుపు తిరిగాయి. ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హర్ముజ్ జలసంధిపై తన పట్టును సడలించేందుకు ఇరాన్ అనూహ్యంగా ముందుకు వచ్చింది. అయితే దీనికి ప్రతిగా అమెరికా విధిస్తున్న ఆర్థిక, నౌకాదళ దిగ్బంధనాన్ని తక్షణమే ఎత్తివేయాలని షరతు విధించింది. ఆశ్చర్యకరమైన విషయమేమిటంటే.. ప్రపంచ దేశాలు ఎంతో కాలంగా కోరుతున్న అణు కార్యక్రమాల నియంత్రణ అంశాన్ని ప్రస్తావించకుండానే, కేవలం జలసంధిని తెరిచేందుకు ఇరాన్ మొగ్గు చూపడం ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో చర్చనీయాంశమైంది.

జలసంధి తెరుస్తాం.. కానీ ఆంక్షలు తొలగించాలి!

ప్రస్తుతం జరుగుతున్న యుద్ధం వల్ల ప్రపంచానికి చమురు సరఫరా చేసే కీలకమైన హర్ముజ్ జలసంధిని ఇరాన్ మూసివేసింది, దీనివల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు పెరిగే ప్రమాదం ఏర్పడింది. ఈ సమస్యను పరిష్కరించేందుకు ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి ఒక కొత్త ప్రతిపాదనను పాకిస్థాన్ ద్వారా అమెరికాకు పంపారు. అదేమిటంటే.. "ప్రస్తుతానికి మా అణు కార్యక్రమాల గురించి చర్చలు పక్కన పెడదాం, ముందుగా మేము ఈ సముద్ర మార్గాన్ని (జలసంధిని) తెరుస్తాము, దానికి బదులుగా మాపై ఉన్న ఆర్థిక ఆంక్షలను, నౌకల దిగ్బంధనాన్ని మీరు ఎత్తివేయాలి" అని ఇరాన్ షరతు పెట్టింది.

మధ్యప్రాచ్యంలో శాంతికి పుతిన్ హామీ

రష్యాలో ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అరాగ్చీ సోమవారం అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌తో భేటీ అయ్యారు. ఇరాన్ ప్రజలు తమ సార్వభౌమాధికారం కోసం చేస్తున్న పోరాటం వీరోచితమని పుతిన్ కొనియాడారు. మధ్యప్రాచ్యంలో శాంతి నెలకొనేందుకు రష్యా తన శాయశక్తులా కృషి చేస్తుందని పుతిన్ హామీ ఇచ్చారు. ఇరాన్ కొత్త సుప్రీం లీడర్ మోజ్తబా ఖమేనీ మార్గదర్శకత్వంలో ఈ క్లిష్ట సమయాన్ని ఆ దేశం అధిగమిస్తుందని ఆయన ఆకాంక్షించారు. రష్యాతో తమది వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం అని అరాగ్చీ పునరుద్ఘాటించారు.

ట్రంప్ పట్టు వీడతారా?

ఇరాన్ ఆశలు ఇలా ఉంటే, అగ్రరాజ్యం అమెరికా మాత్రం మరోలా ఆలోచిస్తోంది. అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఈ ప్రతిపాదనను అంత సులువుగా అంగీకరించేలా కనిపించడం లేదు. ఇరాన్ కేవలం జలసంధిని తెరవడమే కాకుండా, తన అణు ఆయుధాల తయారీని పూర్తిగా నిలిపివేస్తేనే శాశ్వత కాల్పుల విరమణ సాధ్యమని ట్రంప్ తెగేసి చెబుతున్నారు.

"మా దగ్గర అన్ని అస్త్రాలు ఉన్నాయి. వాళ్లకే చర్చలు కావాలంటే మమ్మల్ని సంప్రదించమనండి లేదా ఫోన్ చేయమనండి" అంటూ ట్రంప్ ఫాక్స్ న్యూస్ ఇంటర్వ్యూలో వ్యాఖ్యానించారు. ఇరాన్ రేవుల దిగ్బంధనాన్ని అమెరికా కఠినతరం చేస్తోంది. ఇప్పటివరకు సుమారు 38 నౌకలను అమెరికా సైన్యం వెనక్కి పంపిందంటే పరిస్థితి ఎంత తీవ్రంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

లెబనాన్‌లో భగ్గుమన్న అంతర్గత విభేదాలు

ఇరాన్ వ్యవహారం ఒకవైపు ఉంటే, లెబనాన్ రాజకీయాల్లో పెను ప్రకంపనలు మొదలయ్యాయి. ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హిజ్బుల్లా గ్రూపుపై లెబనాన్ అధ్యక్షుడు జోసెఫ్ ఔన్ తీవ్రస్థాయిలో మండిపడ్డారు. ఇజ్రాయెల్‌తో నేరుగా చర్చలు జరపడాన్ని హిజ్బుల్లా వ్యతిరేకించడాన్ని ఆయన తప్పుపట్టారు. "చర్చలు జరపడం దేశద్రోహం కాదు.. ఇతర దేశాల ప్రయోజనాల కోసం స్వంత దేశాన్ని యుద్ధంలోకి నెట్టడమే అసలైన దేశద్రోహం" అని ఔన్ ఘాటుగా వ్యాఖ్యానించారు.

లెబనాన్ ప్రజలు గాజా కోసమో, ఇరాన్ కోసమో ఎందుకు బలికావాలని ఆయన ప్రశ్నించారు. 1949 నాటి కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం తరహాలో శాంతిని కోరుకుంటున్నట్లు ఆయన స్పష్టం చేశారు. గత నెల మార్చి 2న ఇరాన్‌పై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడుల తర్వాత హిజ్బుల్లా ఈ యుద్ధంలోకి దిగింది. అప్పటి నుంచి జరిగిన పోరులో లెబనాన్‌లో 2,500 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారు.

ఆకాశన్నంటుతున్న ధరలు

మధ్యప్రాచ్య సంక్షోభం సామాన్యుడి జేబుకు చిల్లు పెడుతోంది. హర్ముజ్ జలసంధి గుండా రవాణా నిలిచిపోవడంతో పెట్రోకెమికల్స్ ధరలు విపరీతంగా పెరిగాయి. దీనివల్ల పెట్రోలు, డీజిల్ వంటి ఇంధనాల ధరలతో పాటు రసాయనాల ధరలు కూడా భారీగా పెరిగిపోయాయి. ఈ ప్రభావంతో విమాన ప్రయాణాలు ఖరీదైనవిగా మారాయి. ఇంధన ధరల భారాన్ని తట్టుకోలేక ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన 'ట్రాన్సావియా' విమాన సంస్థ తన ప్రయాణాలను రద్దు చేసుకునే పరిస్థితి వచ్చింది. మరోవైపు ఇరాన్ నుంచి చమురు కొంటున్న చైనా కంపెనీలపై అమెరికా ఆంక్షలు విధించడంతో అంతర్జాతీయంగా ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగాయి.

కేవలం ఇంధనమే కాకుండా నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు కూడా కొండెక్కుతున్నాయి. రవాణా ఖర్చులు పెరగడంతో పాటు ముడి సరుకులు దొరకడం కష్టమవ్వడంతో ప్రపంచంలోని కొన్ని సంస్థలు తమ ఉత్పత్తుల ధరలను పెంచుతున్నట్లు ప్రకటించింది. సముద్ర మార్గంలో రవాణా నిలిచిపోవడంతో వస్తువుల తయారీ ఖర్చు పెరిగి, చివరికి ఆ భారం సామాన్యుడిపైనే పడుతోంది.

యుద్ధంలో భారీ ప్రాణనష్టం

మధ్యప్రాచ్యంలో జరుగుతున్న ఈ భీకర యుద్ధం వల్ల వేల సంఖ్యలో అమాయక ప్రజలు, సైనికులు ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. తాజా లెక్కల ప్రకారం, ఇప్పటివరకు ఇరాన్‌లో 3,375 మంది, లెబనాన్‌లో 2,509 మంది మరణించగా.. ఇజ్రాయెల్‌లో 23 మంది పౌరులతో పాటు 15 మంది సైనికులు బలయ్యారు. అలాగే ఈ ప్రాంతంలో శాంతిని నెలకొల్పేందుకు వెళ్లిన 13 మంది అమెరికా సైనికులు, ఆరుగురు ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతి ప్రతినిధులు కూడా ప్రాణాలు కోల్పోవడం పరిస్థితి తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది. ఒకవైపు దేశాల మధ్య పోరు నడుస్తుంటే, మరోవైపు ప్రాణాలు పోతున్న తీరు చూసి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.

మొత్తానికి, ఇరాన్ వేసిన కొత్త ఎత్తుగడ చర్చల దిశగా దారితీస్తుందా లేక అమెరికా తన పట్టుదలతో ఆంక్షలను మరింత తీవ్రం చేస్తుందా అన్నది వేచి చూడాలి. హర్ముజ్ జలసంధి తెరుచుకోకపోతే మాత్రం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ముప్పు తప్పదని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.