మహిళా బిల్లుపై అధికార, ప్రతిపక్షాల మధ్య మాటల యుద్ధం

2029 సార్వత్రిక ఎన్నికల నుంచి మహిళలకు చట్టసభల్లో 33 శాతం రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాలనే లక్ష్యంతో పాటు, లోక్‌సభ స్థానాల సంఖ్యను పెంచేందుకు ఉద్దేశించిన కీలకమైన రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు శుక్రవారం లోక్‌సభలో వీగిపోయింది. ఈ పరిణామం భారత రాజకీయాల్లో పెను సంచలనం సృష్టించింది. బిల్లు ఆమోదం పొందడానికి అవసరమైన మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ (352 ఓట్లు) లభించకపోవడంతో, మొత్తం 528 మంది సభ్యుల్లో కేవలం 298 మంది మాత్రమే అనుకూలంగా ఓటు వేయగా, 230 మంది వ్యతిరేకించారు. ఈ ఓటమి తర్వాత శనివారం న్యూఢిల్లీ వేదికగా భారతీయ జనతా పార్టీ (బీజేపి), ప్రతిపక్ష పార్టీల కూటమి మధ్య తీవ్రస్థాయిలో మాటల యుద్ధం మొదలైంది. ఒకవైపు ప్రభుత్వం ఇది మహిళా సాధికారతకు తగిలిన దెబ్బగా అభివర్ణిస్తుంటే, మరోవైపు ప్రతిపక్షాలు ఇది ప్రభుత్వ రాజకీయ కుట్రగా పేర్కొంటున్నాయి.

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ బిల్లు ఓటమిని "ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో ఒక చీకటి రోజు"గా అభివర్ణించింది. కేంద్ర మంత్రి కిరణ్ రిజిజు పార్లమెంట్ ఆవరణలో మీడియాతో మాట్లాడుతూ, కాంగ్రెస్, ఇతర ప్రతిపక్ష పార్టీలు దేశంలోని మహిళలకు తీరని ద్రోహం చేశాయని మండిపడ్డారు. మహిళలకు చట్టసభల్లో చారిత్రాత్మక ప్రాతినిధ్యం కల్పించే ఈ బిల్లును అడ్డుకోవడం ద్వారా ప్రతిపక్షాలు తమ విశ్వసనీయతను శాశ్వతంగా కోల్పోయాయని ఆయన విమర్శించారు. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న మహిళల ఆగ్రహానికి కాంగ్రెస్ సమాధానం చెప్పుకోవాల్సి ఉంటుందని, ఈ మచ్చను వారు ఎప్పటికీ తుడిచిపెట్టుకోలేరని హెచ్చరించారు. ప్రభుత్వం చిత్తశుద్ధితో ప్రవేశపెట్టిన బిల్లును రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం అడ్డుకోవడం శోచనీయమని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.

రాహుల్ గాంధీనే బాధ్యుడు

మరో కేంద్ర మంత్రి శోభా కరంద్లాజే ఈ వైఫల్యానికి నేరుగా ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ బాధ్యుడని ఆరోపించారు. రాహుల్ గాంధీ నాయకత్వంలోని ప్రతిపక్ష కూటమి కేవలం మహిళల హక్కులనే కాకుండా, ప్రాంతీయ ప్రాతినిధ్యాన్ని కూడా దెబ్బతీసిందని ఆమె విమర్శించారు. ముఖ్యంగా దక్షిణ భారతదేశంలోని రాష్ట్రాలకు ఈ బిల్లు ద్వారా లోక్‌సభ స్థానాలు 50 శాతం కంటే ఎక్కువగా పెరిగే అవకాశం ఉండేదని, కానీ ప్రతిపక్షాల మొండి వైఖరి వల్ల ఆ అవకాశం చేజారిందని ఆమె పేర్కొన్నారు. మహిళలకు సాధికారత కల్పించే సువర్ణావకాశాన్ని విపక్షాలు కాలరాశాయని, ఇది కేవలం రాజకీయ స్వార్థం తప్ప మరొకటి కాదని ఆమె ధ్వజమెత్తారు. బీజేపీ ఎంపీ బాన్సూరి స్వరాజ్ సైతం స్పందిస్తూ, ప్రతిపక్షాలు మహిళలను వంచించాయని, ఈ మోసాన్ని గల్లీగల్లీకి తీసుకువెళ్తామని స్పష్టం చేశారు.

డీలిమిటేషన్ షరతు లేకుండా కొత్త బిల్లుపెడితే మద్దతు

కాంగ్రెస్ పార్టీ, 'ఇండియా' కూటమి ఈ ఆరోపణలను తీవ్రంగా తిప్పికొట్టాయి. కాంగ్రెస్ సీనియర్ ఎంపీ శశి థరూర్ మాట్లాడుతూ, తమ పార్టీ మహిళా రిజర్వేషన్లకు వ్యతిరేకం కాదని, కానీ ఈ రిజర్వేషన్లను డీలిమిటేషన్ (నియోజకవర్గాల పునర్విభజన) ప్రక్రియతో ముడిపెట్టడాన్నే తాము వ్యతిరేకిస్తున్నామని స్పష్టం చేశారు. మహిళా రిజర్వేషన్లను వెంటనే అమలు చేయాలని తాము కోరుకుంటున్నామని, అయితే డీలిమిటేషన్ అనేది దేశ భవిష్యత్తు, ప్రజాస్వామ్య సమతుల్యతకు సంబంధించిన కీలక అంశమని ఆయన అన్నారు. ఇటువంటి క్లిష్టమైన అంశంపై లోతైన చర్చలు జరగకుండా, కేవలం రెండు రోజుల సెషన్‌లో హడావిడిగా నిర్ణయం తీసుకోవడం సరికాదని థరూర్ అభిప్రాయపడ్డారు. ఒకవేళ ప్రభుత్వం డీలిమిటేషన్ షరతు లేకుండా కొత్త బిల్లును ప్రవేశపెడితే, దానికి తాము పూర్తి మద్దతు ఇస్తామని ఆయన సవాల్ విసిరారు.

డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ ద్వారా ప్రభుత్వం తన రాజకీయ లబ్ధి కోసం నియోజకవర్గాలను మార్చాలని చూస్తోందని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. కాంగ్రెస్ ఎంపీ కేసీ వేణుగోపాల్ మాట్లాడుతూ, మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం ఇప్పటికే 2023లో ఆమోదం పొందిందని, దానిని అమలు చేయకుండా కొత్తగా సవరణలు తీసుకురావడంలో ప్రభుత్వ దురుద్దేశం దాగి ఉందని విమర్శించారు. అస్సాం, జమ్మూ కాశ్మీర్ తరహాలో దేశవ్యాప్తంగా తమకు అనుకూలంగా నియోజకవర్గాల సరిహద్దులను మార్చుకోవాలనే ప్రభుత్వ వ్యూహం ఈ బిల్లు ఓటమితో పటాపంచలైందని ఆయన అన్నారు. 2023 మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టాన్ని ఎటువంటి జాప్యం లేకుండా, తక్షణమే అమలు చేయాలని ఆయన డిమాండ్ చేశారు. నియోజకవర్గాల పెరుగుదల పేరుతో ప్రభుత్వం ఆడుతున్న రాజకీయ క్రీడను తాము అడ్డుకుంటామని స్పష్టం చేశారు.

రాజకీయ నాటకమన్న రామ్ గోపాల్ యాదవ్

సమాజ్‌వాదీ పార్టీ నాయకుడు రామ్ గోపాల్ యాదవ్ ఈ మొత్తం ప్రక్రియను ఒక రాజకీయ నాటకమని కొట్టిపారేశారు. పశ్చిమ బెంగాల్, తమిళనాడు వంటి రాష్ట్రాల్లో జరగబోయే అసెంబ్లీ ఎన్నికలను దృష్టిలో ఉంచుకునే ప్రభుత్వం ఈ బిల్లును తెరపైకి తెచ్చిందని ఆయన ఆరోపించారు. ప్రభుత్వానికి మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ లేదని తెలిసినప్పటికీ, కేవలం రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసమే ఓటింగ్ నిర్వహించారని ఆయన విమర్శించారు. ఇప్పటికే మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు చట్టంగా మారి నోటిఫై అయినప్పుడు, మళ్ళీ కొత్తగా చర్చలు, ఓటింగ్‌ల అవసరం ఏముందని ఆయన ప్రశ్నించారు. ఇది కేవలం ఓటర్లను మభ్యపెట్టే ప్రయత్నమని, మహిళా సంక్షేమంపై ప్రభుత్వానికి నిజమైన చిత్తశుద్ధి లేదని ఆయన ఎద్దేవా చేశారు.

దుష్ట పన్నాగం - జాన్ బ్రిట్టాస్

సీపీఐ(ఎం) నేత జాన్ బ్రిట్టాస్ ప్రభుత్వ వ్యూహాన్ని "దుష్ట పన్నాగం"గా అభివర్ణించారు. మహిళలను ఒక కవచంలా వాడుకుని ప్రభుత్వం దేశాన్ని తప్పుదోవ పట్టిస్తోందని ఆయన ఆరోపించారు. ప్రభుత్వానికి నిజంగా చిత్తశుద్ధి ఉంటే, ప్రస్తుతమున్న శాసనసభ స్థానాల ప్రాతిపదికనే 33 శాతం రిజర్వేషన్లను అమలు చేయాలని డిమాండ్ చేశారు. లోక్‌సభ స్థానాలను 543 నుండి 850కి పెంచాలనే ప్రతిపాదన వెనుక ఉన్న అసలు కారణాలను ప్రజలకు వివరించాలని ఆయన కోరారు. ప్రభుత్వం తన అజెండాను అమలు చేయడానికి మహిళా సాధికారత అనే ముసుగును వాడుకుంటోందని, ఇలాంటి అప్రజాస్వామిక చర్యలను ప్రతిపక్షాలన్నీ ఐక్యంగా ఎదుర్కొంటాయని బ్రిట్టాస్ హెచ్చరించారు.

మొత్తానికి, మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు అమలు, లోక్‌సభ స్థానాల పెంపు అంశం దేశ రాజకీయాల్లో ఒక పెద్ద వివాదానికి దారితీసింది. 2011 జనాభా గణన ఆధారంగా డీలిమిటేషన్ జరిపి, 2029 నాటికి మహిళలకు కోటా ఇవ్వాలన్నది ప్రభుత్వ ప్రతిపాదన. అయితే, ఈ ప్రతిపాదన వెనుక ఉన్న రాజకీయ సమీకరణాలు, ముఖ్యంగా ఉత్తర, దక్షిణ భారత రాష్ట్రాల మధ్య సీట్ల పంపిణీలో రాబోయే అసమానతలు ప్రతిపక్షాల ఆందోళనకు ప్రధాన కారణం.

రాబోయే వర్షాకాల సమావేశాలలో ప్రభుత్వం మళ్ళీ ఈ బిల్లును తీసుకువస్తుందా లేదా ప్రతిపక్షాల డిమాండ్ మేరకు డీలిమిటేషన్ లేకుండా అమలు చేస్తుందా అన్నది వేచి చూడాలి. ప్రస్తుతం మాత్రం అధికార బీజేపీ, ప్రతిపక్ష కూటమి మధ్య ఈ "మహిళా యుద్ధం" ప్రజల్లోకి బలంగా వెళుతోంది.