UNO, G20,BRICS వంటిఅంతర్జాతీయ వేదికల వలన ప్రయోజనమేమి?

ప్రపంచం అనేక సంక్షోభాల గుండా దూసుకుపోతున్న ఈ కాలంలో, అంతర్జాతీయ వేదికల పాత్ర మరోసారి పరిశీలనకు వస్తోంది. ఆర్థిక అస్థిరతలు, భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు, వాతావరణ మార్పులు, మహమ్మారులు, సైబర్ భద్రత, రుణ సంక్షోభాలు – ఇవన్ని దేశాల సరిహద్దులు గుర్తించకుండా దూసుకొస్తున్నాయి. ఇలాంటి సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ఏర్పాటు చేసిన G20, ఐక్యరాజ్యసమితి, WTO, BRICS వంటి పెద్ద వేదికలు ఎంతవరకు ఫలిస్తున్నాయి? ప్రపంచ సమస్యలకు ఇవి నిజమైన పరిష్కారం చూపుతున్నాయా? లేక పెద్ద పెద్ద సభలు, ప్రకటనలు మాత్రమే మిగిలిపోతున్నాయా?

G20 ఏర్పాటై రెండుదశాబ్దాలు గడిచినా, దాని పని తీరు ఇంకా దేశాల రాజకీయ చిత్తశుద్ధిపైనే ఆధారపడి ఉంది. 2008 ఆర్థిక మాంద్యంలో ఈ వేదిక తీసుకున్న సమిష్టి చర్య ప్రపంచ మాంద్యాన్ని మరింతగా గాఢం కాకుండా కాపాడింది. అదే G20 యొక్క బలం. కానీ తర్వాత వచ్చిన సంవత్సరాలలో, ఈ వేదిక మరింత విస్తృతమైన అంశాలను చేపట్టినా వాతావరణ మార్పులు నుంచి డిజిటల్ పాలన వరకు అమలు మాత్రం దేశాల స్వచ్ఛందత మీదే నిలిచిపోయింది. ప్రతి సంవత్సరం పెద్ద పెద్ద హామీలు వినబడుతున్నా, అమలు విషయానికి వస్తే దేశీయ రాజకీయాల అడ్డంకులు స్పష్టమవుతున్నాయి.

దీనికి భిన్నంగా, ఐక్యరాజ్యసమితి న్యాయపరమైన, నైతిక బలం కలిగిన వేదిక అయినప్పటికీ, ఆచరణలో అది తరచూ స్థంబించిపోతుంటుంది. భద్రతా మండలి శాశ్వత సభ్యుల వీటో అధికారం, ప్రపంచ శాంతి కోసం చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అనేక సందర్భాల్లో అడ్డుగా మారింది. ఉక్రెయిన్ నుండి మధ్యప్రాచ్యం వరకు, ఆఫ్రికా నుండి ఆసియా వరకు, పోరాటాలు పెరుగుతుండగా, ఐరాస తీర్మానాలు కాగితంపై మాత్రమే మిగిలిపోతున్నాయి. అయినప్పటికీ, మానవతా సహాయం, శరణార్థుల రక్షణ, అభివృద్ధి లక్ష్యాల సాధనలో ఐరాస పాత్రను ఎవరూ తిరస్కరించలేరు. దాని నెమ్మదితనం విమర్శలకుపాలైతే, దాని అవసరం మాత్రం ఎప్పటికీ మారదు.

వాణిజ్య రంగంలో, WTO అనేక దశాబ్దాలుగా ప్రపంచ వాణిజ్యానికి నియంత్రణగా పనిచేసింది. కానీ డిజిటల్ ట్రేడ్, భౌగోళిక రాజకీయ పోటీలు, దేశాల మధ్య రక్షణాత్మక విధానాల పెరుగుదల వంటి మార్పులకు WTO సరైన వేగంతో స్పందించలేకపోతోంది. వివాద పరిష్కార వ్యవస్థ స్థబ్దత, వాణిజ్య నియమాల పాతబడి పోవడం, దేశాలు ప్రాదేశిక ఒప్పందాల వైపు అడుగులు వేయడం – ఇవన్నీ WTO ప్రభావాన్ని తగ్గిస్తున్న సంకేతాలు.

ఇక BRICS విషయానికి వస్తే, ఇది గ్లోబల్ సౌత్‌కు ఒక కొత్త శక్తివంతమైన వేదికగా ఎదుగుతోంది. ఇటీవల జరిగే విస్తరణతో ఇది ప్రపంచ జనాభాలో భారీ వాటాను ప్రతినిధ్యం చేస్తోంది. పాశ్చాత్య ఆధిపత్యానికి ప్రత్యామ్నాయం, డాలర్ ఆధారిత వ్యవస్థ నుండి విముక్తి, అభివృద్ధి చెందిన దేశాల మీద ఆధారాన్ని తగ్గించడం వంటి లక్ష్యాలు BRICS‌కు ఆకర్షణీయ వైభవాన్ని తెచ్చాయి. కానీ గుంపు అంతర్గత విరుద్ధ ధోరణులు, చైనా - భారత్ సంబంధాలు, రష్యాపై ఆంక్షలు, అభివృద్ధి బ్యాంక్ నెమ్మదిగా విస్తరించడం ఇవన్నీ BRICS‌ను కార్యాచరణలో బలహీనంగా చేస్తున్న అంశాలు. ఆకాంక్షలు పెద్దవి అయినా, వాటిని అమలు చేసే స్పష్టమైన వ్యవస్థ ఇంకా పడిపోలేదు.

ఈ వేదికలన్నింటినీ ఒకే ధాటిగా పరిశీలిస్తే ఒక నిజం బయటపడుతుంది. ఏ అంతర్జాతీయ వేదిక అయినా, సభ్య దేశాల రాజకీయ సంకల్పం మేరకే పని చేయగలదు. మహమ్మారి వంటి సంక్షోభాల సమయంలో ప్రపంచం సహకరించినప్పటికీ, సాధారణ రోజుల్లో తిరిగి జాతీయ ప్రయోజనాలే ప్రధానమవుతాయి. వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవాలంటే ప్రపంచ దేశాలు ఒకే దిశగా కదలాలి. కానీ పేద దేశాలు నిధులు కోరుతుంటే, సంపన్న దేశాలు రాజకీయ లెక్కలు వేసుకుంటాయి. సైబర్ భద్రత, కృత్రిమ మేధస్సు, రుణ సంక్షోభాలు ఇవన్నీ ఒకే దేశం పరిష్కరించలేని సమస్యలు. అయినప్పటికీ, వేదికలు కలిసి పని చేయాల్సిన అవసరం ఉన్నప్పటికీ, రాజకీయ చిక్కులు తరచూ ఆ ప్రయాణాన్ని అడ్డుకుంటాయి.

అయినా కూడా, ఈ వేదికలు పనిచేయడం లేదని చెప్పడం సరికాదు. G20 అప్పుడప్పుడు విశిష్టమైన ఫలితాలు ఇచ్చే సామర్థ్యం చూపిస్తోంది. ఆఫ్రికా దేశాలకు నైపుణ్యాభివృద్ధి, రుణ పునర్వ్యవస్థీకరణ, వాతావరణ నిధులపై చర్చ వంటి అంశాలు దాని ప్రాముఖ్యతను నిలబెడతాయి. ఐరాస ప్రతి ఏడాది కోట్లు మంది ప్రజలకు సహాయాన్ని అందిస్తోంది. BRICS అభివృద్ధి బ్యాంక్ పలు దేశాల్లో మౌలిక సదుపాయాలకు నిధులు అందిస్తోంది. WTO లేదంటే ప్రపంచ వాణిజ్యం పూర్తిగా అస్తవ్యస్తం కావచ్చు.

కావున, ప్రశ్న ఇవే: ఈ వేదికలు తమను తాము ఎలా మార్చుకుంటాయి? ప్రపంచం వేగంగా మారుతోంది. సమస్యలు అంచనా వేయలేనంత క్లిష్టంగా, పరస్పర సంబంధాలతో నిండిపోయాయి. శీతల యుద్ధ కాలపు వ్యవస్థలు నేటి ప్రపంచ యథార్థాలకు సరిపోయేవి కావు. ఐరాస భద్రతామండలి విస్తరణ, WTO సంస్కరణలు, G20లో ఆఫ్రికా, ఆసియా, లాటిన్ అమెరికా దేశాలకు ఎక్కువ స్థానం, BRICSకు బలమైన సంస్థాగత వ్యవస్థ ఇవన్నీ అత్యవసరంగా మారాయి.

మొత్తం మీద, ప్రపంచ వేదికలు పరిపూర్ణం కాదు. వాటికి పరిమితులు ఉన్నాయి. కానీ అవి ఉన్నవి కావడం మనకు అవసరం. అంతర్జాతీయ సమస్యలు జాతీయ పరిధిని దాటిపోయినప్పుడు, ఈ వేదికలు మనకు సహకార మార్గాలను అందిస్తాయి. చివరికి, వాటి ప్రభావం ప్రకటనల్లో కాదు, చర్యల్లో ఉంటుంది. దేశాలు తమ తాత్కాలిక ప్రయోజనాలను దాటి, దీర్ఘకాలిక ప్రపంచ ప్రయోజనాలను గుర్తించినప్పుడు మాత్రమే, ఈ వేదికలు నిజమైన మార్పుకు నాంది పలుకగలవు. ఈ వేదికలు పనిచేస్తాయా లేదా అన్నది, వాటి నిర్మాణంపై కన్నా, సభ్య దేశాల సంకల్పంపైనే ఆధారపడి ఉంది.