హర్మూజ్లో ఇరాన్ బోట్లు కనిపిస్తే కాల్చేయండి: ట్రంప్ సంచలన ఆదేశాలు
ప్రపంచ దేశాల ఇంధన అవసరాలకు కీలకాధారమైన హర్మూజ్ జలసంధి వేదికగా అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య యుద్ధం పతాక స్థాయికి చేరింది. జలసంధిలో మందుపాతరలు (మైన్లు) అమరుస్తూ అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి విఘాతం కలిగిస్తున్న ఇరాన్ చిన్న తరహా బోట్లను ఏమాత్రం సందేహించకుండా కనిపిస్తే కాల్చిపారేయాలని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన నౌకాదళాన్ని ఆదేశించారు. "ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ వెనకడుగు వేయొద్దు.. మైన్లు అమర్చే బోట్లను సముద్ర గర్భంలో కలిపేయండి" అంటూ ట్రూత్ సోషల్ వేదికగా ఆయన గర్జించారు.
మైన్ల తొలగింపునకు 6 నెలలు: పెంటగాన్
హర్మూజ్ జలసంధిలో ఇరాన్ సుమారు 20కి పైగా అత్యాధునిక జీపీఎస్ మైన్లను అమర్చినట్లు నిఘా వర్గాలు గుర్తించాయి. ఈ మైన్లను పూర్తిగా తొలగించి సముద్ర మార్గాన్ని క్లియర్ చేయడానికి కనీసం ఆరు నెలల సమయం పడుతుందని పెంటగాన్ నివేదించింది. అయితే అంత కాలం జలసంధిని మూసి ఉంచడం అసాధ్యమని భావించిన ట్రంప్.. మైన్ల తొలగింపు చర్యలను మూడు రెట్లు పెంచాలని ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు. ఇరాన్ వేస్తున్న అడ్డంకులను ధీటుగా ఎదుర్కోవాలని రక్షణ మంత్రికి సూచించారు.
సముద్రంలో దిగ్బంధం.. 31 నౌకలు వెనక్కి
ఇరాన్ను ఆర్థికంగా దెబ్బతీసేందుకు అమెరికా చేపట్టిన 'నౌకాదళ దిగ్బంధనం' అత్యంత కఠినంగా సాగుతోంది. 17 యుద్ధ నౌకలు, 100 యుద్ధ విమానాలు, 10 వేల మంది సైనికులతో అమెరికా గస్తీ కాస్తోంది. ఇప్పటివరకు ఇరాన్ వైపు వెళ్తున్న 31 వాణిజ్య నౌకలను అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ అడ్డుకుని వెనక్కి పంపింది. వీటిలో అత్యధికం చమురు ట్యాంకర్లే ఉండటం గమనార్హం. ఈ 'ఆపరేషన్ ఎకనామిక్ ఫ్యూరీ' వల్ల ఇరాన్ ప్రతి నిమిషం భారీ ఆర్థిక నష్టాన్ని చవిచూస్తోంది.
ఇరాన్ ప్రతీకారం.. నౌకల స్వాధీనం
అమెరికా దిగ్బంధనానికి నిరసనగా ఇరాన్ విప్లవాత్మక దళాలు సముద్రంలో రెచ్చిపోయాయి. బుధవారం హర్మూజ్ జలసంధిలో ప్రయాణిస్తున్న 'ఎమ్మెస్సీ ఫ్రాన్సెస్కా', 'ఎపామినోడ్స్' అనే రెండు భారీ కార్గో నౌకలను ఇరాన్ సైనికులు బంధించారు. ముసుగులు ధరించిన సాయుధ దళాలు హెలికాప్టర్ల ద్వారా నౌకలపైకి దిగి వాటిని తమ తీరం వైపు మళ్లించిన దృశ్యాలను ఇరాన్ అధికారికంగా విడుదల చేసింది. ఈ చర్యను పనామా వంటి దేశాలు అంతర్జాతీయ చట్టాల ఉల్లంఘనగా అభివర్ణించాయి.
12 లక్షల మంది భారతీయులు స్వదేశానికి
గల్ఫ్ ప్రాంతంలో నెలకొన్న అస్థిరత వల్ల భారతీయుల భద్రతపై కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుండి ఇప్పటివరకు సుమారు 12.12 లక్షల మంది భారతీయులు సురక్షితంగా స్వదేశానికి చేరుకున్నట్లు విదేశీ వ్యవహారాల శాఖ వెల్లడించింది. ఇరాన్ నుండి వచ్చే వారిని అర్మేనియా, అజర్బైజాన్ మీదుగా తరలిస్తుండగా, యూఏఈ, సౌదీ నుండి విమాన సర్వీసులు నిరంతరాయంగా కొనసాగుతున్నాయి. బాధితుల కోసం ఢిల్లీలో 24 గంటల కంట్రోల్ రూమ్ను ఏర్పాటు చేశారు.
భగ్గుమంటున్న చమురు ధరలు
ఈ యుద్ధ మేఘాల ప్రభావం ప్రపంచ మార్కెట్లపై తీవ్రంగా పడింది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో బ్రెంట్ క్రూడాయిల్ ధర బ్యారెల్కు 101.76 డాలర్లకు చేరుకుంది. యుద్ధానికి ముందు ధరలతో పోలిస్తే ఇది 35 శాతం పెరుగుదల. ఫలితంగా రవాణా ఖర్చులు పెరిగి ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిత్యావసరాల ధరలు ఆకాశాన్నంటుతున్నాయి. యూరోపియన్ యూనియన్ అంచనా ప్రకారం, ఈ సరఫరా అంతరాయం వల్ల రోజుకు సుమారు 4,500 కోట్ల రూపాయల ఆర్థిక నష్టం వాటిల్లుతోంది.
మానవతా విజయం
ఉద్రిక్తతల మధ్యే ట్రంప్ ఒక మానవతా విజయాన్ని సాధించారు. ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఉరిశిక్ష విధించిన ఎనిమిది మంది మహిళా నిరసనకారులను రక్షించాలని ట్రంప్ చేసిన విజ్ఞప్తికి టెహ్రాన్ పాలకులు తలొగ్గారు. ఆ ఎనిమిది మందిలో నలుగురిని తక్షణమే విడుదల చేయగా, మిగిలిన నలుగురికి శిక్షను నెల రోజుల జైలుకు తగ్గించారు. ఈ పరిణామం రాబోయే శాంతి చర్చలకు ఒక శుభారంభం అని ట్రంప్ ఆనందం వ్యక్తం చేశారు.
ట్రంప్ ఆఫర్.. ఇరాన్ కౌంటర్
ఇరాన్ పాలకులకు ట్రంప్ ఒక ఆసక్తికరమైన ఆఫర్ ఇచ్చారు. "ఇరాన్ పాలకులు కామన్ సెన్స్ ఉపయోగిస్తే, కొత్త ఒప్పందం ద్వారా ఆ దేశాన్ని ఆర్థికంగా గొప్ప స్థితికి తీసుకురావచ్చు" అని ఆయన సూచించారు. అయితే ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్ దీనిని కపట నీతిగా కొట్టిపారేశారు. ఒకవైపు గొంతు నులిమేలా దిగ్బంధనం విధిస్తూ, మరోవైపు చర్చల గురించి మాట్లాడటం అమెరికా ద్వంద్వ వైఖరికి నిదర్శనమని ఆయన 'ఎక్స్' వేదికగా మండిపడ్డారు.
పాకిస్థాన్ మధ్యవర్తిత్వం.. చర్చలపై సందిగ్ధత
సంక్షోభానికి ముగింపు పలికేందుకు పాకిస్థాన్ ముమ్మర ప్రయత్నాలు చేస్తోంది. పాక్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్, ఆర్మీ చీఫ్ ఆసిమ్ మునీర్ విజ్ఞప్తి మేరకు ట్రంప్ కాల్పుల విరమణను నిరవధికంగా పొడిగించారు. పాక్ హోంమంత్రి మొహ్సిన్ నఖ్వీ అమెరికా రాయబారితో భేటీ అయి రెండో విడత చర్చల సాధ్యాసాధ్యాలపై చర్చించారు. అయితే ఇరాన్ నాయకత్వంలో ఉన్న అంతర్గత విభేదాల వల్లే చర్చలు ఆలస్యమవుతున్నాయని వైట్ హౌస్ ఆరోపిస్తోంది.
నాయకత్వంలో చీలిక లేదు: ఇరాన్
ఇరాన్ నాయకత్వం 'తీవ్రంగా చీలిపోయిందని' ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలను టెహ్రాన్ తీవ్రంగా ఖండించింది. తమ మధ్య ఐక్యత ఉందని, ట్రంప్ అబద్ధాలు అల్లుతున్నారని ఇరాన్ ప్రతినిధి తబాతబాయ్ విమర్శించారు. శత్రువు ఆడుతున్న మైండ్ గేమ్లో భాగంగానే ఇలాంటి తప్పుడు ప్రచారాలు చేస్తున్నారని ఆయన ధ్వజమెత్తారు. చర్చల తలుపులు తెరిచే ఉన్నాయని, కానీ అమెరికా అహంకారాన్ని వీడాలని సూచించారు.
యూరేనియం షరతు.. దిగ్బంధనం ఎత్తివేత
శాంతి ఒప్పందం కుదరాలంటే అమెరికా ఒక కఠినమైన షరతు విధించింది. ఇరాన్ తన వద్ద ఉన్న సుసంపన్న యూరేనియం నిల్వలను పూర్తిగా వదులుకుంటేనే శాశ్వత ఒప్పందం కుదురుతుందని వైట్ హౌస్ స్పష్టం చేసింది. మరోవైపు అమెరికా ముందుగా తన నౌకా దిగ్బంధనాన్ని ఎత్తివేస్తేనే తాము చర్చలకు వస్తామని ఐరాసలో ఇరాన్ రాయబారి అమీర్ సయీద్ ఇరవానీ తేల్చి చెప్పారు.
మాజీ యువరాజు సందేహాలు
జర్మనీలో ఉన్న ఇరాన్ మాజీ యువరాజు రెజా పహ్లావి అమెరికా దౌత్యంపై అసహనం వ్యక్తం చేశారు. ఇరాన్ పాలకులు మారరని, వారితో చర్చలు జరపడం వల్ల వారికి సమయం ఇచ్చినట్లు అవుతుందే తప్ప ఫలితం ఉండదని ఆయన హెచ్చరించారు. ప్రజాస్వామ్యం కోసం పోరాడుతున్న ఇరాన్ ప్రజలకు ప్రపంచ దేశాలు అండగా ఉండాలని ఆయన పిలుపునిచ్చారు.
టెహ్రాన్ ద్వంద్వ వైఖరిపై వైట్ హౌస్ ఫైర్
ఇరాన్ పాలకులు బయటకి ఒకలా, లోపల ఒకలా వ్యవహరిస్తున్నారని వైట్ హౌస్ ప్రెస్ సెక్రటరీ కరోలిన్ లీవిట్ ఎద్దేవా చేశారు. సోషల్ మీడియాలో విమర్శలు చేస్తున్న ఇరాన్ నేతలు, చర్చల గదిలో మాత్రం అమెరికాకు తలొగ్గుతున్నారని ఆమె వ్యాఖ్యానించారు. ఇరాన్ నుంచి ముక్కలు ముక్కలుగా కాకుండా, ఒకే ఒక స్పష్టమైన, ఐక్యమైన ప్రతిపాదన కోసం ట్రంప్ వేచి చూస్తున్నారని ఆమె తెలిపారు.
‘యుద్ధం ఎప్పుడు ముగియాలో ట్రంపే నిర్ణయిస్తారు’
ఈ యుద్ధం ఎప్పుడు ముగియాలి అనేది పూర్తిగా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ తీసుకునే నిర్ణయంపైనే ఆధారపడి ఉంటుందని వైట్ హౌస్ తేల్చి చెప్పింది. అమెరికా ప్రయోజనాలే తమకు పరమావధి అని, గడువుల కంటే ఫలితాలకే ప్రాధాన్యత ఇస్తామని లీవిట్ పేర్కొన్నారు. ప్రస్తుతం చర్చల బంతి ఇరాన్ కోర్టులో ఉందని, వారు ఐక్యంగా స్పందిస్తేనే తదుపరి అడుగు పడుతుందని ఆమె స్పష్టం చేశారు.
షెడ్యూల్ ప్రకారం నేడు రెండో విడత శాంతి చర్చలు జరగాల్సి ఉన్నా, అమెరికా విధిస్తున్న నౌకా దిగ్బంధనం ఇప్పుడు పెద్ద అడ్డంకిగా మారింది. ఈ దిగ్బంధనాన్ని ఎత్తివేస్తేనే చర్చలకు వస్తామని ఇరాన్ అంటుంటే, అమెరికా మాత్రం తన పట్టు వీడటం లేదు. ఒకవేళ అమెరికా తన మొండివైఖరిని తగ్గించుకోకపోతే హర్మూజ్ జలసంధిలో యుద్ధం మొదలయ్యే ప్రమాదం ఉంది. ఇప్పటికే ఇరాన్ బోట్లను 'కనిపిస్తే కాల్చేయండి' అని ట్రంప్ ఇచ్చిన ఆదేశాలతో పశ్చిమాసియా ప్రాంతమంతా ఇప్పుడు అగ్నిగుండంలా మారిపోయింది.