హర్ముజ్ జలసంధిలో ఉద్రిక్తత: వెనక్కి తిరిగిన భారతీయ నౌకలు
మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్న వేళ, ప్రపంచంలోనే అత్యంత కీలకమైన హర్ముజ్ జలసంధి వద్ద ఉద్రిక్త పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. ఇరాన్ రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ జరిపిన కాల్పుల నేపథ్యంలో, భారత్కు చెందిన రెండు భారీ చమురు నౌకలు తమ ప్రయాణాన్ని ఆపివేసి వెనక్కి తిరిగినట్లు వెసెల్-ట్రాకర్ సంస్థ 'ట్యాంకర్ట్రాకర్స్.కామ్' వెల్లడించింది. ఈ ఘటన అంతర్జాతీయ చమురు సరఫరా వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం చూపేలా కనిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా ఇరాక్ నుండి సుమారు 20 లక్షల బారెళ్ల ముడి చమురును తీసుకువస్తున్న ఒక భారీ భారతీయ సూపర్ ట్యాంకర్ కూడా ఈ ముప్పును ఎదుర్కొని వెనక్కి మళ్లడం గమనార్హం.
ఈ పరిణామం ఒక్కసారిగా ప్రపంచ దేశాల దృష్టిని ఆకర్షించింది. బ్రిటిష్ మిలిటరీ అందించిన సమాచారం ప్రకారం, ఇరాన్ తన సముద్ర మార్గాలపై ఆంక్షలను కఠినతరం చేసినట్లు ప్రకటించిన కొద్దిసేపటికే ఈ కాల్పుల ఘటన చోటుచేసుకుంది. ఇరాన్ రివల్యూషనరీ గార్డ్స్కు చెందిన రెండు గన్బోట్లు హర్ముజ్ జలసంధి గుండా వెళ్తున్న ట్యాంకర్పై కాల్పులు జరిపాయి. అయితే, యునైటెడ్ కింగ్డమ్ మారిటైమ్ ట్రేడ్ ఆపరేషన్స్ సెంటర్ స్పందిస్తూ, ట్యాంకర్ అందులోని సిబ్బంది సురక్షితంగా ఉన్నారని ధృవీకరించింది. అయితే ఆ నౌక ఏ దేశానికి చెందింది, ఎక్కడికి వెళ్తోంది అనే పూర్తి వివరాలను వెల్లడించడానికి నిరాకరించింది.
గత ఏడు వారాలుగా కొనసాగుతున్న భీకర యుద్ధం కారణంగా ఈ ప్రాంతంలో అస్థిరత నెలకొంది. అమెరికా తన షిప్పింగ్ రేవులపై దిగ్బంధనం విధించినందుకు ప్రతిచర్యగా, హర్ముజ్ జలసంధిపై తాము ఆంక్షలు విధిస్తున్నట్లు ఇరాన్ ప్రకటించింది. ఈ జలసంధి ప్రపంచ చమురు వ్యాపారంలో అత్యంత కీలకమైనది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వినియోగించే ముడి చమురులో దాదాపు ఐదో వంతు ఈ మార్గం గుండానే రవాణా అవుతుంది. ఇరాన్ తాము అనుమతించిన నౌకలను తప్ప మిగిలిన ఏ నౌకలను కూడా ఈ మార్గంలో అనుమతించడం లేదు. ఈ నేపథ్యంలోనే భారతీయ నౌకలకు ఈ చేదు అనుభవం ఎదురైంది.
భారతదేశానికి ముడి చమురు సరఫరాలో ఇరాక్, ఇతర గల్ఫ్ దేశాలు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి. ఇప్పుడు ఈ కీలకమైన జలసంధి వద్ద కాల్పులు జరగడం, నౌకలు వెనక్కి మళ్లడం వల్ల భారత్లో ఇంధన ధరలపై, సరఫరా గొలుసుపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. ట్యాంకర్ట్రాకర్స్ నివేదిక ప్రకారం, భారత నౌకలు ప్రమాదాన్ని పసిగట్టి ముందస్తు జాగ్రత్తగా వెనక్కి తిరిగినట్లు తెలుస్తోంది. ఇరాన్ సముద్ర బలగాలు దూకుడుగా వ్యవహరిస్తుండటంతో, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య నౌకలు ఇప్పుడు ఈ మార్గంలో ప్రయాణించడానికి భయపడుతున్నాయి.
అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న ఈ దౌత్యపరమైన, సైనికపరమైన ఘర్షణ ఇప్పుడు ఇతర దేశాల వాణిజ్య ప్రయోజనాలను దెబ్బతీస్తోంది. ఇరాన్ తనపై ఉన్న ఆర్థిక ఆంక్షలను ఎత్తివేయాలని ఒత్తిడి చేసేందుకు హర్ముజ్ జలసంధిని ఒక ఆయుధంగా వాడుకుంటోంది. యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి ఇరాన్ తన ప్రాదేశిక జలాల్లో నిఘాను తీవ్రతరం చేసింది. తమ అనుమతి లేకుండా ప్రవేశించే నౌకలపై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని గతంలోనే హెచ్చరించింది. తాజా ఘటన ఆ హెచ్చరికలను ఇరాన్ అమలు చేస్తోందని నిరూపిస్తోంది.
ప్రస్తుతానికి భారత నౌకలు సురక్షితంగా ఉన్నప్పటికీ, ఈ ప్రాంతంలో కొనసాగుతున్న అనిశ్చితి భారత విదేశీ వ్యవహారాల శాఖకు షిప్పింగ్ కంపెనీలకు ఆందోళన కలిగిస్తోంది. అంతర్జాతీయ సమాజం ఈ విషయంలో జోక్యం చేసుకుని సముద్ర మార్గాల్లో స్వేచ్ఛా వాణిజ్యానికి విఘాతం కలగకుండా చూడాలని నిపుణులు కోరుతున్నారు. ఒకవేళ ఈ ఉద్రిక్తతలు ఇలాగే కొనసాగితే, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు ఆకాశాన్ని తాకడం ఖాయం. భారత ప్రభుత్వం కూడా ఈ పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తోంది. తమ నౌకల భద్రత కోసం ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను లేదా రక్షణ చర్యలను పరిశీలిస్తోంది.