అమెరికాతో రెండో విడత శాంతి చర్చలకు ఇరాన్ నో
పశ్చిమాసియాలో శాంతి చర్చలు మళ్లీ మొదటికొచ్చాయి. ఒకవైపు కాల్పుల విరమణ పొడిగింపు కోసం అంతర్జాతీయ సమాజం ప్రయత్నిస్తుంటే, మరోవైపు క్షేత్రస్థాయిలో అమెరికా-ఇరాన్ల మధ్య ఉద్రిక్తతలు మాత్రం తగ్గడం లేదు. అమెరికా తన దిగ్బంధాన్ని ఎత్తివేస్తేనే జలసంధిని తెరుస్తామని ఇరాన్ పట్టుబడుతుండగా, కాల్పుల విరమణను ఉల్లంఘిస్తే ఇరాన్ మౌలిక వసతులను తుడిచిపెట్టేస్తామని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ హెచ్చరించారు. ఈ పరిణామాల మధ్య ఇవాళ ఇస్లామాబాద్లో జరగాల్సిన రెండో విడత చర్చలపై అనిశ్చితి నెలకొంది.
నౌకపై అమెరికా దాడితో మారిన సీన్
హర్మూజ్ జలసంధి సమీపంలో ఇరాన్ జెండాతో వెళ్తున్న 'టౌస్కా' అనే కార్గో నౌకను అమెరికా నౌకాదళం అడ్డుకోవడం ఉద్రిక్తతలకు ప్రధాన కారణమైంది. అమెరికా విధించిన ఆంక్షలను ధిక్కరించి నౌకను ముందుకు పోనివ్వడంతో, అమెరికా గైడెడ్ మిస్సైల్ డిస్ట్రాయర్ ఆ నౌక ఇంజిన్ గదిపై నేరుగా కాల్పులు జరిపింది. దీంతో నౌక అక్కడికక్కడే నిలిచిపోగా, అమెరికా మెరైన్లు హెలికాప్టర్ల ద్వారా దానిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
ఈ పరిణామంపై ఇరాన్ మిలిటరీ తీవ్రంగా మండిపడింది. నౌకలో సిబ్బందితో పాటు వారి కుటుంబ సభ్యులు ఉన్నందున వారి ప్రాణ రక్షణ కోసం తాము వెంటనే ప్రతిఘటించలేదని స్పష్టం చేసింది .అయితే అమెరికా చేసిన ఈ పనిని ఊరికే వదలబోమని, త్వరలోనే దీనికి తగిన బుద్ధి చెబుతామని ఇరాన్ భద్రతా దళాలు హెచ్చరించాయి.
చర్చలకు వెనకడుగు వేస్తున్న టెహ్రాన్
ఈ దాడుల నేపథ్యంలో అమెరికాతో చర్చలకు ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ విముఖత వ్యక్తం చేసింది. ప్రస్తుతం చర్చలకు వెళ్లే ప్రణాళిక ఏదీ లేదని ఇరాన్ ప్రతినిధి ఇస్మాయిల్ బఘాయీ సోమవారం స్పష్టం చేశారు. అమెరికా ఒకవైపు దౌత్యం అంటూనే, మరోవైపు నౌకలపై దాడులు చేస్తూ కాల్పుల విరమణను ఉల్లంఘిస్తోందని ఆయన ఆరోపించారు.
ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మహ్మద్ బాకర్ ఖలీబాఫ్ మాట్లాడుతూ.. అమెరికా తన దిగ్బంధాన్ని ఎత్తివేయకుండా చర్చలు సఫలం కాబోవని తేల్చి చెప్పారు. హర్మూజ్ జలసంధిని ప్రపంచ దేశాల కోసం ఇరాన్ తెరిచి ఉంచాలంటే, ముందుగా తమ ఓడరేవులపై ఉన్న ఆంక్షలను అమెరికా తొలగించాలని ఆయన డిమాండ్ చేశారు.
రంగంలోకి ట్రంప్ బృందం.. హెచ్చరికలు
మరోవైపు అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ తన మొండి వైఖరిని వీడటం లేదు. ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్, జారెడ్ కుష్నర్ వంటి ఉన్నత స్థాయి ప్రతినిధులు ఇప్పటికే ఇస్లామాబాద్ బయలుదేరారని ఆయన ప్రకటించారు. ఇరాన్ శాంతి ఒప్పందానికి అంగీకరించకపోతే, ఆ దేశంలోని ప్రతి పవర్ ప్లాంట్ను, ప్రతి వంతెనను అమెరికా కూల్చివేస్తుందని సోషల్ మీడియా వేదికగా తీవ్ర హెచ్చరికలు జారీ చేశారు.
భద్రతా వలయంలో ఇస్లామాబాద్
చర్చల కోసం పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వం రాజధాని ఇస్లామాబాద్లో భారీ బందోబస్తు ఏర్పాటు చేసింది. సుమారు 10,000 మంది భద్రతా సిబ్బందిని మోహరించారు. 'రెడ్ జోన్' ప్రాంతంలో పర్యాటక స్థలాలను మూసివేయడమే కాకుండా, ప్రముఖ హోటళ్లలోని బుకింగ్లన్నీ రద్దు చేసి విదేశీ ప్రతినిధుల కోసం కేటాయించారు.
పాక్ అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి మొహ్సిన్ నఖ్వీ సోమవారం అమెరికా, ఇరాన్ రాయబారులతో విడివిడిగా భేటీ అయ్యారు. ప్రతినిధులందరికీ అత్యున్నత స్థాయి భద్రత కల్పిస్తామని ఆయన హామీ ఇచ్చారు. ఈ గందరగోళం మధ్యే చర్చలు జరగాలని పాక్ ఆకాంక్షిస్తోంది.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం
మరోవైపు హర్మూజ్ జలసంధి మూసివేతతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చమురు ధరలు ఆకాశాన్ని తాకాయి. బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర ఏకంగా 30 శాతం పెరిగి బ్యారెల్కు 95 డాలర్లకు చేరింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా రవాణా వ్యవస్థపై దీని ప్రభావం పడుతోంది. బ్రిటన్ ఈ పరిస్థితిని అత్యంత క్లిష్టమైనదిగా ప్రకటించింది.
సముద్రయాన స్వేచ్ఛను అడ్డుకుని ఇరాన్ 'టోల్' వసూలు చేయాలని చూడటంపై బ్రిటన్ విదేశాంగ మంత్రి వైవెట్ కూపర్ మండిపడ్డారు. భారత్ సహా 50 దేశాలు ఇరాన్ తీరును వ్యతిరేకిస్తున్నాయని, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను ఇరాన్ బందీగా మార్చుకోలేదని ఆమె హెచ్చరించారు.
తీవ్ర ప్రాణ నష్టం
గడిచిన ఆరు వారాల పోరులో ప్రాణనష్టం ఊహించని రీతిలో ఉంది. ఇరాన్ అధికారిక లెక్కల ప్రకారం అక్కడ 3,375 మంది మరణించగా, అందులో 383 మంది చిన్నారులు ఉన్నారు. లెబనాన్లో 2,290 మంది, ఇజ్రాయెల్లో 23 మంది పౌరులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
యుద్ధం కారణంగా ఇరు దేశాల మధ్య ఘర్షణలు తీవ్రమై 13 మంది అమెరికా సైనికులు, 15 మంది ఇజ్రాయెల్ సైనికులు మరణించారు. అటు గాజాలోనూ ఇజ్రాయెల్ దాడులు కొనసాగుతుండటంతో ప్రాణనష్టం పెరుగుతూనే ఉంది.
మధ్యవర్తుల ముమ్మర ప్రయత్నాలు
ఉద్రిక్తతలను తగ్గించేందుకు పాక్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ సోమవారం ఇరాన్ అధ్యక్షుడితో సుదీర్ఘంగా మాట్లాడారు. సౌదీ అరేబియా, ఖతార్, టర్కీ దేశాధినేతలతో జరిపిన చర్చల సారాంశాన్ని ఆయన వివరించారు. శాంతి స్థాపన కోసం పాక్ చిత్తశుద్ధితో ప్రయత్నిస్తుందని హామీ ఇచ్చారు. పాక్ ఉప ప్రధాని ఇషాక్ దార్ కూడా ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రితో ఫోన్లో మాట్లాడి, గడువు ముగిసేలోగా చర్చలకు ముందుకు రావాలని కోరారు. ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాలు కూడా పాక్ చేస్తున్న ఈ మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలను ప్రశంసించాయి.
]బుధవారం నాటికి కాల్పుల విరమణ గడువు ముగియనున్న నేపథ్యంలో, ఇస్లామాబాద్ చర్చలు జరుగుతాయా లేదా అన్నది నేడు తేలిపోనుంది. ఒకవేళ చర్చలు విఫలమైతే, అది పూర్తి స్థాయి యుద్ధానికి లేదా మౌలిక వసతుల విధ్వంసానికి దారితీస్తుందేమోనని ప్రపంచ దేశాలు భయాందోళన చెందుతున్నాయి.