హార్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి మూసివేసిన ఇరాన్
ఏప్రిల్ 18, 2026 శనివారం నాడు హార్ముజ్ జలసంధిలో ఉద్రిక్తతలు మరోసారి తారాస్థాయికి చేరుకున్నాయి. అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య దౌత్యపరమైన చర్చలు జరుగుతున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితులు యుద్ధ వాతావరణాన్ని తలపిస్తున్నాయి.
శుక్రవారం ఇరాన్ జలసంధిని తిరిగి తెరిచిన తర్వాత కూడా, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అమెరికా నిర్బంధం కొనసాగుతుందని ప్రకటించడంతో ఉద్రిక్తత మరింత పెరిగింది. ఇరాన్తో అణు కార్యక్రమం సహా ఒప్పందం కుదిరే వరకు ఆంక్షలు కొనసాగుతాయని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. దీనితో హార్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవాలనే నిర్ణయాన్ని ఇరాన్ వెంటనే వెనక్కి తీసుకుని, మళ్లీ ఆంక్షలు విధించింది.
ఇరాన్ సంయుక్త సైనిక కమాండ్ శనివారం ఒక ప్రకటన విడుదల చేస్తూ, “హార్ముజ్ జలసంధి పూర్తిగా మా సాయుధ దళాల కఠిన నియంత్రణలోకి తిరిగి వచ్చింది” అని తెలిపింది. అమెరికా ఇరాన్కు చెందిన పోర్టులపై విధించిన నిర్బంధం ఎత్తివేయబడకపోతే, జలసంధి గుండా నౌకాయానాన్ని అనుమతించబోమని స్పష్టం చేసింది. అమెరికా ఇరాన్ పోర్టులపై విధించిన నిర్బంధం కొనసాగినంతకాలం జలసంధి గుండా రాకపోకలను అడ్డుకుంటామని హెచ్చరించింది. ఇది అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి పెద్ద విఘాతంగా మారింది.
హార్ముజ్ జలసంధిలో కాల్పుల కలకలం
కాగా, ఏప్రిల్ 18, 2026 శనివారం హార్ముజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణిస్తున్న ఒక చమురు ట్యాంకర్ లక్ష్యంగా ఇరాన్ రివల్యూషనరీ గార్డ్స్కు చెందిన రెండు గన్బోట్లు కాల్పులు జరపడం అంతర్జాతీయంగా కలకలం రేపింది. బ్రిటన్ సైన్యానికి చెందిన ‘మారిటైమ్ ట్రేడ్ ఆపరేషన్స్’ ఈ విషయాన్ని ధృవీకరించింది. అయితే, ఈ కాల్పుల్లో సిబ్బందికి కానీ, ట్యాంకర్కు కానీ ఎటువంటి నష్టం వాటిల్లలేదని, వారు సురక్షితంగా ఉన్నారని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ఈ ఘటన జలసంధిపై తమ ఆధిపత్యాన్ని చాటుకోవడానికి ఇరాన్ చేసిన హెచ్చరికగా భావించవచ్చు.
గత కొద్ది రోజులుగా జలసంధిని తెరుస్తామని సంకేతాలిచ్చిన ఇరాన్, అనూహ్యంగా శనివారం నాడు మళ్లీ కఠిన ఆంక్షలను విధిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. అమెరికా తన ఓడరేవులపై కొనసాగిస్తున్న దిగ్బంధనానికి నిరసనగా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు ఇరాన్ మిలిటరీ కమాండ్ తెలిపింది. జలసంధిని దాటే ప్రతి ఓడ ఇరాన్ నౌకాదళం నుంచి అనుమతి తీసుకోవాలని, అలాగే ప్రత్యేక రుసుము చెల్లించాలని ఇరాన్ పార్లమెంటరీ కమిటీ స్పష్టం చేసింది. దీనివల్ల ప్రపంచ చమురు సరఫరాకు పెను ముప్పు పొంచి ఉంది.
ట్రంప్ పట్టుదల
అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఈ విషయంలో చాలా కఠినంగా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఇరాన్ జలసంధిని తెరిచినప్పటికీ, ఇరాన్ తన అణు కార్యక్రమాలపై, ఇతర వివాదాలపై పూర్తిస్థాయి ఒప్పందానికి వచ్చే వరకు అమెరికా విధిస్తున్న దిగ్బంధనం "పూర్తి స్థాయిలో" కొనసాగుతుందని ఆయన స్పష్టం చేశారు. అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ గణాంకాల ప్రకారం, సోమవారం నుండి ఇప్పటివరకు ఇరాన్ వైపు వెళ్తున్న 21 ఓడలను అమెరికా బలగాలు వెనక్కి పంపాయి. అమెరికా వైఖరి మార్చుకోకపోవడం వల్లనే తాము జలసంధిని తిరిగి మూసివేయాల్సి వచ్చిందని ఇరాన్ ఆరోపిస్తోంది.
అయితే, ఇరాన్ జలసంధిని తెరిచినా, మూసినా అమెరికా తన ఆంక్షల విషయంలో వెనక్కి తగ్గేది లేదని ట్రంప్ ప్రకటనలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ పరస్పర మొండి వైఖరి వల్ల గల్ఫ్ ప్రాంతంలో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకుంటున్నాయి.
ప్రపంచ ఇంధన సంక్షోభం
హార్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచంలోనే అత్యంత కీలకమైన చమురు రవాణా మార్గం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా అయ్యే చమురులో దాదాపు ఐదవ వంతు (20 శాతం) ఈ మార్గం గుండానే వెళ్తుంది. ఇటీవల ఇరు దేశాల మధ్య సయోధ్య కుదురుతుందన్న ఆశలతో చమురు ధరలు తగ్గుముఖం పట్టాయి. అయితే శనివారం ఇరాన్ మళ్లీ ఆంక్షలు విధించడంతో మార్కెట్లో అనిశ్చితి నెలకొంది. ఈ ప్రతిష్టంభన కొనసాగితే చమురు సరఫరా తగ్గి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలు ఆకాశాన్నంటడం ఖాయంగా క నిపిస్తోంది, ఇది ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.
పాకిస్థాన్ మధ్యవర్తిత్వం
గత ఏడు వారాలుగా ఇజ్రాయెల్, అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య తీవ్రమైన యుద్ధం జరుగుతోంది. ఈ యుద్ధాన్ని ముగించడానికి పాకిస్థాన్ మధ్యవర్తిత్వంతో ఒక కాల్పుల విరమణ ఒప్పందానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. ఈ క్రమంలోనే అమెరికా ఇరాన్ పోర్టులను దిగ్బంధించింది. ఇరాన్ తన పరపతిని పెంచుకోవడానికి హార్ముజ్ జలసంధిని ఆయుధంగా వాడుకుంటోంది. తమ పోర్టుల నుంచి ఎగుమతులు, దిగుమతులు జరగనప్పుడు, ప్రపంచానికి కూడా చమురు సరఫరా కాకూడదనేది ఇరాన్ ఎత్తుగడగా కనిపిస్తోంది.
ఈ ఉద్రిక్తతల నడుమ పాకిస్థాన్ మధ్యవర్తిగా కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఇరాన్, అమెరికా మధ్య కుదరబోయే కొత్త ఒప్పందంపై పాక్ అధికారులు ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. పాక్ విదేశాంగ మంత్రి ఇషాక్ దార్, ఆర్మీ చీఫ్ అసిమ్ మునీర్ ఇప్పటికే ఇరాన్, టర్కీ, ఖతార్ ప్రతినిధులతో చర్చలు జరిపారు. ఏప్రిల్ 22 నాటికి ఇరు దేశాల మధ్య శాంతి ఒప్పందం కుదిరే అవకాశం ఉందని, వచ్చే వారం ఇస్లామాబాద్లో రెండో విడత చర్చలు జరుగుతాయని భావిస్తున్నారు.
లెబనాన్లో కాల్పుల విరమణ ప్రయత్నాలు
ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హిజ్బుల్లా మధ్య లెబనాన్లో పది రోజుల కాల్పుల విరమణ ప్రకటించిన తర్వాతే ఇరాన్ జలసంధిని తెరిచేందుకు ఒప్పుకుంది. అయితే, ఈ ఒప్పందంలో హిజ్బుల్లా పాత్ర లేకపోవడం, దక్షిణ లెబనాన్లో ఇజ్రాయెల్ దళాలు ఇంకా ఉండటం వల్ల ఈ శాంతి ఎంతకాలం నిలుస్తుందనేది ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేస్తూ, లెబనాన్పై ఇజ్రాయెల్ మరిన్ని దాడులు చేయకుండా నిషేధించినట్లు పేర్కొన్నారు. "ఇక చాలు" (ఎనఫ్ ఈజ్ ఎనఫ్) అంటూ ఆయన యుద్ధాన్ని ముగించాల్సిందిగా గట్టిగా చెప్పారు.
నెతన్యాహు వైఖరి
ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి నెతన్యాహు మాట్లాడుతూ, అధ్యక్షుడు ట్రంప్ కోరిక మేరకు తాను లెబనాన్లో కాల్పుల విరమణకు అంగీకరించానని చెప్పారు. అయితే హిజ్బుల్లాపై తన పోరాటం ఇంకా ముగియలేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. హిజ్బుల్లా వద్ద ఉన్న క్షిపణులు రాకెట్ నిల్వలలో 90 శాతం ఇజ్రాయెల్ ధ్వంసం చేసిందని ఆయన పేర్కొన్నారు. కేవలం ఆత్మరక్షణ కోసమే మా దాడులు ఆపుతాము తప్ప, ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యలు కొనసాగుతాయని ఇజ్రాయెల్, అమెరికా విదేశాంగ శాఖలు సూచించాయి.
లెబనాన్లో కాల్పుల విరమణ అమల్లోకి వచ్చిన వెంటనే, రాజధాని బీరుట్, ఇతర ప్రాంతాల నుండి ప్రజలు తమ స్వగ్రామాలకు వెళ్లడం ప్రారంభించారు. అయితే అధికారులు ఇంకా హెచ్చరికలు జారీ చేస్తూనే ఉన్నారు, ఎందుకంటే కాల్పుల విరమణ శాశ్వతమని నమ్మడానికి ఇంకా తగిన ఆధారాలు లేవు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతి పరిరక్షక దళాలు ఫిరంగి దాడులను గుర్తించాయి. ప్రజలు తమ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్లడం వల్ల ప్రాణనష్టం పెరిగే అవకాశం ఉందని భయాందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఈ ఏడు వారాల పోరాటంలో ప్రాణనష్టం విపరీతంగా ఉంది. ఇప్పటివరకు ఇరాన్లో 3,000 మంది, లెబనాన్లో 2,290 మంది, ఇజ్రాయెల్లో 23 మంది మరణించారు. గల్ఫ్ దేశాల్లో మరో డజను మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ముఖ్యంగా, 13 మంది అమెరికా సైనికులు కూడా ఈ యుద్ధంలో మరణించడం తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది. ఇరాన్ తమ నిబంధనగా లెబనాన్లో ఇజ్రాయెల్ దాడులను ఆపాలని కోరుతుండగా, ఇజ్రాయెల్ మాత్రం ఆ ఒప్పందం తమకు వర్తించదని గతంలో వాదించింది. ఈ పరస్పర విరుద్ధ ప్రకటనల మధ్య శాంతి చర్చలు కుంటుపడుతున్నాయి.