గిరి దర్శక్ …నక్సలిజం నీడ నుంచి పర్యాటక రంగం వైపు
తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం గిరిజన ప్రాంతాల్లోని నిరుద్యోగ యువతకు మెరుగైన జీవనోపాధిని కల్పించడమే లక్ష్యంగా ఒక వినూత్న కార్యక్రమానికి శ్రీకారం చుట్టింది. గతంలో వామపక్ష తీవ్రవాదం కారణంగా వెనుకబడిన, అశాంతి నెలకొన్న ప్రాంతాల్లో సామాజిక మార్పు తీసుకురావడానికి ఈ పథకాన్ని రూపొందించారు. మంగళవారం హైదరాబాద్లో జరిగిన ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో ముఖ్యమంత్రి ఏ. రేవంత్ రెడ్డి 20 మంది గిరిజన యువతకు "గిరి దర్శకులు" (టూరిస్ట్ గైడ్లు)గా నియామక పత్రాలను అందజేశారు. ఈ చొరవ ద్వారా నక్సలిజం నీడ నుంచి బయటపడిన యువతకు గౌరవప్రదమైన వృత్తిని కల్పించడమే కాకుండా, వారిని ప్రధాన స్రవంతిలో భాగస్వామ్యం చేయడం ప్రభుత్వ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
ఈ 'గిరి దర్శక్' పథకం అనేది కేవలం ఒక శాఖకు పరిమితం కాకుండా, బహుళ విభాగాల సమన్వయంతో రూపొందించబడిన ఒక ప్రత్యేక ప్రాజెక్ట్. తెలంగాణ రాష్ట్ర పోలీస్ శాఖ నేతృత్వంలో అటవీ శాఖ, పర్యాటక శాఖ, దేవాదాయ శాఖ, ఐటీడీఏ వంటి విభాగాలు కలిసి ఈ కార్యక్రమాన్ని అమలు చేస్తున్నాయి. కేంద్ర హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ములుగు, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాలను "లెగసీ అండ్ థ్రస్ట్" జిల్లాలుగా గుర్తించింది. అంటే, ఈ ప్రాంతాలు ప్రస్తుతం నక్సల్స్ ప్రభావం నుండి పూర్తిగా విముక్తి పొందాయని అర్థం. ఈ శాంతియుత వాతావరణాన్ని అభివృద్ధి వైపు మళ్లించడానికి ప్రభుత్వం ఈ సమగ్ర విధానాన్ని ఎంచుకుంది.
ఈ ప్రాజెక్ట్ యొక్క ప్రాథమిక లక్ష్యం స్థానిక గిరిజన యువతను వృత్తిపరమైన టూరిస్ట్ గైడ్లుగా, కమ్యూనిటీ ఫెసిలిటేటర్లుగా తీర్చిదిద్దడం. దీని ద్వారా వారికి స్థిరమైన ఆదాయ మార్గాలను చూపడమే కాకుండా, గిరిజన ప్రాంతాల్లో పర్యాటక రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం సాధ్యమవుతుంది. ముఖ్యంగా పర్యాటకులు వచ్చే అటవీ ప్రాంతాలు, చారిత్రక కట్టడాలు, పుణ్యక్షేత్రాల వద్ద ఈ యువత సేవలందించనున్నారు. తద్వారా పర్యాటకులకు సురక్షితమైన వాతావరణం కల్పించడంతో పాటు, స్థానిక సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసే అవకాశం కలుగుతుంది. ఇది ప్రాంతీయ అభివృద్ధికి, పర్యాటక ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థకు దోహదపడుతుంది.
గిరిజన యువతకు, పోలీసు వ్యవస్థకు మధ్య ఉన్న దూరాన్ని తగ్గించడం ఈ పథకం వెనుక ఉన్న మరో ముఖ్యమైన సామాజిక కోణం. మారుమూల గిరిజన గ్రామాల్లో ప్రభుత్వ ఉనికిని చాటడానికి, ప్రజల్లో నమ్మకాన్ని పెంపొందించడానికి ఈ 'గిరి దర్శకులు' వారధులుగా పనిచేస్తారు. ములుగు, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాలను పర్యాటక ఆధారిత అభివృద్ధికి నమూనాగా మార్చాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. దీనివల్ల యువత అసాంఘిక కార్యకలాపాల వైపు మళ్లకుండా, బాధ్యతాయుతమైన పౌరులుగా ఎదిగేందుకు అవకాశం ఉంటుంది. పోలీసుల పట్ల ఉన్న పాత అపోహలను తొలగించి, సమాజ రక్షణలో యువతను భాగస్వాములను చేయడం ఈ పథకం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
ఈ పథకం కింద ఎంపికైన 20 మంది గిరిజన యువతకు సుమారు ఒక నెల రోజుల పాటు కఠినమైన, సమగ్రమైన శిక్షణను అందించారు. ఈ శిక్షణలో పర్యాటకులతో ఎలా వ్యవహరించాలి, పర్యాటక ప్రాంతాల చారిత్రక నేపథ్యం, అటవీ సంపద గురించిన అవగాహన, పర్యాటకుల భద్రత, అత్యవసర సమయాల్లో ప్రథమ చికిత్స అందించడం వంటి అంశాలపై నిపుణులచే శిక్షణ ఇచ్చారు. వీరు కేవలం గైడ్లుగానే కాకుండా, పర్యాటకులకు అన్ని విధాలా సహకరించే వృత్తి నిపుణులుగా రూపుదిద్దుకున్నారు. ఈ శిక్షణ వారిలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపడమే కాకుండా, పర్యాటక రంగంలో వృత్తిపరమైన ప్రమాణాలను నెలకొల్పడానికి తోడ్పడుతుంది.
శిక్షణ పూర్తి చేసుకున్న ఈ 'గిరి దర్శకులను' భవిష్యత్తులో రొటేషన్ పద్ధతిలో వివిధ పర్యాటక ప్రాంతాల్లో నియమిస్తారు. చారిత్రక వారసత్వ ప్రదేశాలు, ఎకో-టూరిజం కేంద్రాలు, ఆధ్యాత్మిక యాత్రా స్థలాలలో వీరు పర్యాటకులకు మార్గదర్శకత్వం వహిస్తారు. భద్రాచలం వంటి పుణ్యక్షేత్రాలు, ములుగులోని రామప్ప ఆలయం, లక్నవరం వంటి ప్రదేశాల్లో పర్యాటకుల తాకిడి ఎక్కువగా ఉంటుంది కాబట్టి, అక్కడ వీరి సేవలు ఎంతగానో ఉపయోగపడతాయి. తెలంగాణ ప్రభుత్వం చేపట్టిన ఈ సాహసోపేతమైన అడుగు, గిరిజన యువత జీవితాల్లో వెలుగులు నింపడమే కాకుండా, రాష్ట్ర పర్యాటక రంగాన్ని కొత్త పుంతలు తొక్కిస్తుందని ఆశించవచ్చు.