మాజీ సీఎం నాదెండ్ల భాస్కర్ రావు కన్నుమూత..
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి నాదెండ్ల భాస్కరరావు మరణం తెలుగు రాష్ట్రాల్లో తీవ్ర విషాదాన్ని మిగిల్చింది. వృద్ధాప్య సంబంధిత అనారోగ్య సమస్యలతో కొంతకాలంగా హైదరాబాద్ లోని ఆస్పత్రిలో ఐసీయూలో చికిత్స పొందుతున్న ఆయన బుధవారం తుదిశ్వాస విడిచారు. మరణ సమయంలో ఆయన వయస్సు 90 సంవత్సరాలు. ఆయన మృతి వార్త వెలువడిన వెంటనే రాజకీయ నాయకులు, ప్రముఖులు, అనుచరులు తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు.
ఆయన వివాదాస్పద నిర్ణయాల సంగతి పక్కన పెడితే, ఉమ్మడి రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ఆయన పోషించిన పాత్రను ఎవరూ విస్మరించలేరు. ఆయన మృతి పట్ల ఏపీ సీఎం చంద్రబాబు, తెలంగాణ సీఎం రేవంత్ రెడ్డి, పలువురు ప్రముఖులు సంతాపం తెలిపారు. ఆయన కుటుంబ సభ్యులకు ప్రగాఢ సానుభూతిని వ్యక్తం చేశారు. ఈరోజు హైదరాబాద్లో ఆయన అంత్యక్రియలు అధికారిక లాంఛనాలతో నిర్వహించే అవకాశం ఉంది. ఒక న్యాయవాదిగా మొదలై, రాష్ట్ర అత్యున్నత పదవిని అధిరోహించిన నాదెండ్ల ప్రయాణం తెలుగు రాజకీయ చరిత్రలో ఎప్పటికీ ఒక ప్రత్యేకమైన పేజీగా మిగిలిపోతుంది.
నాదెండ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం
నాదెండ్ల భాస్కరరావు 1935, జూన్ 23న గుంటూరు జిల్లాలో జన్మించారు. ఆయన తన వృత్తిని ఉన్నత న్యాయస్థానంలో న్యాయవాదిగా ప్రారంభించారు. చట్టంపై ఉన్న పట్టుతో రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించిన ఆయన, తొలుత కాంగ్రెస్ పార్టీలో క్రియాశీలకంగా పనిచేశారు. మర్రి చెన్నారెడ్డి ప్రభుత్వంలో మంత్రిగా పనిచేసి పాలనాపరమైన అనుభవాన్ని గడించారు. ఆ తర్వాతి కాలంలో నందమూరి తారక రామారావు (ఎన్టీఆర్) తెలుగుదేశం పార్టీని స్థాపించినప్పుడు, ఆయనకు అత్యంత సన్నిహితుడిగా, పార్టీ రూపశిల్పుల్లో ఒకరిగా నిలిచారు. 1983 ఎన్నికల్లో టీడీపీ ఘనవిజయం సాధించిన తర్వాత ఎన్టీఆర్ క్యాబినెట్లో కీలకమైన ఆర్థిక శాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించి, రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థపై తనదైన ముద్ర వేశారు.
సంచలనమైన 30 రోజుల ముఖ్యమంత్రి పదవి
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ చరిత్రలో 1984 ఆగస్టు నెల ఒక మరుపురాని అధ్యాయం. అప్పటి ముఖ్యమంత్రి ఎన్టీఆర్ గుండె శస్త్రచికిత్స కోసం అమెరికా వెళ్లిన సమయంలో, రాజకీయ సమీకరణాలు వేగంగా మారిపోయాయి. నాదెండ్ల భాస్కరరావు గవర్నర్ మద్దతుతో ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. కేవలం ఒక నెల రోజులు (31 రోజులు) మాత్రమే ఆయన ఆ పదవిలో కొనసాగారు. రాష్ట్ర చరిత్రలో అతి తక్కువ కాలం ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన వ్యక్తిగా ఆయన రికార్డుల్లో నిలిచిపోయారు. అయితే, ఎన్టీఆర్ తిరిగి వచ్చిన తర్వాత జరిగిన 'ప్రజాస్వామ్య పునరుద్ధరణ' ఉద్యమం కారణంగా ఆయన ప్రభుత్వం కూలిపోయింది. ఈ తక్కువ కాలం నాటి పరిణామాలు భారత రాజకీయాల్లోనే అతిపెద్ద చర్చనీయాంశంగా మారాయి.
వెన్నుపోటు విమర్శలు, వివాదాలు
నాదెండ్ల భాస్కరరావు పేరు వినగానే రాజకీయ వర్గాల్లో 'వెన్నుపోటు' అనే పదం వినిపిస్తూ ఉంటుంది. ఎన్టీఆర్ విదేశాల్లో ఉన్నప్పుడు అధికారాన్ని చేజిక్కించుకోవడాన్ని టీడీపీ శ్రేణులు, అభిమానులు తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. జీవితాంతం ఆయన ఈ విమర్శలను ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది. అయితే, తాను రాజ్యాంగబద్ధంగానే వ్యవహరించానని, పరిస్థితుల ప్రభావం వల్లే ఆ నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సి వచ్చిందని ఆయన పలు సందర్భాల్లో సమర్థించుకున్నారు. తన ఆత్మకథలో కూడా ఈ విషయాలను స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు. అయినప్పటికీ, తెలుగు ప్రజల మనసులో ఎన్టీఆర్కు జరిగిన అన్యాయంగానే ఆ ఘట్టం ముద్రపడిపోయింది, ఇది ఆయన రాజకీయ జీవితంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపింది.
కొత్త పార్టీ స్థాపన, కాంగ్రెస్లోకి పునరాగమనం
ముఖ్యమంత్రి పదవి నుంచి దిగిపోయిన తర్వాత, నాదెండ్ల భాస్కరరావు 'ప్రజాస్వామ్య తెలుగుదేశం' పేరుతో సొంత పార్టీని స్థాపించారు. ఆ పార్టీ ద్వారా తన రాజకీయ ఉనికిని చాటుకోవాలని ప్రయత్నించినప్పటికీ, ప్రజల మద్దతు ఆశించిన స్థాయిలో లభించలేదు. మారిన రాజకీయ పరిస్థితుల్లో ఆయన తిరిగి తన పాత గూడైన కాంగ్రెస్ పార్టీలోకి చేరారు. 1998లో ఖమ్మం లోక్సభ నియోజకవర్గం నుంచి ఎంపీగా విజయం సాధించి పార్లమెంటులో అడుగుపెట్టారు. ఆ తర్వాత కాలంలో క్రియాశీల రాజకీయాలకు దూరంగా ఉన్నప్పటికీ, అప్పుడప్పుడు రాజకీయ విశ్లేషణలు చేస్తూ, సమకాలీన పరిణామాలపై స్పందిస్తూ వచ్చారు.
అనారోగ్యం, తుది శ్వాస
గత కొంతకాలంగా వృద్ధాప్య సమస్యలతో బాధపడుతున్న నాదెండ్ల భాస్కరరావు (90), హైదరాబాద్లోని ఒక ప్రైవేట్ ఆసుపత్రిలో(కాంటినెంటల్) చికిత్స పొందుతూ కన్నుమూశారు. ఆయన ఆరోగ్య పరిస్థితి విషమించడంతో కొద్దిరోజులుగా ఐసీయూలో ఉంచి చికిత్స అందించారు. వైద్యులు శాయశక్తులా ప్రయత్నించినప్పటికీ, ఆయన తుది శ్వాస విడిచారు. ఆయన మరణవార్త తెలియగానే రాజకీయ నాయకులు, ప్రముఖులు సంతాపం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఒక వివాదాస్పద, సంచలన రాజకీయ అధ్యాయం ఆయన మరణంతో ముగిసిందని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
కాగా, రాష్ట్ర పౌరసరఫరాలశాఖ మంత్రి నాదెండ్ల మనోహర్ తండ్రి నాదెండ్ల భాస్కరరావు మృతి చెందారన్న వార్త తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసింది. ఆయన పవిత్ర ఆత్మకు శాంతి కలగాలని కోరుకుంటున్నాము.బాధాతప్తశోక హృదయాలతో ఉన్న వారి కుటుంబ సభ్యులకు మాప్రగాఢ సానుభూతి తెలియజేస్తున్నాము. వారి కుటుంబ సభ్యులకు ఆ భగవంతుడు మనోనిబ్బరాన్ని, ధైర్యాన్ని ప్రసాదించాలని కోరుకుంటున్నాము అంటూ సోషల్ మీడియా ఎక్స్ వేదికగా పలువురు నివాళులు అర్పించారు. ఏపీ సీఎం చంద్రబాబు మంత్రి నాదెండ్ల మనోహర్ను ఫోన్లో పరామర్శించారు.
ఉప ముఖ్యమంత్రి పవన్ కళ్యాణ్, నా సహచర మంత్రి, జనసేన పార్టీ రాజకీయ వ్యవహారాల కమిటీ ఛైర్మన్ నాదెండ్ల మనోహర్ పితృ వియోగం బాధ నుంచి త్వరగా కోలుకోవాలి, మనోహర్కి, ఇతర కుటుంబ సభ్యులకు నా ప్రగాఢ సానుభూతి తెలియచేస్తున్నాను అంటూ ట్వీట్ చేశారు.