ధరిత్రీ దినోత్సవం..

అమ్మ మనకు జన్మనిస్తే, ఈ అంతులేని నీలి గ్రహం మనకు జీవనాన్ని ఇస్తోంది. మనం వేసే ప్రతి అడుగుకి ఆసరాగా నిలిచి, మనం పీల్చే ప్రతి శ్వాసలో ప్రాణవాయువును నింపి, ఆకలి తీర్చే అన్నపూర్ణలా అలసిపోకుండా సేవలందిస్తున్న 'ధరిత్రి' మనిషి స్వార్థానికి నేడు గాయపడి విలవిలలాడుతోంది. కన్నతల్లి లాంటి నేలతల్లి పడుతున్న ఆవేదనను గుర్తించి, ఆమె కన్నీళ్లను తుడిచేందుకు ప్రపంచమంతా ఒక్కటిగా కదిలివచ్చే రోజే 'ఎర్త్ డే'.

అడవులనే పచ్చని కోకలు చినిగిపోతున్నా, నదులనే రక్తనాళాలు కలుషితమైపోతున్నా, భవిష్యత్ తరాలకు ఎడారిని కాకుండా ఒక అందమైన నందనవనాన్ని అందించాలనే ఆశయం ఈ రోజు వెనుక ఉంది. ఇది కేవలం పర్యావరణం గురించి మాట్లాడే రోజు కాదు, మన మూలాలను వెతుక్కుంటూ వెళ్లి, ఈ మట్టితో మనకున్న పేగు బంధాన్ని గుర్తుచేసుకునే ఒక భావోద్వేగపు ప్రయాణం. మనం చేసే ఒక చిన్న మేలు, రాబోయే తరాల చిరునవ్వుకు ప్రాణం పోస్తుందనే సత్యాన్ని ఈ ధరిత్రి దినోత్సవం మనకు గుర్తుచేస్తోంది.

ఎర్త్ డే నేపథ్యం

ధరిత్రి దినోత్సవం అనే ఆలోచన 1970లో అంకురించింది. అమెరికాలో పారిశ్రామికీకరణ వల్ల నదులు కలుషితమవడం, గాలి విషతుల్యం కావడాన్ని గమనించిన సెనేటర్ గెలార్డ్ నెల్సన్, ప్రజలను చైతన్యపరచాలని నిర్ణయించుకున్నారు. 1970 ఏప్రిల్ 22న దాదాపు 2 కోట్ల మంది అమెరికన్లు స్వచ్ఛందంగా వీధుల్లోకి వచ్చి పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం గళమెత్తారు. అది ఆధునిక పర్యావరణ ఉద్యమానికి పునాది వేసింది. 1990 నాటికి ఇది గ్లోబల్ ఈవెంట్‌గా మారి, నేడు 193 దేశాల్లో బిలియన్ మంది ప్రజలు పాల్గొనే అతిపెద్ద పౌర ఉద్యమంగా రూపాంతరం చెందింది. అందుకే ఏప్రిల్ 22న ప్రపంచం మొత్తం ఎర్త్ డే నిర్వహించడం జరుగుతుంది. దేశాలన్నీ ప్రతీ సంవత్సరం ఒక్కో థీమ్ తో ఈ వేడుకలు ఘనంగా నిర్వహిస్తున్నాయి

2026 ప్రత్యేక థీమ్: "అవర్ పవర్ అవర్ ప్లానేట్"

ఈ ఏడాది ధరిత్రి దినోత్సవం “మన శక్తి, మన గ్రహం” అనే నినాదంతో ముందుకు సాగుతోంది. ఈ థీమ్ వెనుక ఉన్న పరమార్థం ఏమిటంటే.. భూమిని రక్షించే 'శక్తి' మన చేతుల్లోనే ఉందనే స్పృహను కలిగించడం. శిలాజ ఇంధనాల నుండి వెలువడే విషవాయువుల వల్ల భూమి వేడెక్కుతోంది. దీనిని అరికట్టడానికి సౌర శక్తి, పవన శక్తి వంటి పునరుత్పాదక ఇంధనాల వైపు మళ్లడమే ఈ ఏడాది ప్రధాన లక్ష్యం. మన శక్తిని ధ్వంసం కోసం కాకుండా, ధరిత్రి పునరుజ్జీవనం కోసం వాడాలని ఇది పిలుపునిస్తోంది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా దీని ప్రాముఖ్యత

ప్రపంచ జనాభా పెరుగుతున్న కొద్దీ వనరుల వినియోగం పెరిగి, భూమిపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. గ్లోబల్ వార్మింగ్ వల్ల మంచు పర్వతాలు కరిగిపోవడం, సముద్ర మట్టాలు పెరగడం వంటి ముప్పులను అరికట్టడానికి ఎర్త్ డే ఒక హెచ్చరికగా పనిచేస్తుంది. పారిస్ ఒప్పందం వంటి అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలపై సంతకాలు చేయడానికి కూడా ఈ రోజునే వేదికగా ఎంచుకున్నారంటే దీని ప్రాముఖ్యత అర్థం చేసుకోవచ్చు.

గ్లోబల్ వార్మింగ్: భూమికి సోకిన జ్వరం

ప్రస్తుతం భూమి తీవ్రమైన జ్వరంతో (గ్లోబల్ వార్మింగ్) బాధపడుతోంది. పారిశ్రామిక ఉద్గారాల వల్ల కార్బన్ డయాక్సైడ్ స్థాయిలు పెరిగి, సముద్ర మట్టాలు పెరగడం, మంచు పర్వతాలు కరగడం వంటివి జరుగుతున్నాయి. 2026 నాటికి వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. అకాల వర్షాలు, తీవ్రమైన వడగాల్పులు మానవ ఉనికిని ప్రశ్నిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో 'ఎర్త్ డే' అనేది ఒక వేడుక మాత్రమే కాదు, భూమికి మనం చేయాల్సిన అత్యవసర చికిత్సగా మారింది.

ఈ గ్లోబల్ వార్మింగ్ అరికట్టడానికి ప్రపంచ దేశాలు ప్రధానంగా 'శక్తి పరివర్తన', 'కార్బన్ ఉద్గారాల తగ్గింపు' అనే రెండు సూత్రాలపై పని చేస్తున్నాయి. పారిస్ ఒప్పందం ప్రకారం, భూమి ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలను $1.5^{\circ}C$ కు పరిమితం చేయడమే లక్ష్యంగా బొగ్గు, పెట్రోల్ వంటి శిలాజ ఇంధనాల వాడకాన్ని తగ్గించి.. సౌర, పవన, గ్రీన్ హైడ్రోజన్ వంటి పునరుత్పాదక ఇంధనాల వైపు మళ్లుతున్నాయి.

అమెరికా, యూరప్, భారత్ వంటి దేశాలు 'నెట్ జీరో' లక్ష్యాలను ప్రకటించి, వాతావరణంలోకి విడుదలయ్యే కార్బన్ స్థాయిని సున్నాకి చేర్చడానికి ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల వాడకాన్ని ప్రోత్సహించడం, భారీ ఎత్తున అడవుల పెంపకాన్ని చేపట్టడం వంటి చర్యలు తీసుకుంటున్నాయి.

మరోవైపు, పారిశ్రామిక వ్యర్థాల నిర్వహణ, సుస్థిర జీవనశైలిని ప్రోత్సహించడంపై అంతర్జాతీయ సమాజం దృష్టి పెట్టింది. ఉద్గారాలను తగ్గించడంలో వెనుకబడిన దేశాలకు ఆర్థిక, సాంకేతిక సహాయం అందించడానికి 'క్లైమేట్ ఫండ్'ను ఏర్పాటు చేశారు. సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్ నిషేధంతో పాటు, సముద్రాల కాలుష్యాన్ని తగ్గించడం, గాలిలోని కార్బన్‌ను నేరుగా సంగ్రహించే 'కార్బన్ క్యాప్చర్'వంటి అత్యాధునిక సాంకేతికతలపై పరిశోధనలు ముమ్మరం చేశారు. కేవలం ప్రభుత్వాలే కాకుండా, అంతర్జాతీయ సంస్థలు, కార్పొరేట్ కంపెనీలు కూడా తమ ఉద్గారాల ఆడిట్ నిర్వహించుకుంటూ పర్యావరణహితమైన ఉత్పత్తుల తయారీకి ప్రాధాన్యతనిస్తున్నాయి.

భారతదేశంలో ఎర్త్ డే వేడుకలు

భారతదేశం ఎప్పుడూ ప్రకృతిని పూజించే సంస్కృతిని కలిగి ఉంది. 'మాతా భూమిః పుత్రోహం పృథివ్యాః' (భూమి నా తల్లి, నేను ఆమె కుమారుడిని) అనే అథర్వణ వేద సూక్తి మనకు ఆదర్శం. భారతదేశంలో ఎర్త్ డే వేడుకలు గత దశాబ్ద కాలంగా ఎంతో ఉత్సాహంగా సాగుతున్నాయి. కేంద్ర పర్యావరణ శాఖతో పాటు స్వచ్ఛంద సంస్థలు దేశవ్యాప్తంగా అవగాహన సదస్సులు నిర్వహిస్తాయి. గంగా నది శుద్ధి కార్యక్రమం నుంచి దక్షిణాన సముద్ర తీరాల శుభ్రత వరకు అనేక కార్యక్రమాలు ఈ రోజున చేపడతారు.

2026 ఏప్రిల్ 22న భారత్ వ్యాప్తంగా భారీ ఎత్తున 'క్లీన్ ఎనర్జీ' ర్యాలీలు, గంగా-యమునా వంటి పవిత్ర నదుల శుద్ధీకరణ కార్యక్రమాలు జరుగుతున్నాయి. కేంద్ర పర్యావరణ శాఖ ఆధ్వర్యంలో కోట్లాది మొక్కలను నాటే 'మిషన్ లైఫ్' ఉద్యమానికి ఈ రోజున మరింత ప్రాధాన్యత లభిస్తోంది.

ప్లాస్టిక్ అనేది భూమికి సోకిన క్యాన్సర్ వంటిది. 2026లో ఎర్త్ డే సందర్భంగా 'ప్లాస్టిక్ వర్సెస్ ప్లానెట్' పోరాటాన్ని మనం ఉధృతం చేస్తున్నాం. ఒకసారి వాడి పారేసే ప్లాస్టిక్ మన ఆహార గొలుసులోకి చేరుతోంది. సముద్ర జీవరాశి నాశనమవుతోంది. దీనిని అరికట్టడానికి బయో-డిగ్రేడబుల్ వస్తువుల వాడకాన్ని పెంచడం, రీసైక్లింగ్ పద్ధతులను అనుసరించడం వంటి అంశాలపై దేశవ్యాప్తంగా అవగాహన సదస్సులు నిర్వహిస్తున్నారు.

"అవర్ పవర్" థీమ్‌లో భాగంగా భారత్ సోలార్ ఎనర్జీ రంగంలో ప్రపంచ నాయకుడిగా ఎదుగుతోంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కూడా సోలార్ లైట్లు, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (ఈవీ) వాడకాన్ని ప్రోత్సహించడం ద్వారా కార్బన్ ఫుట్‌ప్రింట్‌ను తగ్గించడానికి చర్యలు తీసుకుంటున్నారు. ఇంటి పైకప్పులపై సోలార్ ప్యానెల్స్ అమర్చుకోవడం ద్వారా ప్రతి ఇల్లు ఒక పవర్ ప్లాంట్‌గా మారి, భూమికి మేలు చేసే దిశగా భారత్ అడుగులు వేస్తోంది.

భూమి కేవలం మనుషులకే కాదు, కోట్లాది జీవరాశులకు నిలయం. అడవుల నరికివేత వల్ల ఎన్నో జాతుల పక్షులు, జంతువులు అంతరించిపోతున్నాయి. 2026 ఎర్త్ డే సందర్భంగా భారతదేశంలోని పులుల సంరక్షణ కేంద్రాలు, ఏనుగుల కారిడార్ల పరిరక్షణకు ప్రత్యేక నిధులు కేటాయించారు. ప్రకృతి సమతుల్యత దెబ్బతింటే మానవ వినాశనం తప్పదని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్న తరుణంలో అడవుల పెంపకం అత్యవసరమైంది.

వసుధైక కుటుంబకం అనే భావనతో ప్రపంచ దేశాలన్నీ కలిసి కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి కృషి చేయాలి. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు సాంకేతిక సహకారం అందించడం ద్వారానే గ్రీన్ ప్లానెట్ సాధ్యమవుతుంది.

విద్యార్థుల పాత్ర

రేపటి పౌరులైన విద్యార్థులే ఈ మార్పుకు వారధులు. దేశంలోని ప్రతి పాఠశాలలో 'ఎకో-క్లబ్స్' ద్వారా పిల్లలకు పర్యావరణంపై అవగాహన కల్పిస్తున్నారు. నీటి సంరక్షణ, వర్షపు నీటి నిల్వ వంటి అంశాలను ప్రాక్టికల్‌గా నేర్పిస్తున్నారు. భారతీయ పాఠశాలల్లో పిల్లలకు పర్యావరణంపై మక్కువ పెంచడానికి వ్యాసరచన, చిత్రలేఖనం, క్విజ్ పోటీలు నిర్వహిస్తారు. "వనం-మనం" వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా మొక్కలు నాటడం, నీటి పొదుపు గురించి వివరించడం వంటివి చేస్తారు. రేపటి పౌరులైన పిల్లల్లో మార్పు తీసుకురావడమే దీని ప్రధాన లక్ష్యం.

హైదరాబాద్, బెంగళూరు, ఢిల్లీ వంటి మెట్రో నగరాల్లో 'ప్లాస్టిక్ రహిత' క్యాంపెయిన్లు నిర్వహిస్తారు. ఐటీ కంపెనీలు తమ ఉద్యోగులతో కలిసి చెట్లు నాటడం, సోలార్ ఎనర్జీ వాడకాన్ని ప్రోత్సహించడం వంటి పనులు చేస్తాయి. ఇళ్లలో 'కిచెన్ గార్డెనింగ్' చేసే సంస్కృతి కూడా పెరుగుతోంది.

గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా ఎర్త్ డే ప్రధానంగా 'సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్' నిషేధంపై దృష్టి పెట్టింది. మన దేశంలో కూడా దీనిపై కఠిన నిబంధనలు అమలులోకి వచ్చాయి. సముద్ర జీవరాశిని కాపాడుకోవడానికి ప్లాస్టిక్ వాడకాన్ని తగ్గించడమే ఏకైక మార్గమని ఈ రోజు గుర్తు చేస్తుంది. ఈ ఏడాది వేడుకల్లో భాగంగా విద్యార్థులు 'పర్యావరణ ప్రతిజ్ఞ' చేసి, ప్రతి ఒక్కరూ కనీసం ఐదు మొక్కలను నాటి వాటిని సంరక్షించే బాధ్యతను తీసుకుంటున్నారు.

నేల తల్లికి మనం ఇచ్చే రసాయన ఎరువులు భూమినిస్సారంగా మారుస్తున్నాయి. 2026 థీమ్ స్ఫూర్తితో 'నేచురల్ ఫార్మింగ్' (ప్రకృతి వ్యవసాయం) వైపు రైతులను మళ్లించే ప్రయత్నాలు ముమ్మరమయ్యాయి. మట్టిలో ఉండే సూక్ష్మజీవులను కాపాడుకుంటేనే మనకు పోషకవిలువలున్న ఆహారం లభిస్తుంది. 'సేవ్ సాయిల్' ఉద్యమం కూడా ఈ ఎర్త్ డే వేడుకల్లో అంతర్భాగమైంది.

నేటి రోజుల్లో పెద్ద పెద్ద కంపెనీలు కూడా తమ లాభాల్లో కొంత భాగాన్ని పర్యావరణం కోసం ఖర్చు చేస్తున్నాయి. దీన్నే ఎన్విరాన్మెంటల్, సోషల్, గవర్నెన్స్ నిబంధనలు అంటారు. కర్మాగారాల నుండి వచ్చే వ్యర్థాలను నేరుగా నదుల్లోకి వదలకుండా శుద్ధి చేయడం, తక్కువ విద్యుత్ వినియోగించే యంత్రాలను వాడటం వంటివి 2026 ఎర్త్ డే లక్ష్యాలలో భాగాలుగా ఉన్నాయి.

భూమి రక్షణ అనేది ఏ ఒక్క దేశానికో పరిమితమైనది కాదు. ధనిక దేశాలు తమ వంతుగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు సాంకేతిక సహకారం అందించాలి. 2026లో భారత్ నాయకత్వంలో గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలన్నీ కలిసి వాతావరణ న్యాయంకోసం పోరాడుతున్నాయి. 'ఒకే భూమి, ఒకే కుటుంబం, ఒకే భవిష్యత్తు' అనే నినాదం ఇక్కడ ప్రతిధ్వనిస్తోంది.

నీ చిన్న మార్పు - దేశానికి మేలు

ఎర్త్ డే అంటే కేవలం ఒక రోజు ఉపన్యాసాలు కాదు. మన జీవనశైలిలో చిన్న చిన్న మార్పులే భూమికి పెద్ద ఉపశమనం. ఎర్త్ డే అంటే కేవలం ప్రభుత్వం చేసే పని కాదు. ప్రతి ఒక్కరూ తమ వంతుగా..అనవసరంగా లైట్లు, ఫ్యాన్లు వేయకుండా విద్యుత్తును ఆదా చేయడం, నల్లాలు వదిలేయకుండా నీటిని పొదుపు చేయడం, ప్రయాణాలకు వీలైనంత వరకు ప్రజా రవాణా లేదా సైకిల్ వాడటం, రీసైక్లింగ్ పద్ధతులను పాటించడం వంటి కనీస నియమాలు పాటించాలి.

ఆధునిక కాలంలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ద్వారా అడవుల నరికివేతను క్షణాల్లో గుర్తించవచ్చు. శాటిలైట్ టెక్నాలజీ సహాయంతో సముద్రాల్లో ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు ఎక్కడ ఎక్కువగా ఉన్నాయో తెలుసుకుని శుభ్రం చేస్తున్నారు. సాంకేతికతను ధ్వంసం కోసం కాకుండా ధరిత్రి సంరక్షణ కోసం వాడటమే 2026 స్ఫూర్తి.

మొత్తంగా చూస్తే, ధరిత్రి దినోత్సవం అనేది మన ఉనికికి సంబంధించిన జ్ఞాపిక. మనం నివసిస్తున్న ఈ ఇల్లు (భూమి) సురక్షితంగా ఉంటేనే మన ఉనికి ఉంటుంది. "ప్రకృతిని మనం కాపాడితే.. ఆ ప్రకృతి మనల్ని కాపాడుతుంది" అనే పరమ సత్యాన్ని మనం గ్రహించాలి. మన శక్తిని సరైన దిశలో ఉపయోగించి, మన గ్రహాన్నిపచ్చదనంతో నింపుదాం. ఏప్రిల్ 22న మనం తీసుకునే చిన్న నిర్ణయం - అది ఒక మొక్కను నాటడం కావచ్చు, ప్లాస్టిక్ వాడకాన్ని ఆపడం కావచ్చు.. అది రాబోయే తరాలకు ఒక గొప్ప వరంగా మారుతుంది. పచ్చని చెట్లు, స్వచ్ఛమైన గాలి, నిర్మలమైన నదులు ఉన్న భూమిని మన బిడ్డలకు వారసత్వంగా ఇవ్వడమే మనం ఈ నేలతల్లికి ఇచ్చే అసలైన కానుక.

ఈ ఎర్త్ డే రోజున ఒక మొక్కను నాటండి.. భూమికి ఊపిరి పోయండి! జై హింద్!