వానలు కురవద్దు వానదేవుడా

2025లో హైదరాబాద్‌ వర్షాల తాకిడితో కొత్త రికార్డులు సృష్టిస్తోంది. వేసవిలో మండే వీధులు ఇప్పుడు నీటితో నిండిపోతున్నాయి. మునిసిపల్ డ్రెయిన్‌ల గర్జనతో, ఆకాశం నిరంతర మేఘగర్జనతో మారుమ్రోగుతున్నాయి. సెప్టెంబరు మొదటి వారంలోనే వర్షపాతం వార్షిక సగటును మించి పోవడంతో ఈ ఏడాది మాన్సూన్ నగరానికి మరపురాని అనుభవంగా మారింది. సాధారణంగా అక్టోబర్‌ చివర్లోనే సగటు వర్షపాతానికి చేరే హైదరాబాద్‌, ఈసారి సెప్టెంబరు ఆరంభంలోనే లక్ష్యాన్ని దాటేసింది. ఇండియా మీటిరియాలజికల్‌ డిపార్ట్‌మెంట్‌ లెక్కల ప్రకారం నగరానికి సగటు వర్షపాతం 860 మిల్లీమీటర్లు. అయితే ఈ సంవత్సరం ఇప్పటివరకు 1050 మిల్లీమీటర్లకు పైగా నమోదైంది. అంటే సగటు కంటే 25 నుంచి 30 శాతం అధికం. ఇంకా పోస్ట్‌ మాన్సూన్‌ వర్షాలు ముందుండడంతో ఈ ఏడాది చివరికి 1200 మిల్లీమీటర్ల గణాంకాన్ని తాకే అవకాశాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.

ఇటీవల దశాబ్దపు గణాంకాలు చూసినా ఈ ఏడాది ప్రత్యేకత బహిర్గతమవుతుంది. 2015 నుంచి 2018 వరకు వర్షాలు సాధారణ స్థాయిలో ఉండగా, 2019 ఆగస్టులో సంభవించిన ఆకస్మిక క్లౌడ్‌బర్ట్స్ నగరాన్ని తడిపేసింది. అప్పుడు వర్షపాతం 1000 మిల్లీమీటర్ల దగ్గర ఆగింది. 2020లో అయితే భారీ వర్షాలు ఘోర వరదలను తెచ్చి దాదాపు 1100 మిల్లీమీటర్లను చేరుకున్నాయి. ఆ తరువాత మూడేళ్లు సగటు చుట్టూనే సాగినా, 2024 మళ్లీ 1110 మిల్లీమీటర్లను తాకింది. ఈ క్రమంలో 2025లో ఇప్పటికే ఆ రికార్డులను అధిగమించడం చరిత్రాత్మక ఘట్టంగా నిలిచింది.

అటు జూన్‌లోనే సగటు కంటే మూడో వంతు ఎక్కువ వర్షం కురిసింది. జూలైలో మరల అధిక వర్షపాతం నమోదైంది. ఆగస్టులో మాత్రం 260 మిల్లీమీటర్ల వరకు వర్షం కురిసి నెల సగటును దాటేసింది. సెప్టెంబరు పది రోజులకే 220 మిల్లీమీటర్ల వర్షం కురవడం ఈ నెల మొత్తం సగటు కంటే చాలా ఎక్కువ. దీంతో వార్షిక లక్ష్యం అక్టోబరు కోసం ఎదురు చూడకుండానే సెప్టెంబరులోనే అధిగమించిందని చెప్పవచ్చు.

వాతావరణ నిపుణుల ప్రకారం ఈ విపరీత వర్షాలకు మూడు ప్రధాన కారణాలున్నాయి. మధ్య భారతదేశం మీదుగా నిరంతరం ఏర్పడిన మాన్సూన్‌ ట్రఫ్స్‌.. తేమతో నిండిన తక్కువ పీడన ప్రాంతాలను తెలంగాణ వైపు నడిపించాయి. బంగాళాఖాతం నీళ్లు సాధారణం కంటే వేడిగా ఉండటం వలన లో-ప్రెజర్‌ సిస్టమ్స్‌ బలంగా మారి భారీవర్షాల రోజులు పెరిగాయి. అలాగే మాన్సూన్‌ ఉపసంహరణ ఆలస్యం కావడం వలన వర్షాలు సెప్టెంబరు వరకు విస్తరించాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో నగరంలో వర్షాల ప్రభావం మరింతగా పెరగడానికి వేగవంతమైన పట్టణీకరణ ప్రధాన కారణమైంది. చెరువులు క్రమంగా మాయం కావడం, కాలువలు మూసుకుపోవడం వలన మోస్తరు వర్షం పడినా వెంటనే నీటిమునగడం జరుగుతోంది. గ్రేటర్‌ హైదరాబాద్‌ మున్సిపల్‌ కార్పొరేషన్‌ లెక్కల ప్రకారం, ఈ సంవత్సరం సెప్టెంబరు నాటికి 60కి పైగా భారీవర్షాల రోజులు నమోదయ్యాయి. ఇది దీర్ఘకాల సగటుతో పోలిస్తే రెట్టింపు.

అయితే ఒక సంవత్సరం వర్షాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు అని ఖరారు చేయలేమని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇటు డెక్కన్‌ పీఠభూమిపై తక్కువ వ్యవధిలో ఎక్కువ తీవ్రత గల వర్షాలు పెరుగుతున్నాయనే దీర్ఘకాల ధోరణికి ఇది సరిపోతుందని చెబుతున్నారు. వాతావరణం వేడిగా మారడంతో గాలిలో తేమ ఎక్కువగా ఉండి, ఆకస్మిక భారీవర్షాల అవకాశాలు ఎక్కువవుతున్నాయి.

ఇకపై కూడా అక్టోబర్, నవంబర్‌ నెలల్లో వర్షాలు కొనసాగితే నగరం 1200 మిల్లీమీటర్ల వరకు తడిసే అవకాశం ఉంది. ఇది హైదరాబాద్‌ చరిత్రలో అరుదుగా జరిగే ఘట్టం. మరోవైపు 2025 వర్షాల గణాంకాలను పరిశీలిస్తే ఇది సందేహం లేకుండా ఒక భారీవర్షాల సంవత్సరం అని తేలిపోతుంది. జూన్‌ నుంచి సెప్టెంబరు వరకు వరుసగా అధిక వర్షపాతం నమోదవడం, వార్షిక సగటు ముందుగానే దాటిపోవడం, రాబోయే నెలల్లో మరింత వర్షాల అవకాశముండటం చూస్తుంటే ఈ మాన్సూన్‌ను గత దశాబ్దంలో అత్యంత ముఖ్యమైనదిగా నిలబెడుతున్నాయి. ఇది ఒకవైపు హెచ్చరికగా, మరోవైపు పట్టణ ప్రణాళికకర్తలకు మేల్కొలుపుగా నిలుస్తోందని చెప్పవచ్చు.