భారత ఆహార శుద్ధి రంగంలో నూతన శకం.. 'పి.ఎల్.ఐ'

భారతదేశం ప్రాథమికంగా వ్యవసాయ ఆధారిత దేశం అయినప్పటికీ, పండించిన పంటకు గిట్టుబాటు ధర లభించాలన్నా, వృథాను అరికట్టాలన్నా 'ఆహార శుద్ధి' అత్యంత కీలకం. గత దశాబ్ద కాలంలో ఈ రంగం అద్భుతమైన వృద్ధిని కనబరిచింది. 2014-15లో రూ.1.34 లక్షల కోట్లుగా ఉన్న ఈ రంగం స్థూల విలువ జోడింపు, 2023-24 నాటికి రూ.2.24 లక్షల కోట్లకు చేరింది. ప్రపంచంలో పండ్లు, కూరగాయల ఉత్పత్తిలో రెండో స్థానంలో ఉన్న భారత్, ఇప్పుడు కేవలం ముడి సరుకు ఎగుమతిదారుగా కాకుండా, విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తుల కేంద్రంగా మారుతోంది. ఈ పరివర్తనలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 'ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమ కోసం ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక పథకం' (పిఎల్ఐఎస్ఎఫ్‌పీఐ) ఒక గేమ్ ఛేంజర్ అని చెప్పవచ్చు.

పిఎల్ఐఎస్ఎఫ్‌పీఐపథకం: ఒక వ్యూహాత్మక అడుగు

భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ ఫుడ్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ హబ్‌గా మార్చాలనే లక్ష్యంతో 2021 మార్చి 31న కేంద్ర మంత్రివర్గం ఈ పథకానికి ఆమోదం తెలిపింది. రూ.10,900 కోట్ల భారీ కేటాయింపుతో, 2021-22 నుంచి 2026-27 వరకు ఈ పథకం అమలులో ఉంటుంది. కేవలం సబ్సిడీలు ఇవ్వడం కంటే, కంపెనీలు సాధించే అదనపు విక్రయాల ఆధారంగా ప్రోత్సాహకాలు అందించడం ఈ పథకం యొక్క ప్రత్యేకత. ఇది కంపెనీలను మరింత సమర్థవంతంగా పనిచేసేలా ప్రేరేపిస్తుంది.

మూడు ప్రధాన స్తంభాలు: సమగ్ర అభివృద్ధి ప్రణాళిక

ఈ పథకం మూడు ప్రధాన విభాగాలుగా విభజించబడింది. మొదటిది, భారీ పరిశ్రమలను ప్రోత్సహించడం. ఇందులో రెడీ-టు-ఈట్, రెడీ-టు-కుక్, ఆహారాలు, ప్రాసెస్ చేసిన పండ్లు, కూరగాయలు, సముద్ర ఉత్పత్తులు, మోజారెల్లా చీజ్ వంటి కీలక విభాగాలను చేర్చారు. రెండవది, చిన్న, మధ్యతరహా పరిశ్రమలలో ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం. మూడవది, అత్యంత కీలకమైన అంశం, భారతీయ ఉత్పత్తులకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో బ్రాండింగ్ మార్కెటింగ్ మద్దతు కల్పించడం. విదేశాల్లో భారతీయ బ్రాండ్లను ప్రచారం చేయడానికి అయ్యే ఖర్చులో 50శాతం వరకు ప్రభుత్వం తిరిగి చెల్లిస్తుంది.

మౌలిక సదుపాయాల కల్పన

ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి అందిన గణాంకాల ప్రకారం, ఈ పథకం కింద 165 దరఖాస్తులు ఆమోదం పొందాయి. ఇవి దేశవ్యాప్తంగా 274 ప్రాజెక్టు ప్రాంతాలలో విస్తరించి ఉన్నాయి. ఈ పథకం ద్వారా ఇప్పటివరకు రూ.9,207 కోట్ల ప్రైవేటు పెట్టుబడులు వచ్చాయి. దీనివల్ల దేశంలో ఏటా 34 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల అదనపు ఆహార శుద్ధి, నిల్వ సామర్థ్యం పెరిగింది. ఇది రైతులు పండించిన పంట వృథా కాకుండా చూసేందుకు, వినియోగదారులకు నాణ్యమైన ఆహారం అందించడానికి దోహదపడుతుంది.

ఉపాధి కల్పనలో ప్రగతి

ఏ పథకానికైనా విజయానికి కొలమానం అది సృష్టించే ఉపాధి. పిఎల్ఐఎస్ఎఫ్‌పీఐ పథకం ఈ విషయంలో అంచనాలను మించి దూసుకుపోతోంది. 2026-27 నాటికి 2.5 లక్షల ఉద్యోగాలను సృష్టించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకోగా, ఫిబ్రవరి 2026 నాటికే దాదాపు 3.39 లక్షల ప్రత్యక్ష పరోక్ష ఉద్యోగాలు సృష్టించబడ్డాయి. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని యువతకు మహిళలకు ఈ పరిశ్రమల ద్వారా విస్తృత ఉపాధి అవకాశాలు లభిస్తున్నాయి.

చిన్న పరిశ్రమల ఎదుగుదల

భారత పారిశ్రామిక రంగంలో చిన్న పరిశ్రమలు వెన్నెముక వంటివి. ఈ పథకం కింద ఆమోదించబడిన 165 దరఖాస్తుదారుల్లో 69 మంది ఎంఎస్ఎంఈ వర్గానికి చెందినవారే కావడం విశేషం. అదనంగా, మరో 40 కాంట్రాక్ట్ తయారీ యూనిట్లు కూడా ఈ పథకం పరిధిలోకి వచ్చాయి. ఫిబ్రవరి 2025 నాటికి 20 అర్హత కలిగిన ఎంఎస్ఎంఈ లకు రూ.13.266 కోట్ల ప్రోత్సాహకాలను ప్రభుత్వం పంపిణీ చేసింది. ఇది చిన్న సంస్థలు కూడా ప్రపంచ స్థాయి నాణ్యతతో పోటీ పడేలా ప్రోత్సహిస్తోంది.

గ్లోబల్ బ్రాండింగ్

భారతదేశం నుండి ప్రాసెస్ చేసిన ఆహార ఎగుమతులు భారీగా పెరిగాయి. 2019-20తో పోలిస్తే 2024-25 నాటికి ఎగుమతులు 13.23శాతం వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. 2021 ఏప్రిల్ నుండి 2025 సెప్టెంబర్ వరకు ఈ పథకం కింద ఉన్న లబ్ధిదారుల మొత్తం ఎగుమతి అమ్మకాలు రూ.89,053.44 కోట్లకు చేరాయి. భారతీయ బ్రాండ్లు ఇప్పుడు విదేశీ సూపర్ మార్కెట్ షెల్ఫ్‌లపై సగర్వంగా కనిపిస్తున్నాయి, దీనికి 'కేటగిరీ III' కింద అందుతున్న మార్కెటింగ్ మద్దతే ప్రధాన కారణం.

మిల్లెట్స్ (తృణధాన్యాలు): పోషకాహార విప్లవం

ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రకటించిన 'అంతర్జాతీయ తృణధాన్యాల సంవత్సరం' స్ఫూర్తితో, ప్రభుత్వం పిఎల్ఐఎస్ఎఫ్‌పీఐలో మార్పులు చేసి, రూ.800 కోట్ల అదనపు కేటాయింపుతో 'మిల్లెట్ ఆధారిత ఉత్పత్తుల ప్రోత్సాహక పథకం'ను ప్రవేశపెట్టింది. చిరుధాన్యాలతో తయారు చేసిన ఆహార పదార్థాలకు డిమాండ్ పెంచడం, వాటికి విలువ జోడించడం ద్వారా రైతులకు అధిక లాభాలు చేకూర్చడం ఈ విభాగం ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. ఇది అటు ఆరోగ్యాన్ని, ఇటు పర్యావరణాన్ని కాపాడే వ్యూహం.

ఈ పథకం యొక్క విజయానికి మరో కారణం దాని అమలు తీరు. 'ఇండస్ట్రియల్ ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా' ప్రాజెక్ట్ మేనేజ్మెంట్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరిస్తోంది. దరఖాస్తు ప్రక్రియ నుండి నిధుల విడుదల వరకు అంతా ఆన్‌లైన్ పోర్టల్ ద్వారా పారదర్శకంగా జరుగుతోంది. వెబ్ ఆధారిత ఎంఐఎస్ వ్యవస్థ ద్వారా ప్రతి ప్రాజెక్టు పురోగతిని నిరంతరం పర్యవేక్షించడం వల్ల నిధుల దుర్వినియోగం కాకుండా, లక్ష్యాలు సకాలంలో నెరవేరుతున్నాయి.

ఆర్థిక వ్యవస్థపై మల్టిప్లయర్ ప్రభావం

ఆహార శుద్ధి రంగంలో పెట్టుబడి పెట్టడం వల్ల కేవలం పరిశ్రమలే కాకుండా, వ్యవసాయ రంగం కూడా బలోపేతం అవుతుంది. పరిశ్రమలకు ముడి సరుకు అవసరం కాబట్టి, రైతుల వద్ద నుండి నేరుగా కొనుగోళ్లు పెరుగుతాయి. దీనివల్ల దళారుల బెడద తగ్గి రైతు ఆదాయం రెట్టింపు కావడానికి మార్గం సుగమమవుతుంది. అలాగే, రవాణా, ప్యాకేజింగ్, లాజిస్టిక్స్ రంగాల్లో కూడా అనుబంధ ఉపాధి పెరుగుతుంది.

తెలుగు రాష్ట్రాలలో ఈ పథకం అమలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ప్రధానంగా సముద్ర ఉత్పత్తులు, పండ్ల ప్రాసెసింగ్‌లో ఈ పథకం ద్వారా భారీగా లబ్ధి పొందుతోంది. రాష్ట్రంలోని ఆక్వా రంగానికి చెందిన ప్రముఖ కంపెనీలు, చిత్తూరు, అనంతపురం వంటి జిల్లాల్లోని మామిడి, టమోటా పల్పింగ్ యూనిట్లు ఈ పథకం ద్వారా ఏర్పాటైనవే. ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్ పండ్లు, సముద్ర ఉత్పత్తులు పౌల్ట్రీ ఉత్పత్తిలో అగ్రస్థానంలో ఉంది.

చిత్తూరు వంటి ప్రాంతాల్లోని మామిడి పల్పింగ్ యూనిట్లు పీఎల్ఐ ప్రోత్సాహకాలతో తమ ఎగుమతి సామర్థ్యాన్ని అంతర్జాతీయ స్థాయికి పెంచుకున్నాయి. దాదాపు 274 ప్రాజెక్ట్ లొకేషన్లలో గణనీయమైన సంఖ్యలో యూనిట్లు ఏపీలో కేంద్రీకృతమై ఉండటం వల్ల స్థానిక రైతులకు గిట్టుబాటు ధర లభించడమే కాకుండా, వేల సంఖ్యలో గ్రామీణ యువతకు ఉపాధి లభిస్తోంది.

తెలంగాణ విషయానికొస్తే, హైదరాబాద్ కేంద్రంగా ఉన్న రెడీ-టు-ఈట్, మిల్లెట్ (తృణధాన్యాల) ఆధారిత పరిశ్రమలు ఈ పథకం కింద విరివిగా ఆమోదం పొందాయి. ముఖ్యంగా ఐటీసీ, హెరిటేజ్ వంటి దిగ్గజ సంస్థలతో పాటు పసుపు, మసాలా దినుసుల ప్రాసెసింగ్ చేసే ఎంఎస్ఎంఈ యూనిట్లు ఈ పారిశ్రామిక ప్రోత్సాహకాలను అందుకుంటున్నాయి. హైదరాబాద్ కేంద్రంగా ఉన్న అనేక స్టార్టప్‌లు, కంపెనీలు 'మిల్లెట్ ఆధారిత ఉత్పత్తుల' విభాగం కింద ప్రోత్సాహకాలు పొందుతున్నాయి. ప్రభుత్వ మద్దతుతో ఇక్కడి కంపెనీలు తమ బ్రాండ్లను విదేశాల్లో ప్రచారం చేసుకుంటూ, ప్రపంచ మార్కెట్లో తెలంగాణ ఉత్పత్తుల ముద్రను బలోపేతం చేస్తున్నాయి.

'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' దిశగా పయనం

మొత్తంగా చూస్తే, పిఎల్ఐఎస్ఎఫ్‌పీఐ కేవలం ఒక ఆర్థిక ప్రోత్సాహక పథకం మాత్రమే కాదు. ఇది భారత ఆహార రంగ రూపురేఖలను మార్చే ఒక సమగ్ర వ్యూహం. విలువ జోడింపు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పెంపు, అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు, బలమైన బ్రాండింగ్‌తో భారత్ 'ప్రపంచానికి అన్నపూర్ణ'గా ఎదగడమే కాకుండా, 'గ్లోబల్ ఫుడ్ ఫ్యాక్టరీ'గా కూడా అవతరిస్తోంది. రైతు సంక్షేమం, పారిశ్రామిక వృద్ధి, ఎగుమతుల పెంపును సమన్వయం చేస్తూ ఈ పథకం 'నవ భారత్' నిర్మాణంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.