మిజోరంలో ఉగ్రవాదానికి తెర
ఈశాన్య భారతంలో చారిత్రాత్మక మలుపు తిరిగిన నేపథ్యంలో, మిజోరం రాష్ట్రం అధికారికంగా “ఉగ్రవాద రహిత రాష్ట్రం”గా గుర్తింపు పొందింది. చివరిగా మిగిలిన సాయుధ వర్గం కూడా ఆయుధాలు వదిలిపెట్టడంతో, దశాబ్దాలుగా కొనసాగిన అస్థిర పరిస్థితులకు పూర్తి స్థాయిలో తెరపడింది. ఐజాల్ సమీపంలో నిర్వహించిన ప్రత్యేక “హోంకమింగ్” కార్యక్రమంలో హెచ్పీసీ-డి ( హ్మార్ ప్రజల కన్వెన్షన్ డెమోక్రాటిక్) కు చెందిన 43 మంది కార్యకర్తలు, వారి నాయకుడితో కలిసి లొంగిపోవడం ఈ పరిణామానికి కారణమైంది.
మిజోరంలో తిరుగుబాటు ఉద్యమాలకు పునాది 1960లలో పడింది. ఆ సమయంలో కరువు నిర్వహణలో లోపాలు, కేంద్ర ప్రభుత్వంపై ఉన్న అసంతృప్తి ప్రజల్లో తీవ్ర ఆగ్రహానికి దారితీశాయి. ఈ నేపథ్యంలో మిజో నేషనల్ ఫ్రంట్ (ఎంఎన్ఎఫ్) ఏర్పడి, 1966లో స్వతంత్ర రాష్ట్రం కోసం సాయుధ పోరాటాన్ని ప్రారంభించింది. దాదాపు ఇరవై సంవత్సరాల పాటు రాష్ట్రం హింస, సైనిక చర్యలు, సామాజిక కల్లోలాన్ని ఎదుర్కొంది.
ఈ ఉద్రిక్త పరిస్థితులకు ముగింపు పలికింది 1986లో కుదిరిన మిజోరం శాంతి ఒప్పందం. కేంద్ర ప్రభుత్వం, ఎంఎన్ఎఫ్ మధ్య జరిగిన ఈ ఒప్పందం హింసను అరికట్టి, తిరుగుబాటు దళాలను ప్రధాన రాజకీయ ప్రవాహంలోకి తీసుకువచ్చింది. దేశంలో విజయవంతమైన శాంతి ఒప్పందాలుగా ఇది ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. అనంతరం మిజోరం క్రమంగా శాంతి, అభివృద్ధి దిశగా పయనించింది.
అయితే హెచ్పీసీ-డి వంటి చిన్న వర్గాలు కొనసాగుతూనే ఉండటంతో సంపూర్ణ శాంతి స్థిరపడలేదు. ఇటీవలి కాలంలో వాటి కార్యకలాపాలు తగ్గినా, అవి ఉన్నంతకాలం శాంతి అసంపూర్ణంగానే నిలిచింది. తాజా లొంగుబాటుతో ఆ లోటు కూడా పూర్తిగా తొలగిపోయింది.
ముఖ్యమంత్రి లాల్దుహోమా ఈ పరిణామాన్ని చారిత్రాత్మక ఘట్టంగా అభివర్ణిస్తూ, ప్రశాంత పరిస్థితులు నెలకొన్నప్పటికీ ఉగ్రవాదం నీడ పూర్తిగా తొలగలేదని చెప్పారు. సమాజంలో ఐక్యత పెంపొందించాలని, విభేదాల కంటే మిజో సమైక్యతకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని పిలుపునిచ్చారు.
హోం మంత్రి కే సప్దంగా కూడా దీన్ని చారిత్రాత్మక విజయంగా పేర్కొంటూ, దీర్ఘకాలిక చర్చలు, పరస్పర నమ్మకం ఈ ఫలితానికి దారితీశాయని తెలిపారు. లొంగిపోయిన సభ్యుల పునరావాసం, అభివృద్ధి కార్యక్రమాల్లో వారిని భాగస్వాములను చేయడానికి ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉందని స్పష్టం చేశారు.
మిజోరం కోసం ఇది కేవలం భద్రతా పరమైన విజయమే కాదు. దీర్ఘకాలిక సంభాషణలు, సమన్వయం, రాజకీయ సంకల్పంతో సాధించిన శాశ్వత శాంతికి ప్రతీక. ఒకప్పుడు తిరుగుబాట్లకు కేంద్రమైన ఈ రాష్ట్రం, ఇప్పుడు స్థిరత్వం మరియు శాంతికి ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది.