14 ఏళ్ల తర్వాత లిబియాలో తొలిసారిగా తెరుచుకున్న రెడ్ కాజిల్ మ్యూజియం

లిబియా దేశంలో చాలా ముఖ్యమైన ఒక చారిత్రక ఘట్టం జరిగింది. ఆ దేశపు జాతీయ మ్యూజియం తిరిగి ప్రజల కోసం తెరుచుకుంది. దీనినే ఇంతకుముందు అస్-సరాయ అల్-హమ్రా/రెడ్ కాజిల్ అని పిలిచేవారు. ఈ మ్యూజియం లిబియాలోనే అతిపెద్దది. 2011లో నాటో మద్దతుతో అప్పటి పాలకుడు ముఅమ్మర్ గడాఫీకి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు జరిగినప్పుడు దీనిని మూసివేశారు. గడాఫీ కూడా ఈ కోట పైనుంచే ఉద్రేకపూరిత ప్రసంగం చేసేవారు. ఐక్యరాజ్యసమితి మద్దతుతో 2021లో అధికారంలోకి వచ్చిన ట్రిపోలీలోని జాతీయ ఐక్యతా ప్రభుత్వం (జీఎన్‌యూ), 2023 మార్చిలో పునరుద్ధరణ పనులు మొదలుపెట్టింది.

శుక్రవారం జరిగిన ప్రారంభోత్సవంలో జీఎన్‌యూ ప్రధానమంత్రి అబ్దుల్హమీద్ అల్-ద్బీబా మాట్లాడుతూ, "జాతీయ మ్యూజియం తిరిగి తెరవడం కేవలం సాంస్కృతిక అంశం మాత్రమే కాదు, లిబియా తన సంస్థలను తిరిగి నిర్మిస్తోందనడానికి ఇది ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం" అని అన్నారు.

మ్యూజియం విశేషాలు

1980లలో నిర్మించిన ఈ మ్యూజియం 10,000 చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇక్కడ ప్రాచీన కాలం నుండి రోమన్, గ్రీకు, ఇస్లామిక్ కాలాల వరకు నాటి చరిత్రకు సంబంధించిన అద్భుతమైన సంపద ఉంది. ఇందులో మొజాయిక్‌లు, శిల్పాలు, నాణేలు, కుడ్యచిత్రాలు వంటివి ఉన్నాయి. లిబియా దక్షిణ ప్రాంతంలో ఉన్న ఉవాన్ ముహుగ్గియాగ్, ఈజిప్ట్ సరిహద్దులోని జఘ్బూబ్ అనే పురాతన స్థావరాల నుండి లభించిన వేల సంవత్సరాల నాటి మమ్మీలు కూడా ఈ సేకరణలో ఉన్నాయి.

ప్రజల సందర్శన ఎప్పుడు?

మ్యూజియం డైరెక్టర్ ఫాతిమా అబ్దుల్లా అహ్మద్ మాట్లాడుతూ, "ప్రస్తుతం పాఠశాలల విద్యార్థులను సందర్శించడానికి అనుమతించే కార్యక్రమంపై దృష్టి పెట్టాము. వచ్చే సంవత్సరం ప్రారంభంలో మ్యూజియాన్ని అధికారికంగా ప్రజల కోసం తెరవనున్నాము" అని తెలిపారు.

దొంగిలించబడిన వస్తువులు తిరిగి స్వాధీనం

గడాఫీ పతనం తర్వాత దేశం నుంచి అక్రమంగా తరలించబడిన 21 కళాఖండాలను లిబియా తిరిగి స్వాధీనం చేసుకుంది. ఇవి ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, స్విట్జర్లాండ్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ వంటి దేశాల నుండి తిరిగి వచ్చాయి. స్పెయిన్ నుండి రెండు డజన్లకు పైగా కళాఖండాలను, ఆస్ట్రియా నుండి మరికొన్ని వస్తువులను తిరిగి తీసుకురావడానికి చర్చలు జరుగుతున్నాయని పురావస్తు శాఖ ఛైర్మన్ చెప్పారు.

యునెస్కో వారసత్వ ప్రదేశాలు

లిబియాలో మొత్తం ఐదు యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. 2016లో ఇక్కడ అస్థిరత, ఘర్షణల కారణంగా ఈ ప్రదేశాలన్నీ ప్రమాదంలో ఉన్నాయని ప్రకటించారు. అయితే గత జూలైలో, భద్రతా పరిస్థితి మెరుగుపడటంతో, ఆ ప్రదేశాలలో ఒకటైన ఘడమేస్ అనే పురాతన నగరం ప్రమాదంలో ఉన్న ప్రదేశాల జాబితా నుండి తొలగించబడిందని లిబియా తెలిపింది.

గడాఫీ పాలన, పతనం

ముఅమ్మర్ గడాఫీ 1969లో సైనిక తిరుగుబాటు ద్వారా లిబియాలో అధికారంలోకి వచ్చారు. దాదాపు 42 సంవత్సరాలు పాటు ఆయన లిబియాను పాలించారు. ఆయన పాలనలో చమురు ఆదాయం వల్ల లిబియా ప్రజలకు విద్య, ఆరోగ్యం వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలు మెరుగుపడ్డాయి. అయితే, ఆయన ఒకే వ్యక్తి చేతిలో అధికారం కేంద్రీకృతమైన నిరంకుశ పాలకుడిగా వ్యవహరించారు. రాజకీయ ప్రత్యర్థులను అణచివేయడం, మానవ హక్కులను ఉల్లంఘించడం వంటి ఆరోపణలు ఆయనపై ఉన్నాయి. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో కూడా ఆయన అనేక ఉగ్రవాద చర్యలకు మద్దతు ఇచ్చారని అపఖ్యాతి చెందారు.

2011లో మధ్యప్రాచ్యం, ఉత్తర ఆఫ్రికాలో వచ్చిన "అరబ్ స్ప్రింగ్" తిరుగుబాట్ల ప్రభావం లిబియాపై కూడా పడింది. గడాఫీకి వ్యతిరేకంగా దేశవ్యాప్తంగా పెద్ద ఎత్తున నిరసనలు, సాయుధ తిరుగుబాట్లు మొదలయ్యాయి. ఈ తిరుగుబాటుదారులకు ఫ్రాన్స్, అమెరికా వంటి దేశాలు, నాటో దళాల నుండి గట్టి మద్దతు లభించింది. కొన్ని నెలల అంతర్యుద్ధం తర్వాత, గడాఫీ బలగాలను ఓడించారు. 2011 అక్టోబర్‌లో గడాఫీ తన స్వస్థలమైన సిర్తే పట్టణం సమీపంలో తిరుగుబాటుదారుల చేతిలో పట్టుబడి, చంపబడ్డారు. దీంతో లిబియాలో గడాఫీ నిరంకుశ పాలన అంతమైంది, కానీ ఆ తర్వాత లిబియా అంతర్గత ఘర్షణలు, అస్థిరతలోకి కూరుకుపోయింది.