హంగేరియన్ రచయితకు నోబెల్ సాహిత్య బహుమతి

ప్రపంచ సాహిత్య వేదికపై ప్రతిష్ఠాత్మకంగా భావించే 2025 సంవత్సరపు నోబెల్ బహుమతి హంగేరియన్ నవలా రచయిత లాస్లో క్రాస్నాహోర్కైకు దక్కింది. గాఢమైన తాత్విక ఆలోచనలు, మానవ మనస్తత్వాన్ని లోతుగా వ్యక్తం చేసే విలక్షణమైన శైలికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందిన లాస్లోకు ఈ అత్యున్నత పురస్కారం లభించింది.

ప్రపంచ వినాశనం వంటి తీవ్ర భయానక పరిస్థితుల మధ్య కూడా కళకు ఉన్న అపారమైన శక్తిని, అస్తిత్వాన్ని తన రచనల ద్వారా బలంగా చాటి చెప్పినందుకు గాను లాస్లోకు ఈ అవార్డును అందిస్తున్నట్లు నోబెల్ కమిటీ గురువారం వెల్లడించింది. ఆయన సాహిత్యం ఆధునిక ప్రపంచంలోని సంక్లిష్టతలను, మానవ అస్తిత్వ వేదనను వినూత్న శైలిలో ఆవిష్కరిస్తుందని అకాడమీ కొనియాడింది.

విశ్వ సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానం

1954లో ఆగ్నేయ హంగేరీలోని గ్యులా అనే చిన్న పట్టణంలో జన్మించిన లాస్లో క్రాస్నాహోర్కై, మధ్య యూరోపియన్ సాహిత్య సంప్రదాయంలో ఒక గొప్ప ఇతిహాస రచయితగా గుర్తింపు పొందారు. ఆయన నవలలు సాధారణంగా సంక్లిష్టమైన నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉండి, అంతులేని వాక్యాలు, ఫిలోసఫీతో కూడిన లోతైన ఆలోచనలను కలిగి ఉంటాయి.

1985లో ప్రచురించబడిన ఆయన మొదటి నవల 'సాటంటాంగో' ఆయనకు హంగేరీలో పేరు, ప్రఖ్యాతులు తెచ్చిపెట్టింది. ఈ నవల 1994లో చలనచిత్రంగా కూడా వచ్చింది. ఆయన రచనల్లో తరచుగా ప్రపంచ వినాశనం, విధ్వంసం అంచున ఉన్న మానవ సమాజం, నిరంకుశ పాలన ప్రభావాలు వంటి అంశాలు కనిపిస్తాయి. 'ది మెలాంక్లీ ఆఫ్ రెసిస్టెన్స్' వంటి నవలల్లో ఆయన మానవ జాతికి చెందిన దుర్భరమైన అనుభవాలను, నైతిక క్షీణతను కళ్లకు కట్టినట్లు చూపించారు. నోబెల్ రాకముందే ఆయన 2015లో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన మాన్ బుకర్ అంతర్జాతీయ బహుమతిని గెలుచుకున్నారు.

లాస్లో క్రాస్నాహోర్కై ఎంపికతో హంగేరియన్ సాహిత్యం మరోసారి అంతర్జాతీయ వేదికపై గౌరవాన్ని పొందింది. గతంలో 2002లో హంగేరియన్ రచయిత ఇమ్రే కెర్టెజ్‌కు నోబెల్ బహుమతి లభించింది. లాస్లో రచనలు ఆధునిక జీవితంలో ఒంటరితనం, భయం, ఆశ కోల్పోవడం వంటి వాటిని బలంగా ప్రశ్నిస్తాయి. అందుకే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆయనకు అభిమానులు ఉన్నారు.

నోబెల్ బహుమతితో పాటు క్రాస్నాహోర్కైకు 11 మిలియన్ల స్వీడిష్ క్రోనార్ (భారతీయ కరెన్సీలో సుమారు రూ.8.8 కోట్లు) నగదు బహుమతి లభిస్తుంది. డిసెంబర్ 10వ తేదీన ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ వర్ధంతి సందర్భంగా స్టాక్‌హోమ్‌లో లాస్లో క్రాస్నాహోర్కైకు ఈ పురస్కారాన్ని లాంఛనంగా ప్రదానం చేస్తారు.

1901లో మొదటిసారిగా నోబెల్ బహుమతులు ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి 2024 వరకు సాహిత్యంలో 117 సార్లు నోబెల్ బహుమతి ప్రకటించారు. ఇప్పటివరకు ఈ అత్యున్నత గౌరవాన్ని 18 మంది మహిళా రచయిత్రులు అందుకున్నారు. గత సంవత్సరం (2024) ఈ బహుమతి దక్షిణ కొరియా రచయిత్రి హాన్ కాంగ్‌కు లభించింది.

ఈ ఏడాది నోబెల్ పురస్కారాల ప్రకటనలు అక్టోబర్ 6న వైద్య విభాగంతో ప్రారంభమయ్యాయి. భౌతిక శాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రం విభాగాల్లో విజేతల పేర్లు ఇప్పటికే ప్రకటించిన విషయం తెలిసిందే. శుక్రవారం శాంతి బహుమతిని, సోమవారం (అక్టోబర్ 13న) అర్థశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని ప్రకటించనున్నారు.

భారతీయ నోబెల్ విజేతలు

సాహిత్య రంగంలో నోబెల్ బహుమతి గెలుచుకున్న మొట్టమొదటి భారతీయ, ఆసియా వ్యక్తి రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్. 1913లో ఆయన రచించిన 'గీతాంజలి' కవితా సంపుటికి ఈ అత్యున్నత గౌరవం లభించింది. సాహిత్యంతో సహా వివిధ రంగాలలో ఇప్పటివరకు 10 మందికి పైగా భారతీయ సంతతి వ్యక్తులు, భారత పౌరులు నోబెల్ బహుమతిని గెలుచుకున్నారు. వీరిలో రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ (సాహిత్యం - 1913), సీవీ రామన్ (భౌతిక శాస్త్రం - 1930), హర్ గోబింద్ ఖోరానా (మెడిసిన్-1968), మదర్ థెరిసా (శాంతి - 1979), సుబ్రహ్మణ్యన్ చంద్రశేఖర్ (భౌతిక శాస్త్రం-1983), అమర్త్య సేన్ (అర్థశాస్త్రం - 1998), వెంకటరామన్ రామకృష్ణన్ (రసాయన శాస్త్రం-2009), కైలాష్ సత్యార్థి (శాంతి - 2014), అభిజిత్ బెనర్జీ (అర్థశాస్త్రం - 2019) ఉన్నారు.