స్టార్టప్ ఇండియా ఫండ్ ఆఫ్ ఫండ్స్ 2.0: భారతీయ స్టార్టప్లకు రూ.10,000 కోట్ల భారీ ఊతం
భారతీయ స్టార్టప్ వ్యవస్థను ప్రపంచ స్థాయికి తీసుకెళ్లడమే లక్ష్యంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర మంత్రివర్గ సమావేశంలో రూ.10,000 కోట్ల భారీ నిధితో "స్టార్టప్ ఇండియా ఫండ్ ఆఫ్ ఫండ్స్ 2.0" ను ఏర్పాటు చేసేందుకు ఆమోదం లభించింది. తన కొత్త కార్యాలయం 'సేవా తీర్థ్'లో బాధ్యతలు చేపట్టిన మొదటి రోజే ప్రధాని ఈ దస్త్రంపై సంతకం చేయడం విశేషం. ఇది యువతలో ఉన్న వినూత్న ఆలోచనలకు ఆర్థిక బలాన్ని చేకూర్చడమే కాకుండా, దేశీయంగా సరికొత్త ఆవిష్కరణలకు మార్గం సుగమం చేయనుంది.
ఈ పథకం ప్రధానంగా డీప్ టెక్, రోబోటిక్స్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ అత్యాధునిక తయారీ రంగాలపై దృష్టి సారిస్తుంది. సాధారణంగా ప్రైవేట్ పెట్టుబడిదారులు తక్కువ రిస్క్ ఉన్న రంగాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టడానికి ఇష్టపడతారు, కానీ అభివృద్ధి చెందడానికి ఎక్కువ సమయం, అధిక రిస్క్ ఉండే "డీప్ టెక్" వంటి రంగాల్లో పెట్టుబడుల కొరత ఉంటుంది. ఈ అంతరాన్ని భర్తీ చేయడానికి ప్రభుత్వం ఈ నిధుల ద్వారా "పేషెంట్ క్యాపిటల్" (అంటే దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడి) అందించనుంది, తద్వారా సాంకేతిక రంగంలో భారత్ స్వయం సమృద్ధిని సాధించగలుగుతుంది.
స్టార్టప్ ఇండియా 1.0 దశ సాధించిన అద్భుతమైన విజయం ఈ రెండో దశకు పునాది వేసింది. 2016లో ప్రారంభించిన మొదటి దశలో కేటాయించిన రూ.10,000 కోట్ల నిధులు సుమారు 1,370 స్టార్టప్లకు అండగా నిలిచాయి. ప్రభుత్వ మద్దతుతో వివిధ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ఫండ్స్ కలిసి మొత్తంగా రూ.25,500 కోట్ల భారీ పెట్టుబడులను స్టార్టప్ మార్కెట్లోకి తెచ్చాయి. ఈ క్రమంలో భారత దేశంలో గుర్తింపు పొందిన స్టార్టప్ల సంఖ్య కేవలం 500 నుండి ఏకంగా 2 లక్షల కంటే ఎక్కువకు చేరింది. ఇదే వేగాన్ని కొనసాగించేందుకు 2.0 వెర్షన్ మరింత పకడ్బందీగా రూపొందించబడింది.
ఈ కొత్త పథకం అమలు బాధ్యతను సిడ్బీ సంస్థకు అప్పగించారు. ఈ నిధులు నేరుగా స్టార్టప్లకు కాకుండా, సెబీ వద్ద నమోదైన ఆల్టర్నేటివ్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ఫండ్స్ ద్వారా పంపిణీ అవుతాయి. ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన నిబంధన ఏమిటంటే, ఈ ఫండ్స్ ప్రభుత్వం నుండి పొందిన మొత్తానికి కనీసం రెండు రెట్లు ఎక్కువ మొత్తాన్ని స్టార్టప్లలో పెట్టుబడిగా పెట్టాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల ప్రభుత్వ నిధులతో పాటు ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు కూడా భారీగా పెరిగి, ఆర్థిక వ్యవస్థలో నగదు లభ్యత మెరుగుపడుతుంది.
కేవలం మెట్రో నగరాలకే పరిమితం కాకుండా, దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ద్వితీయ, తృతీయ శ్రేణి నగరాల్లో కూడా స్టార్టప్ సంస్కృతిని విస్తరించడం ఈ పథకం మరో ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. టైర్-2, టైర్-3 నగరాల నుంచి వచ్చే ప్రతిభావంతులైన యువతకు, మహిళా వ్యవస్థాపకులకు ఈ నిధుల ద్వారా ప్రోత్సాహం లభిస్తుంది. దీనివల్ల ప్రాంతీయ అసమానతలు తగ్గి, దేశంలోని ప్రతి మూల నుంచి సరికొత్త ఐడియాలు వెలుగులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. విదేశీ పెట్టుబడులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి, దేశీయ మూలధనాన్ని బలోపేతం చేయడం కూడా ఇందులో భాగమే.
ఈ రూ.10,000 కోట్ల నిధుల ఇంజెక్షన్ 2047 నాటికి భారతదేశాన్ని "వికసిత్ భారత్" (అభివృద్ధి చెందిన దేశం) గా మార్చాలనే లక్ష్యానికి ఒక గట్టి పునాది. కేవలం వ్యాపారాలను పెంచడమే కాకుండా, లక్షలాది మందికి అధిక నాణ్యత గల ఉద్యోగాలను సృష్టించడం, భారతీయ తయారీ సామర్థ్యాన్ని అంతర్జాతీయ స్థాయికి చేర్చడం ఈ పథకం అంతిమ లక్ష్యం. రాబోయే కాలంలో భారతీయ స్టార్టప్లు ప్రపంచానికి దిక్సూచిగా మారతాయని ప్రభుత్వం ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తోంది.