సౌజన్య సౌశీల్య సంకేతం రంజాన్

నింగిలో నెలవంక కనిపించగానే రంజాన్ మాసం ప్రారంభమైంది. దేశవ్యాప్తంగా ముస్లింల ఇళ్లలో, మసీదుల్లో, వీధుల్లో ఒక ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం నెలకొంటుంది. పగటిపూట ఉపవాసం, సాయంత్రం ఇఫ్తార్, రాత్రివేళ తరావీహ్ నమాజులు ఇవి కేవలం ఆచారాలు మాత్రమే కాదు; ఒక సంపూర్ణ ఆత్మపరిశీలన యాత్రకు నాంది. రంజాన్ అనేది ఆకలితో గడిపే నెల కాదు; అది మనస్సును శుద్ధి చేసుకునే, ఆత్మను బలపరుచుకునే, సమాజంతో బంధాలను మరింత గాఢం చేసుకునే పవిత్ర కాలం.

రంజాన్ మాసపు ప్రాధాన్యం స్వీయ నియంత్రణలో ఉంది. ఉదయం తెల్లవారుజామున ‘సహూర్’ తీసుకున్న తర్వాత సూర్యాస్తమయం వరకు ఆహారం, నీరు మాత్రమే కాకుండా చెడు ఆలోచనలు, కోపం, అసత్యం, అపవాదాలను కూడా దూరం పెట్టాలని ఈ ఉపవాసం బోధిస్తుంది. వేగవంతమైన ఆధునిక జీవితంలో మనుషులు తరచూ ఆవేశాలకు లోనవుతుంటారు. అలాంటి సందర్భాల్లో రంజాన్ మనసును ఆపి ఆలోచించమని చెబుతుంది. నిజమైన బలం మన కోరికలను అదుపులో పెట్టడంలోనే ఉందని ఇది గుర్తుచేస్తుంది.

ఈ మాసం సహనానికి ప్రతీక. ఎండలో, పనిలో, చదువులో ఉపవాసం పాటించడం కష్టమే. అయినా విశ్వాసంతో, సహనంతో దాన్ని పూర్తి చేయడం ద్వారా మనసు దృఢమవుతుంది. కష్టాన్ని ఓర్పుతో భరించడం జీవితం మొత్తం అవసరమయ్యే విలువ. సమాజంలో విభేదాలు, రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, ఆర్థిక అసమానతలు పెరుగుతున్న వేళ సహనం ఒక సామాజిక ధర్మంగా మారాలి. రంజాన్ మనకు అదే పాఠాన్ని నేర్పిస్తుంది.

రంజాన్ కరుణకు, దాతృత్వానికి ప్రతీక. ఆకలి అనుభవించడం ద్వారా నిజంగా ఆకలితో ఉండే వారి బాధను అర్థం చేసుకునే అవకాశాన్ని ఈ మాసం ఇస్తుంది. అందుకే జకాత్, సదఖా వంటి దానధర్మాలకు విశేష ప్రాధాన్యం ఉంది. సంపన్నులు తమ ఆస్తిలో కొంత భాగాన్ని పేదల కోసం కేటాయించడం ఒక కర్తవ్యంగా భావిస్తారు. భారతదేశం వంటి ఆర్థిక అసమానతలతో కూడిన సమాజంలో ఈ దాతృత్వ భావం సామాజిక ఐక్యతకు బలమిస్తుంది. పేదరికాన్ని పూర్తిగా తొలగించలేకపోయినా, పరస్పర సహకారం ద్వారా బాధను తగ్గించవచ్చనే ఆశను పెంచుతుంది.

సమానత్వం కూడా రంజాన్ మాసం ప్రధాన సందేశం. మసీదులో నమాజ్ సమయంలో ధనికుడు, పేదవాడు, పెద్దవాడు, చిన్నవాడు అన్న తేడా లేకుండా అందరూ ఒకే వరుసలో నిలుస్తారు. హోదాలు, ఆస్తులు, అధికారాలు అన్నీ అక్కడ అసంబద్ధం. ఈ దృశ్యం సమాజానికి గొప్ప సందేశం ఇస్తుంది మనుషుల మధ్య అసలు తేడా నీతి, నడవడికలోనే ఉంటుందని. భారతదేశం భిన్న భాషలు, మతాలు, సంప్రదాయాలతో కూడిన దేశం. అలాంటి దేశంలో సమానత్వం, పరస్పర గౌరవం అత్యవసరం. రంజాన్ ఆ విలువలను పునరుద్ఘాటిస్తుంది.

రంజాన్ మాసం ఆత్మపరిశీలనకు సమయం. పవిత్ర ఖుర్ఆన్ పఠనం, ప్రత్యేక ప్రార్థనలు, నిశ్శబ్ద ధ్యానం ఇవి మన లోపాలను గుర్తించడానికి దారి తీస్తాయి. గతంలో చేసిన తప్పులకు క్షమాపణ కోరడం, విభేదాలు సర్దుబాటు చేసుకోవడం, మన జీవితాన్ని సరిదిద్దుకోవాలని సంకల్పించడం ఈ మాసంలో ముఖ్యాంశాలు. వ్యక్తిగత మార్పు ద్వారానే సామాజిక మార్పు సాధ్యమవుతుందనే సత్యాన్ని ఇది మనకు గుర్తుచేస్తుంది.

భారతదేశం లౌకిక స్ఫూర్తితో నిలిచిన దేశం. ఇక్కడ ప్రతి మతపర్వదినం కేవలం ఆ మతానికే పరిమితం కాదు; సమాజం మొత్తం పంచుకునే సంబరంగా మారుతుంది. రంజాన్ సమయంలో జరిగే ఇఫ్తార్ విందులు మతభేదాలను దాటి స్నేహబంధాలను బలపరుస్తాయి. పొరుగువారిని, మిత్రులను ఆహ్వానించి కలిసి ఉపవాస విరమణ చేయడం సామరస్యానికి ప్రతీక. ఇలాంటి సందర్భాలు సామాజిక ఐక్యతను మరింత గాఢం చేస్తాయి.

ఇటీవలి కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ద్వేషభాష, విభజన రాజకీయాలు పెరుగుతున్నాయి. అలాంటి పరిస్థితుల్లో రంజాన్ సందేశం అత్యంత ప్రాసంగికం. కోపాన్ని నియంత్రించడం, మృదువుగా మాట్లాడడం, నిజాయితీగా ప్రవర్తించడం—ఇవి కేవలం మతపరమైన ఆదేశాలు కాదు; ప్రజాస్వామ్య సమాజానికి అవసరమైన మూల సూత్రాలు. మనం వేరువేరు విశ్వాసాలు కలిగి ఉన్నా, మానవత్వం అనే ఒకే విలువతో బంధించబడి ఉన్నాం.

రంజాన్ మనకు కృతజ్ఞతను కూడా నేర్పిస్తుంది. రోజూ లభించే ఆహారం, నీరు, ఆరోగ్యం, కుటుంబం ఇవన్నీ దేవుని అనుగ్రహాలే అని గుర్తుచేస్తుంది. వాటి విలువను తెలుసుకున్నప్పుడు మనలో వినమ్రత పెరుగుతుంది. వినమ్రతతో కూడిన జీవనం సమాజంలో శాంతిని పెంపొందిస్తుంది.

ఈ పవిత్ర మాసం చివరికి ఒక ఆధ్యాత్మిక శిక్షణ శిబిరం లాంటిది. ముప్పై రోజుల సాధన అనంతరం మనిషి మరింత శుద్ధమైన మనస్సుతో, దయతో, క్రమశిక్షణతో ముందుకు సాగాలి. రంజాన్ ముగిసినా దాని విలువలు కొనసాగాలి. ఉపవాసం ముగిసిన వెంటనే క్రమశిక్షణ ముగిసిపోకూడదు; దాతృత్వం ఒక నెలకే పరిమితం కాకూడదు; సహనం కేవలం ఆచారంగా మిగలకూడదు.

దేశం శాంతి, సామరస్యాల దిశగా సాగాలంటే వ్యక్తిగత మార్పు అవసరం. ఆ మార్పుకు రంజాన్ ఒక అవకాశం. ఆకలి ద్వారా కరుణను, ఉపవాసం ద్వారా నియంత్రణను, ప్రార్థన ద్వారా ఆత్మశాంతిని, దానం ద్వారా సమానత్వాన్ని సాధించమని ఈ మాసం పిలుపునిస్తుంది.

ఈ పవిత్ర రంజాన్ మాసం దేశంలోని ప్రతి ఇంటికి ఆనందం, ఆశ, శాంతి తీసుకురావాలి. మన హృదయాల్లో కరుణను పెంచాలి. పరస్పర గౌరవం, సౌభ్రాతృత్వం, సామరస్యం మరింత బలపడాలి. సమాజంలో ఉన్న విభేదాలు కరిగిపోవాలి. ప్రతి మనిషి జీవితం ప్రశాంతంగా, సంతోషంగా ఉండాలని కోరుకుంటూ ఈ రంజాన్ అందరికీ శాంతి, సౌఖ్యం, సదభిప్రాయాలు అందించుగాక.