సూర్య శక్తి – భారత ప్రగతికి వెలుగు దారి

నిన్న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన అంతర్జాతీయ సౌర మైత్రి సంఘం (ISA) ఎనిమిదవ అసెంబ్లీలో రాష్ట్రపతి శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము గారి ప్రసంగం దేశానికి ఒక స్ఫూర్తిదాయక సందేశంగా నిలిచింది. ఆమె మాటల్లో కేవలం సాంకేతికత లేదా ఆర్థికాభివృద్ధి గురించే కాకుండా, మనిషి జీవన విలువల గురించిన లోతైన ఆలోచన ప్రతిఫలించింది. “సూర్యుడు అందరికీ చెందినవాడు, కాబట్టి సూర్యశక్తి కూడా అందరికీ అందుబాటులో ఉండాలి” అని ఆమె పేర్కొన్న మాట, ప్రపంచ వ్యాప్తంగా శక్తి సమానత్వానికి అర్థవంతమైన పిలుపుగా మారింది.

భారతదేశం గత దశాబ్దంలో సౌరశక్తి రంగంలో అద్భుతమైన పురోగతిని సాధించింది. 2010లో ప్రారంభమైన నేషనల్ సోలార్ మిషన్‌ నుంచి ఇప్పటివరకు 120 గిగావాట్లకు పైగా ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని సాధించి, ప్రపంచంలో మూడవ స్థానాన్ని సంపాదించింది. ఈ విజయాల వెనుక ఉన్నది కేవలం సాంకేతిక శ్రమ కాదు, ఒక జాతీయ నిబద్ధత. ముర్ము గారు గుర్తుచేసినట్లు, “సౌరశక్తి కేవలం విద్యుత్ ఉత్పత్తి సాధనం కాదు, అది పేదరికం నుండి అభివృద్ధి దిశగా ఒక మార్గం.”

భారతదేశం వంటి వేగంగా ఎదుగుతున్న దేశానికి సౌరశక్తి ఒక శక్తివంతమైన ఆయుధం. ఇది స్వచ్ఛమైనది, పునరుత్పాదకమైనది మరియు మనకే చెందినది. పెరుగుతున్న ఇంధన ధరలు, అంతర్జాతీయ ఆధారాలు, పర్యావరణ సంక్షోభం వంటి సమస్యల మధ్య సూర్యశక్తి ఒక సుస్థిర పరిష్కారాన్ని అందిస్తోంది. గ్రామీణ భారతంలో సౌర పంపులు రైతులకు పంట సాగు సులభం చేశాయి; పట్టణాలలో రూఫ్‌టాప్ ప్యానెల్లు విద్యుత్ బిల్లులను తగ్గించాయి. ఒక చిన్న సౌర దీపం కూడా గ్రామంలోని విద్యార్థికి రాత్రి పుస్తకం చదివే అవకాశాన్ని ఇస్తోంది.

అయితే, ప్రతి అభివృద్ధి వెనుక ఒక పరీక్ష ఉంటుంది. సౌరశక్తి విస్తరణలో కూడా ఎన్నో సవాళ్లు తలెత్తుతున్నాయి. పెద్ద సౌర పార్కులు వేల ఎకరాల భూమిని ఆక్రమిస్తున్నాయి. భూమి వినియోగం వల్ల రైతుల జీవన విధానం దెబ్బతింటోంది; పర్యావరణ సమతౌల్యం కూడా మారుతోంది. మరో సమస్య ప్యానెల్ల వ్యర్థాలది. వీటి జీవనకాలం 20–25 సంవత్సరాలే. తర్వాత ఇవి పెద్ద ఎత్తున వ్యర్థాలుగా మారతాయి. వాటి రీసైక్లింగ్ సదుపాయాలు ఇంకా భారత్‌లో తగిన స్థాయిలో లేవు.

సౌరశక్తి ఉత్పత్తి మరో పరిమితి సూర్యకాంతిపై ఆధారపడడం. మేఘావృతమైన రోజుల్లో లేదా రాత్రిపూట ఉత్పత్తి తగ్గిపోతుంది. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి శక్తి నిల్వ సాంకేతికత అవసరం, కానీ బ్యాటరీల ఖర్చు ఇప్పటికీ ఎక్కువగా ఉంది. అదేవిధంగా, చిన్న రైతులు లేదా మధ్యతరగతి కుటుంబాలు రూఫ్‌టాప్ సౌర వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయడానికి పెద్ద మొత్తంలో ఖర్చు చేయాల్సి వస్తోంది.

ఈ సమస్యలను పరిష్కరించడానికి సమగ్ర వ్యూహం అవసరం. ముర్ము గారి ప్రసంగం దీనికే మార్గదర్శకత్వం ఇచ్చింది. ఆమె పర్యావరణ సమతౌల్యాన్ని కాపాడుతూ అభివృద్ధిని కొనసాగించాలని పిలుపునిచ్చారు. ఇది కేవలం ప్రభుత్వ బాధ్యత కాదు, ప్రతి పౌరుడి అవగాహనతోనే సాధ్యం. చిన్న స్థాయిలో రూఫ్‌టాప్ ప్రాజెక్టులను, గ్రామ స్థాయి సౌర సహకార సంఘాలను ప్రోత్సహించాలి. మహిళా స్వయంసహాయక బృందాలు కూడా సౌర ప్రాజెక్టుల్లో భాగస్వామ్యం కావాలి.

ఇంకా ఒక ముఖ్య అంశం – సౌర ప్యానెల్ల రీసైక్లింగ్ విధానం. దీనిపై ప్రత్యేక చట్టాలు మరియు పరిశ్రమలు ఏర్పడాలి. ఇది రాబోయే సంవత్సరాల్లో పర్యావరణ పరిరక్షణకు కీలకం కానుంది. లిథియం, హైడ్రజన్ వంటి శక్తి నిల్వ సాంకేతికతలలో పెట్టుబడి పెంచితే, భారతదేశం భవిష్యత్తులో స్వయం సమృద్ధిగా మారుతుంది.

భారతదేశం ISA వంటి వేదికల ద్వారా ప్రపంచానికి ఒక సుస్థిర శక్తి నమూనాగా మారుతోంది. 110కిపైగా దేశాలు సభ్యులుగా ఉన్న ఈ మైత్రి, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు సాంకేతిక మార్పిడి, ఆర్థిక సహకారం మరియు పచ్చ అభివృద్ధి దిశగా మార్గదర్శకత్వం ఇస్తోంది. రాష్ట్రపతి ముర్ము గారి ప్రసంగం భారత నాయకత్వాన్ని మరింత బలపరిచింది. సౌరశక్తి అనేది కేవలం పరిశ్రమ కాదు, అది మానవతా ఉద్యమం.

ఆమె మాటల్లో ఒక లోతైన తాత్వికత ఉంది. సూర్యుడు మనకందరికీ సమానంగా కాంతి పంచినట్లు, సౌరశక్తి కూడా సామాజిక సమానత్వానికి మార్గం కావాలి. పేదలకు చౌకైన విద్యుత్, రైతులకు నిరంతర శక్తి, పట్టణాలకు స్వచ్ఛమైన వాతావరణం – ఈ మూడు లక్ష్యాల సమన్వయం సాధిస్తేనే నిజమైన సౌర విప్లవం సాధ్యమవుతుంది.

భారతదేశం 2070 నాటికి “నెట్ జీరో కార్బన్ ఉద్గారాలు” లక్ష్యాన్ని సాధించాలని సంకల్పించింది. ఈ మార్గంలో సౌరశక్తి కీలక భూమిక పోషిస్తుంది. కానీ ఈ ప్రయాణం సంఖ్యల్లో కాకుండా మనుషుల జీవితాల్లో వెలుగులు నింపాలి. పర్యావరణం, ఆర్థికత, సామాజిక న్యాయం – ఈ మూడింటి సమతుల్యతే నిజమైన పురోగతి.

ముర్ము గారి ప్రసంగం ఈ సమతుల్య దృష్టికి ప్రాతినిధ్యం వహించింది. ఆమె చెప్పిన “సూర్యశక్తి మన జీవితాలను వెలిగించాలి” అన్న వాక్యం కేవలం నినాదం కాదు – అది భారత నాగరికతకు తాత్విక ప్రతిధ్వని. సూర్యుడి పట్ల భక్తి, ప్రకృతిపట్ల గౌరవం, శ్రమలో ఆనందం – ఇవే మన సంస్కృతిలోని మూల సూత్రాలు.

ఈ యుగం సాంకేతికతతో కూడిన పచ్చ విప్లవానికి వేదిక. అయితే అభివృద్ధి పచ్చగా, సమానంగా, మానవీయంగా ఉండాలి. సూర్యుడి వెలుగులో మన భవిష్యత్తు కేవలం శక్తిమంతంగా కాకుండా, దయతో నిండినదిగా మారాలి. అదే ఈ సౌర యుగానికి సార్థకత.