సచివాలయం నుండి దూరంగా మేడారంలో మంత్రి మండలి సమావేశం

తెలంగాణ రాష్ట్ర కేబినెట్ సమావేశం ఈసారి హైదరాబాద్ సచివాలయంలో కాకుండా మేడారం లో జరగడం ఒక పరిపాలనా నిర్ణయంగా మాత్రమే చూడలేం. అది ఒక సంప్రదాయాన్ని ప్రశ్నించిన ఘట్టం. ఒక అలవాటును విరిచిన సంకేతం. ముఖ్యంగా, ప్రజాస్వామ్యం ఇంకా ఎంతగా మారాల్సి ఉందో గుర్తు చేసిన సంఘటన.

భారతదేశ పరిపాలనా వ్యవస్థలో ఒక మౌన నమ్మకం చాలా కాలంగా స్థిరపడిపోయింది పాలన అంటే సచివాలయాలు, అధికారం అంటే రాజధానులు, నిర్ణయాలు అంటే ఫైళ్ల మధ్య మాత్రమే జరగాలి అన్న భావన. ఈ భావన కాలక్రమేణా నిబంధనలకంటే బలమైన మానసిక అడ్డంకిగా మారింది. ప్రజాస్వామ్యం అంటే ప్రజలతో మమేకమయ్యే వ్యవస్థ అన్న మౌలిక సూత్రం, ఈ అడ్డంకుల్లో ఎక్కడో మరుగున పడిపోయింది.

మేడారంలో కేబినెట్ సమావేశం జరగడం ఆ మానసిక అడ్డంకిని ప్రశ్నించింది.

ప్రజాస్వామ్యంలో అధికారం భవనాల నుంచి పుట్టదు. అది ప్రజల నుంచి వస్తుంది. అయినా మన పరిపాలనా అలవాట్లు మాత్రం అధికారం సచివాలయాల గోడల్లోనే ఉందన్న భ్రమను పెంచాయి. రాజధానుల్లో జరిగే సమావేశాల్లో గ్రామాలు, అటవీ ప్రాంతాలు, గిరిజన ప్రాంతాలు ఫైళ్ల రూపంలో మాత్రమే చర్చకు వస్తాయి. వారి జీవితాలు పట్టికలుగా, గణాంకాలుగా మారతాయి.

ఈ భౌగోళిక దూరం, క్రమంగా భావోద్వేగ దూరంగా మారుతుంది. పాలన కాగితాల మీద సమర్థంగా కనిపించినా, నేల మీద దాని ప్రభావం తగ్గిపోతుంది. ప్రజల సమస్యలు ‘కేస్ స్టడీస్’గా మారిపోతాయి; బాధలు గణాంకాలుగా మిగిలిపోతాయి.

మేడారం లాంటి గిరిజన సంప్రదాయాలకు, విశ్వాసాలకు కేంద్రంగా ఉన్న ప్రాంతంలో కేబినెట్ సమావేశం జరగడం ఈ దూరాన్ని కొంతైనా తగ్గించే ప్రయత్నంగా చూడాలి. అది పాలన ప్రజల వద్దకు రావాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తు చేసింది.

పరిపాలనలో స్థిరపడిన మూసధారణలే అసలు అడ్డంకి

మన వ్యవస్థను బంధిస్తున్నది కేవలం ఎర్రజాబితాలు (రెడ్ టేప్) మాత్రమే కాదు. వాటికంటే ప్రమాదకరమైనవి పరిపాలనలో నాటుకుపోయిన మూసధారణలు: – ముఖ్యమైన సమావేశాలు రాజధానుల్లోనే జరగాలి

– విధానాల్లో మార్పు అంటే ప్రమాదం

– సంప్రదాయం నుంచి తప్పితే అధికారానికి నష్టం

– ప్రతీకాత్మక చర్యలకు పరిపాలనలో విలువ ఉండదు

ఈ ఆలోచనలు ప్రశ్నించబడకపోవడమే ఎర్రజాబితాలకు బలం ఇస్తోంది. నిబంధనలు ప్రజల కోసం కాకుండా, నిబంధనల కోసమే నడిచే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఫైళ్లు తిరుగుతాయి, కానీ బాధ్యత ముందుకు రాదు. మేడారం సమావేశం ఈ మూసధారణల్లో ఒకదాన్ని అయినా బద్దలు కొట్టింది పాలనకు గంభీరత ఒక ప్రదేశానికి మాత్రమే పరిమితం కాదని నిరూపించింది.

ఎర్రజాబితా ఒక ప్రక్రియ కాదు, ఒక మనస్తత్వం

ఎర్రజాబితా అంటే ఎక్కువ నిబంధనలే అన్న భావన అపూర్ణం. అసలు సమస్య నిబంధనల వెనుక దాక్కునే మనస్తత్వం. “ఇలా ఎప్పుడూ చేయలేదు”, “ఇది సంప్రదాయం కాదు”, “ఫైల్ ఇలా కదలదు” అన్న వాక్యాలు ఏ సంస్కరణకైనా అడ్డుగోడలుగా మారాయి.

చైతన్య ప్రజాస్వామ్యం ఈ జడత్వాన్ని భరించలేను. నిబంధనలు మార్గదర్శకాలు కావాలి, గమ్యాలు కాదు. ప్రక్రియ ఫలితానికి దారి తీస్తేనే దానికి అర్థం ఉంటుంది. సచివాలయం బయట కేబినెట్ సమావేశం జరగడం సంస్థలను బలహీనపరచదు. వాటిని మరింత విశ్వసనీయంగా చేస్తుంది. మారుతున్న అవసరాలకు తగినట్లు మారగలగడం సంస్థల బలం.

వికేంద్రీకరణ గురించి మనం ఎన్నో విధాన ప్రకటనలు వింటుంటాం జిల్లాలకు అధికారాలు, స్థానిక సంస్థలకు నిధులు, గ్రామస్థాయిలో నిర్ణయాలు. కానీ నిజమైన వికేంద్రీకరణ పరిపాలనా మనస్తత్వంలో మొదలవ్వాలి. అధికారం ఒక భవనానికి, ఒక గదికి, ఒక టేబుల్‌కు పరిమితం అన్న భావన తొలగినప్పుడే వికేంద్రీకరణకు అర్థం ఉంటుంది. ప్రజలకు దగ్గరగా పాలన జరిగితే అధికారం తగ్గదు; దానికి నైతిక బలం పెరుగుతుంది. మేడారం ఈ కోణంలో ఒక బలమైన ప్రతీక. అది అభివృద్ధి అంటే కేవలం రోడ్లు, భవనాలే కాదు గుర్తింపు, గౌరవం, భాగస్వామ్యం కూడా అన్న విషయాన్ని గుర్తు చేస్తుంది.

నిబంధనలను విరిచినా, సంస్థలను కూల్చాల్సిన అవసరం లేదు

పరిపాలనలో ఒక భయం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది నిబంధనలను ప్రశ్నిస్తే వ్యవస్థ కూలిపోతుందన్న భయం. ఈ భయమే స్థబ్దతకు కారణం. కానీ సంస్కరణ అంటే విధ్వంసం కాదు; పునరాలోచన. మేడారం కేబినెట్ సమావేశం ఒక ఉదాహరణ. అది ఘర్షణాత్మకంగా కాదు, ఆలోచనాత్మకంగా జరిగింది. సంప్రదాయాన్ని గౌరవిస్తూనే మార్పుకు చోటు కల్పించింది. ఇది అధికార యంత్రాంగానికి ఒక భరోసా వశ్యత అంటే నియంత్రణ కోల్పోవడం కాదని.

ఒక సమావేశాన్ని మించి ఒక సందేశం

ఈ సమావేశం ప్రాధాన్యం అక్కడ తీసుకున్న నిర్ణయాల్లో కాదు; అది ఇచ్చిన సంకేతంలో ఉంది. పాలన కదలగలదని, ప్రజలకు చేరువ కావచ్చని, సచివాలయ గోడలకే పరిమితం కావాల్సిన అవసరం లేదని ఇది చెప్పింది. ప్రజలకు ఇది ఒక విశ్వాసాన్ని కలిగిస్తుంది రాష్ట్రం తమ వద్దకు రావడానికి సిద్ధంగా ఉందన్న భావన. ఇది ప్రజాస్వామ్యంలో అత్యంత అవసరమైన అనుబంధాన్ని తిరిగి నిర్మిస్తుంది.

ప్రజాస్వామ్యం యాంత్రికంగా మారినప్పుడు అది నెమ్మదిస్తుంది, దూరమవుతుంది. అదే ప్రజాస్వామ్యం తన సౌకర్యాలను ప్రశ్నించినప్పుడు, తన అలవాట్లను తిరిగి చూసుకున్నప్పుడు అది పునరుజ్జీవనం పొందుతుంది. మేడారంలో జరిగిన తెలంగాణ కేబినెట్ సమావేశం ఆ దిశగా వేసిన చిన్న కానీ అర్థవంతమైన అడుగు. ఇది ఎర్రజాబితాలను ఒకరోజులో తొలగించదు. కానీ వాటిని నిలబెట్టే మనస్తత్వాన్ని మాత్రం ప్రశ్నిస్తుంది.

ప్రజాస్వామ్యం నిజంగా ప్రభావవంతంగా మారాలంటే, పాలన గదుల నుంచి బయటకు రావాలి. ప్రజల మధ్యకు వెళ్లాలి. అలవాట్లను కాదు, అవసరాలను కేంద్రంగా చేసుకోవాలి. మేడారం ఒక ప్రదేశం మాత్రమే కాదు పాలన కొత్తగా ఆలోచించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తు చేసిన ఒక సంకేతం.