శుక్ర గ్రహంపై తొలిసారిగా ‘లావా’ సొరంగం గుర్తింపు

భూమికి పొరుగున ఉన్న శుక్ర గ్రహం (వీనస్) తన గర్భంలో దాచుకున్న మరో రహస్యాన్ని శాస్త్రవేత్తలు ఛేదించారు. ఆ గ్రహ ఉపరితలం కింద భారీ పరిమాణంలో ఉన్న ఒక 'లావా సొరంగాన్ని' తాజాగా గుర్తించారు. 1990వ దశకంలో నాసా పంపిన 'మెగెల్లాన్' అంతరిక్ష నౌక సేకరించిన రాడార్ గణాంకాలను అత్యాధునిక సాంకేతికతతో పునఃపరిశీలించగా ఈ అద్భుత విషయం వెలుగులోకి వచ్చింది. శుక్రుడి ఉపరితలం కింద ఇలాంటి నిర్మాణాన్ని గుర్తించడం ఇదే తొలిసారి.

ఏమిటీ లావా సొరంగం?

అగ్నిపర్వతాలు పేలినప్పుడు ప్రవహించే లావా వల్ల ఇవి ఏర్పడతాయి. పైన ఉపరితలం గట్టిపడినా, లోపల లావా ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది. ఆ ప్రవాహం ఆగిపోయిన తర్వాత అక్కడ ఒక ఖాళీ సొరంగం లాంటి నిర్మాణం మిగిలిపోతుంది. భూమిపై కొన్ని అగ్నిపర్వత ప్రాంతాల్లో ఇవి కనిపిస్తాయి. చంద్రుడు, అంగారకుడిపై కూడా ఇవి ఉన్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికే గుర్తించారు. ఇప్పుడు శుక్రుడిపై కూడా వీటి ఉనికి ఉన్నట్లు నిర్ధారణ అయ్యింది.

మెగెల్లాన్ పంపిన కీలక సమాచారం

నాసాకు చెందిన మెగెల్లాన్ నౌక 1990-92 మధ్య కాలంలో శుక్ర గ్రహం చుట్టూ తిరుగుతూ ఉపరితలాన్ని మ్యాపింగ్ చేసింది. అయితే, దట్టమైన మేఘాల వల్ల ఆ గ్రహంపై ఏముందో స్పష్టంగా కనిపించదు. కానీ, రాడార్ కిరణాలు ఆ మేఘాలను చీల్చుకుంటూ వెళ్లి లోపలి దృశ్యాలను బంధించగలవు. ఇటలీలోని ట్రెంటో విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన శాస్త్రవేత్తలు లొరెంజో బ్రుజోన్, లియోనార్డో కారర్ నేతృత్వంలోని బృందం ఈ పాత డేటాను విశ్లేషించి సొరంగాన్ని గుర్తించింది.

'నిక్స్ మాన్స్' అగ్నిపర్వతం వద్ద గుర్తింపు

శుక్రుడి ఉత్తరార్ధగోళంలో సుమారు 225 మైళ్ల వెడల్పు ఉన్న 'నిక్స్ మాన్స్' అనే షీల్డ్ అగ్నిపర్వతం పశ్చిమ భాగంలో ఈ సొరంగం ఉన్నట్లు పరిశోధకులు వెల్లడించారు. ఈ ప్రాంతంలో ఉపరితలంపై అనేక చోట్ల కుంగిపోయినట్లుగా ఉన్న గుంతలు ఉన్నాయి. ఆ లోతుల్లో ఖాళీ మార్గాలు ఉన్నాయని చెప్పడానికి ఇవే బలమైన ఆధారాలుగా నిలిచాయి.

భూమిపై కంటే భారీ పరిమాణం

తాజాగా గుర్తించిన ఈ లావా సొరంగం పరిమాణం చూసి శాస్త్రవేత్తలు విస్మయానికి గురవుతున్నారు. దీని సగటు వ్యాసం సుమారు ఒక కిలోమీటరు వరకు ఉంది. దీని పైకప్పు మందం 490 అడుగుల (150 మీటర్లు) కంటే ఎక్కువగా ఉంది. సొరంగం లోపల ఖాళీ ప్రదేశం సుమారు 375 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. భూమి లేదా అంగారకుడిపై ఉండే సొరంగాల కంటే ఇది చాలా పెద్దది. శుక్రుడిపై లావా ప్రవాహాలు కూడా భూమి కంటే భారీగా ఉండటమే దీనికి కారణమని భావిస్తున్నారు.

సిద్ధాంతం నుంచి ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం వరకు..

శుక్రుడిపై అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి కాబట్టి అక్కడ లావా సొరంగాలు ఉండొచ్చని శాస్త్రవేత్తలు ఇన్నాళ్లూ ఊహిస్తూ వచ్చారు. "కేవలం సిద్ధాంతాలకే పరిమితం కాకుండా, ఇప్పుడు ప్రత్యక్షంగా రాడార్ ఆధారాలతో నిరూపించడం గొప్ప పురోగతి" అని శాస్త్రవేత్త బ్రుజోన్ పేర్కొన్నారు. గ్రహం లోపల జరిగే ప్రక్రియలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది ఎంతో ఉపయోగపడుతుందని ఆయన వివరించారు.

భూమికి కవల గ్రహం.. రహస్యాల నిలయం

సుమారు 7,500 మైళ్ల వ్యాసం కలిగిన శుక్ర గ్రహం పరిమాణంలో భూమికి దాదాపు సమానంగా ఉంటుంది. సౌర కుటుంబంలోని ఇతర గ్రహాల కంటే ఇక్కడే అత్యధికంగా అగ్నిపర్వతాలు ఉన్నాయి. గడిచిన కాలంలో జరిగిన అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలు ఈ గ్రహ రూపురేఖలను ఎలా మార్చాయో తెలుసుకోవడానికి ఈ కొత్త ఆవిష్కరణ దారి తీయనుంది.

భవిష్యత్తు మిషన్లపై ఆశలు

ప్రస్తుతానికి మెగెల్లాన్ డేటా పరిమితుల వల్ల ఈ సొరంగం ఆరంభ భాగాన్ని మాత్రమే శాస్త్రవేత్తలు చూడగలిగారు. ఇది ఇంకా కొన్ని మైళ్ల పొడవు ఉండే అవకాశం ఉందని వారు అనుమానిస్తున్నారు. రాబోయే పదేళ్లలో శుక్రుడిపై మరిన్ని పరిశోధనలు జరగనున్నాయి. యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీకి చెందిన 'ఎన్విజన్', నాసాకు చెందిన 'వెరిటాస్' మిషన్లు అత్యాధునిక రాడార్లతో శుక్రుడి వద్దకు వెళ్లనున్నాయి.

గ్రహాల పుట్టుకకు సజీవ సాక్ష్యాలు

ప్రస్తుతం శుక్రుడిపై అగ్నిపర్వతాలు ఇంకా యాక్టివ్‌గా ఉన్నాయా అనే కోణంలోనూ పరిశోధనలు సాగుతున్నాయి. అయితే, ఈ లావా సొరంగం ప్రస్తుత విస్ఫోటనాలతో సంబంధం లేనిదని, ఇది గతంలో ఎప్పుడో ఏర్పడిన నిర్మాణమని శాస్త్రవేత్తలు స్పష్టం చేశారు. గ్రహాంతర గర్భంలో దాగి ఉన్న ఇటువంటి రహస్యాలను తెలుసుకోవడం ద్వారా గ్రహాల పుట్టుక, పరిణామ క్రమంపై మరింత స్పష్టత రానుంది.