వీధి కుక్కలను షెల్టర్లకు తరలించండి: సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలు

వీధి కుక్కల సమస్యపై సుప్రీంకోర్టు శుక్రవారం కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ముఖ్యంగా ప్రజా భద్రతకు ప్రాధాన్యతనిస్తూ విద్యాసంస్థలు, రైల్వే, బస్ స్టేషన్లు, క్రీడా ప్రాంగణాలు, ఆసుపత్రులు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు వంటి పబ్లిక్ ప్రదేశాల పరిసరాల నుండి వీధి కుక్కలను పూర్తిగా తొలగించాలని ఆదేశించింది. వీటిని పట్టుకుని షెల్టర్లకు తరలించాలని స్పష్టం చేసింది. జస్టిస్‌ విక్రమ్‌నాథ్, జస్టిస్‌ సందీప్‌ మెహతా, జస్టిస్‌ ఎన్‌.వి. అంజరియాలతో కూడిన త్రిసభ్య ధర్మాసనం ఈ ఆదేశాలు జారీ చేసింది.

సుప్రీం ఇచ్చిన ఆదేశాలు ఇవే!

ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు విద్యాసంస్థలు (స్కూళ్లు, కాలేజీలు), బస్టాండ్లు, రైల్వే స్టేషన్లు, ఆసుపత్రులు, క్రీడా ప్రాంగణాలు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల వంటి అన్ని పబ్లిక్ ప్రదేశాల నుంచి వీధి కుక్కలను పట్టుకుని షెల్టర్లకు తరలించాలి. ఈ ప్రాంతాల నుంచి తరలించిన కుక్కలను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ మళ్లీ అదే ప్రదేశాల్లో తిరిగి వదలకూడదు. గతంలో ఇచ్చిన ఆదేశాలను సవరిస్తూ కోర్టు ఈ కఠిన వైఖరిని తీసుకుంది.

గుర్తించిన ఈ ప్రాంగణాల లోపలికి వీధి కుక్కలు ప్రవేశించకుండా నిరోధించడానికి చుట్టూ కంచెలు (ఫెన్సింగ్) లేదా రక్షణ గోడలు ఏర్పాటు చేయాలని సంబంధిత అధికారులను ఆదేశించింది. దీనికి 8 వారాల గడువు ఇచ్చింది. ఈ ప్రాంతాల్లో కుక్కలు లేవని నిర్ధారించుకోవడానికి క్రమం తప్పకుండా తనిఖీలు చేయాలి. ప్రతి ప్రాంగణానికి ఒక పర్యవేక్షణ బాధ్యత కలిగిన అధికారి ఉండాలని సూచించింది. మున్సిపల్ సిబ్బంది రెండు వారాల్లోగా వీధి కుక్కలు ఎక్కువగా ఉండే స్థలాలను గుర్తించాలి. వాటిని పట్టుకుని స్టెరిలైజేషన్, వ్యాక్సినేషన్ చేయించి, రీ-లొకేషన్ చేయాలని ఆదేశించింది.

జాతీయ రహదారులు, హైవేలు, ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలపై తిరుగుతున్న యజమాని లేని పశువులను కూడా గుర్తించి షెల్టర్లకు తరలించాలని సుప్రీంకోర్టు ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ సహా అన్ని రహదారి సంస్థలను ఆదేశించింది. ఈ కార్యక్రమం కోసం అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు, జాతీయ రహదారుల శాఖ, స్థానిక సంస్థలు సంయుక్త సమన్వయ డ్రైవ్‌ను చేపట్టాలని సూచించింది.

వీధి కుక్కలకు ఆహారం అందించేందుకు స్థానిక సంస్థలు ప్రత్యేకంగా 'ఫీడింగ్ స్పేస్'లను ఏర్పాటు చేయాలని కోర్టు ఆదేశించింది. బహిరంగ ప్రదేశాల్లో లేదా అనుమతి లేని ప్రాంతాల్లో కుక్కలకు ఆహారం అందించడానికి అనుమతి లేదని, ఈ ఆదేశాలను ఎవరైనా ఉల్లంఘిస్తే కఠిన చర్యలు తప్పవని స్పష్టం చేసింది. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు తమ కార్యాలయాల ప్రాంగణాల్లో కుక్కలకు ఆహారం పెట్టడంపై వచ్చిన నివేదికలపై కోర్టు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది.

అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు ఈ ఆదేశాలను 8 వారాల్లోగా అమలు చేయాలి. అమలు విధానం, తీసుకున్న చర్యలపై సమగ్ర స్టేటస్ రిపోర్టు సమర్పించాలని ఆదేశించింది. ఆదేశాల అమలుకు రాష్ట్రాల ప్రధాన కార్యదర్శులు వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత వహించాలని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఆదేశాలను అమలు చేయడంలో విఫలమైతే సంబంధిత అధికారులపై వ్యక్తిగత చర్యలు తీసుకుంటామని హెచ్చరించింది. ఈ కేసులో తదుపరి విచారణను సుప్రీంకోర్టు జనవరి 13కు వాయిదా వేసింది.

కేసు నేపథ్యం

దేశ రాజధానిలో వీధి కుక్కల కాటు కారణంగా, ముఖ్యంగా పిల్లలలో రేబిస్ మరణాలు పెరుగుతున్నాయని వచ్చిన ఒక మీడియా నివేదిక ఆధారంగా అత్యున్నత న్యాయస్థానం జూలై 28న ఈ కేసును సుమోటో విచారణకు స్వీకరించింది. తర్వాత ఈ కేసు పరిధిని ఢిల్లీ ఎన్‌సీఆర్‌కు మాత్రమే పరిమితం చేయకుండా, అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను కూడా ఈ కేసులో పార్టీలుగా చేర్చాలని కోర్టు ఆదేశించింది.

వీధి కుక్కలపై సుప్రీం కోర్టు ఇచ్చిన ఆదేశాలు దేశంలో ప్రజా భద్రత, పరిపాలన, జంతు హక్కులపై గణనీయమైన ప్రభావం చూపనున్నాయి. విద్యాసంస్థలు, ఆసుపత్రులు, రహదారుల వంటి ప్రజా ప్రదేశాల్లో కుక్క కాట్ల ప్రమాదం తగ్గే అవకాశం ఉంది. స్థానిక సంస్థలు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కుక్కలను పట్టుకుని షెల్టర్లలో ఉంచడం, టీకాలు ఇవ్వడం వంటి చర్యలు చేపట్టాల్సి వస్తుంది. బహిరంగ ప్రదేశాల్లో కుక్కలకు ఆహారం పెట్టడాన్ని నియంత్రించడం వల్ల జంతు ప్రేమికులు, సాధారణ ప్రజల మధ్య ఘర్షణలు తగ్గించవచ్చు. అదే సమయంలో జంతు హక్కులు కూడా కాపాడబడతాయి. మొత్తంగా ఈ నిర్ణయం ప్రజల భద్రతను పెంచుతూ, జంతు సంరక్షణకు సమతుల్య విధానాన్ని తీసుకువస్తుంది.