‘వికసిత్ భారత్ - జీ రామ్ జీ’ బిల్లుకు లోక్‌సభ ఆమోదం

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి కల్పనను మరింత బలోపేతం చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన ‘వికసిత్‌ భారత్‌- గ్యారంటీ ఫర్‌ రోజ్‌గార్‌ అండ్‌ ఆజీవికా మిషన్‌ గ్రామీణ్‌ బిల్లు 2025’కు లోక్‌సభ గురువారం ఆమోదం తెలిపింది. ఈ కొత్త చట్టంతో 2005 నుండి అమల్లో ఉన్న పాత ఉపాధి హామీ పథకం (ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ- మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం) స్థానంలో సరికొత్త వ్యవస్థ రానుంది. 2047 నాటికి భారతదేశాన్ని అన్ని రంగాల్లో అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా (వికసిత్ భారత్) మార్చాలనే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం ఈ కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇకపై గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కేవలం పనులు కల్పించడమే కాకుండా, గ్రామాల అభివృద్ధికి అవసరమైన శాశ్వత వసతుల కల్పనపై ఈ కొత్త చట్టం ప్రత్యేక దృష్టి సారించనుంది.

తీవ్ర చర్చల మధ్య లోక్‌సభ ఆమోదం

ఈ కొత్త ఉపాధి హామీ బిల్లును కేంద్ర మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టారు. అయితే, ఈ బిల్లుపై విపక్షాలు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశాయి. దీనిని లోతుగా పరిశీలించేందుకు 'స్టాండింగ్ కమిటీ'కి పంపాలని డిమాండ్ చేశాయి. కానీ, 2047 నాటికి దేశాభివృద్ధికి ఈ మార్పులు చాలా అవసరమని అధికార బీజేపీ బలంగా వాదించింది. సభలో ఇరుపక్షాల మధ్య వాడివేడిగా చర్చ జరిగినప్పటికీ, చివరకు లోక్‌సభ ఈ బిల్లును ఆమోదించింది.

100 నుంచి 125 రోజులకు పెరిగిన పని దినాలు

కొత్త చట్టం ప్రకారం, ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి ఏడాదికి కల్పించే పని దినాలను 100 నుంచి 125 రోజులకు పెంచారు. దీనివల్ల పేద కుటుంబాలకు అదనపు ఆదాయం లభిస్తుంది. అయితే, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయ పనుల సమయంలో కూలీల కొరత రాకుండా ప్రభుత్వం ఒక కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. పంటలు వేసేటప్పుడు (నాట్లు), కోతల సమయంలో ఏడాదిలో మొత్తం 60 రోజుల పాటు ఉపాధి హామీ పనులకు 'విరామం' ఇస్తారు. మిగిలిన 305 రోజుల్లో కూలీలు తమకు కేటాయించిన 125 రోజుల పనిని పూర్తి చేసుకోవచ్చు. దీనివల్ల రైతులకు కూలీల ఇబ్బంది ఉండదు, అటు కూలీలకు కూడా ప్రభుత్వం నుండి ఎక్కువ రోజులు పని దొరుకుతుంది.

జీతాలు సమయానికి.. లేదంటే భృతి చెల్లింపు

కూలీలు పనిచేసిన తర్వాత వారి జీతాల కోసం ఎదురుచూడాల్సిన అవసరం లేకుండా ఈ బిల్లులో కఠిన నిబంధనలు పెట్టారు. పని పూర్తి చేసిన వారానికి ఒకసారి లేదా గరిష్టంగా 15 రోజుల్లోపు కూలీల డబ్బులు నేరుగా వారి ఖాతాల్లో జమ చేయాల్సిందే. ఒకవేళ కూలీలు పని అడిగినప్పుడు, ప్రభుత్వం 15 రోజుల్లోపు పని కల్పించలేకపోతే, ఆ కూలీలకు 'నిరుద్యోగ భృతి' చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. ఈ భృతిని చెల్లించే బాధ్యత పూర్తిగా ఆయా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలదే. దీనివల్ల అధికారుల్లో జవాబుదారీతనం పెరుగుతుంది, కూలీలకు సమయానికి ఆదాయం అందుతుంది.

గ్రామాల రూపురేఖలు మార్చేలా కొత్త ప్రణాళిక

ఈ కొత్త చట్టం కేవలం కూలీలకు పని ఇవ్వడమే కాకుండా, గ్రామాల అభివృద్ధికి అవసరమైన శాశ్వత సంపదను సృష్టించేలా రూపొందించబడింది. దీనికోసం ప్రధానంగా నాలుగు విభాగాలపై దృష్టి పెట్టారు. అవేంటంటే: నీటి భద్రత కోసం చెరువుల పూడికతీత, వర్షపు నీటి నిల్వ పనులు చేయడం; గ్రామీణ రోడ్లు, రవాణా సౌకర్యాలను మెరుగుపరచడం; రైతుల కోసం గోదాములు, మార్కెట్లు వంటి వసతులను కల్పించడం; వరదలు, నేలకోత వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాల నుండి గ్రామాలను రక్షించే పనులు చేపట్టడం. ఇలా గ్రామాల్లో నిర్మించిన ప్రతి ఆస్తిని ‘వికసిత్ భారత్ నేషనల్ రూరల్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ స్టాక్’ అనే ఒక జాతీయ రికార్డులో నమోదు చేస్తారు. దీనివల్ల దేశవ్యాప్తంగా ఏ గ్రామంలో ఎలాంటి అభివృద్ధి జరిగిందో స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.

గ్రామ పంచాయతీలకే పూర్తి అధికారం

ఈ కొత్త చట్టంలో గ్రామ పంచాయతీలకు అత్యంత కీలకమైన బాధ్యతలను అప్పగించారు. ఊరిలో ఏ పనులు జరగాలి అనేది ‘వికసిత్ గ్రామ పంచాయతీ ప్లాన్’ ద్వారా స్థానిక ప్రజలే నిర్ణయించుకోవచ్చు. ఈ పథకం కింద జరిగే మొత్తం పనుల్లో కనీసం 50 శాతం పనులు నేరుగా గ్రామ పంచాయతీల ద్వారానే జరగాలి. దీనివల్ల స్థానిక అవసరాలకు తగ్గట్టుగా అభివృద్ధి సాధ్యమవుతుంది. అంతేకాకుండా, పనుల్లో అవినీతి జరగకుండా చూసేందుకు గ్రామసభలకు మరిన్ని అధికారాలు ఇచ్చారు. ప్రతి ఆరు నెలలకోసారి సామాజిక తనిఖీలు నిర్వహించి, ఖర్చు చేసిన ప్రతి రూపాయికి లెక్కలు గ్రామసభలో బయటపెట్టాలి. దీనివల్ల పనుల్లో పారదర్శకత పెరుగుతుంది.

నిధుల ఖర్చు ఇలా..

ఈ భారీ పథకాన్ని అమలు చేయడానికి ఏడాదికి సుమారు రూ.1,51,282 కోట్లు ఖర్చు అవుతుందని ప్రభుత్వం అంచనా వేసింది. ఇందులో సింహభాగం అంటే రూ.95,692 కోట్లను కేంద్ర ప్రభుత్వమే భరిస్తుంది. నిధుల పంపిణీ విషయానికి వస్తే, మన తెలుగు రాష్ట్రాల వంటి సాధారణ రాష్ట్రాలలో కేంద్రం 60 శాతం నిధులు ఇస్తే, మిగిలిన 40 శాతం నిధులు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు భరించాలి. అయితే ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, కొండ ప్రాంత రాష్ట్రాలకు కేంద్రమే 90 శాతం నిధులు ఇస్తుంది. అసెంబ్లీ లేని కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో మాత్రం మొత్తం 100 శాతం ఖర్చును కేంద్రమే భరిస్తుంది. ఇలా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు భాగస్వామ్యంతో పని చేయడం వల్ల పథకం అమలులో జవాబుదారీతనం పెరుగుతుంది.

పారదర్శకంగా ఉపాధి పనులు

ఉపాధి హామీ పనుల్లో అవకతవకలు జరగకుండా ప్రభుత్వం అత్యాధునిక సాంకేతికతను వాడుతోంది. ఇకపై కూలీల హాజరును డిజిటల్ పద్ధతిలో తీసుకుంటారు, పనులు జరిగే చోట జీపీఎస్ ట్రాకింగ్ ద్వారా నిఘా ఉంచుతారు. అంటే, పని జరగకుండానే బిల్లులు తీసుకోవడం కుదరదు. జీతాలు నేరుగా కూలీల బ్యాంక్ ఖాతాల్లోకి వెళ్లేలా ఆధార్ ఆధారిత చెల్లింపులు చేస్తారు. అవసరమైతే దొంగ హాజరును అరికట్టడానికి ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, బయోమెట్రిక్ విధానాన్ని కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఎక్కడైనా అక్రమాలు జరిగినట్లు ఫిర్యాదులు వస్తే, కేంద్ర ప్రభుత్వమే నేరుగా విచారణ జరిపి, అవసరమైతే ఆ రాష్ట్రానికి నిధుల విడుదలను నిలిపివేసేలా కఠిన అధికారాలను ఈ బిల్లులో పొందుపరిచారు.

రైతులు, కూలీలకు లాభం

ఈ కొత్త బిల్లు వల్ల అటు రైతులకు, ఇటు కూలీలకు ఇద్దరికీ మేలు జరుగుతుంది. పంటలు వేసే సమయంలోనూ, కోతల సమయంలోనూ కూలీల కొరత రాకుండా ఉపాధి పనులకు విరామం ఇవ్వడం వల్ల రైతులకు ఎంతో ఊరట లభిస్తుంది. అంతేకాకుండా, గ్రామాల్లో చెరువులు, కాలువలు, రోడ్లు మెరుగుపడటం వల్ల వ్యవసాయం మరింత సులభమవుతుంది. ఇక కూలీలకు ఏడాదికి 125 రోజుల పని గ్యారంటీ ఉండటం, జీతాలు సమయానికి అందడం వల్ల ఆర్థిక స్థిరత్వం లభిస్తుంది. దీనివల్ల పనుల కోసం గ్రామాలను విడిచి పట్టణాలకు వలస వెళ్లాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది. మొత్తానికి, 2047 నాటికి గ్రామాల్లో బలమైన ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్మించి, ప్రతి ఒక్కరి ఆదాయం పెంచడమే ఈ 'వికసిత్ భారత్ - గ్రామీణ ఉపాధి బిల్లు 2025' ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.