వ్యవసాయం పై ఉపాధి హామీ పథకం ప్రభావం

గ్రామీణ పేదరిక నిర్మూలనలో మైలురాయిగా నిలిచిన మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ), 2006లో అమల్లోకి వచ్చినప్పటి నుంచి కోట్లాది గ్రామీణ కుటుంబాలకు ఆర్థిక భరోసాను అందిస్తోంది. సంవత్సరానికి 100 రోజుల వేతన ఉపాధిని హామీ ఇస్తూ చెక్డ్యామ్లు, చెరువులు, రహదారులు, పచ్చదనం వంటి గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాల పనుల ద్వారా గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేసింది. కానీ ఈ మహత్తర సంక్షేమ పథకం ఒక కొత్త సవాల్ను కూడా తీసుకువచ్చింది. శ్రామికులు ఎక్కువగా అవసరమయ్యే విత్తన, కోత కాలాల్లో వ్యవసాయ కూలీల కొరతను ఈ పథకం అనుకోకుండా పెంచుతోందని దేశంలోని పలు ప్రాంతాల నుంచి వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి.

ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ పథకం కింద కూలీలకు నిర్ధిష్ట రోజువారీ వేతనం లభిస్తుంది, సమయానికి చెల్లింపు జరుగుతుంది.పొలం పనులతో పోలిస్తే తక్కువ శారీరక శ్రమ. పొలాల్లో బియ్యం నాట్లు వేయడం, మక్క చిగుళ్లు తీయడం, చెరకు కోతల వంటి కఠిన పనుల కంటే చెక్డ్యామ్లు తవ్వడం లేదా గ్రామ రహదారులు వేసే పని తేలికగా ఉంటుంది. కూలీలకు ప్రభుత్వ పనులు ఆర్థిక భద్రతతో పాటు సామాజిక గౌరవం కూడా ఇస్తాయి. ఫలితంగా, ప్రభుత్వ పనులు సాగుతున్న సమయంలో రైతులకు అవసరమయ్యే కాలానికే కూలీలు అందకపోవడం సాధారణమైంది.

ఈ ప్రభావం ముఖ్యంగా ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏలో ఎక్కువ భాగస్వామ్యం ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్, రాజస్థాన్, తమిళనాడు, పశ్చిమబెంగాల్, ఛత్తీస్గఢ్ రాష్ట్రాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. బీహార్, ఒడిశా వంటి వరి పండించే ప్రాంతాల్లో నాట్లు వేయడానికి లేదా కోతకు కూలీలు దొరకడం కష్టంగా మారింది. పంజాబ్ , తమిళనాడు డెల్టా ప్రాంతాల్లో కోత ఆలస్యం, విత్తనాల దశలో పనులు ఆగిపోవడం తరచూ వినిపిస్తున్న సమస్య. వర్షాకాలం తర్వాత ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ పనులు ఎక్కువగా ప్రారంభమవుతాయి. ఇదే సమయంలో ఖరీఫ్ పంట కోత, రబీ విత్తనాల సీజన్ రావడం వల్ల పోటీ మరింత తీవ్రమవుతుంది. చిన్న, మధ్య తరహా రైతులు ఇప్పటికే తక్కువ లాభాలతో పోరాడుతుంటే కూలీలకు ఎక్కువ వేతనం ఇవ్వడం లేదా పంట నష్టాన్ని భరించడం తప్ప మరో మార్గం ఉండదు.

అయితే, ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ వ్యవసాయాన్ని దెబ్బతీయాలన్న ఉద్దేశంతో ప్రవేశపెట్టలేదు. గ్రామీణ కుటుంబాలకు కనీస ఆదాయం, ఉపాధి భద్రత అందించి వారిని కూలి ఆధారిత దారిద్ర్యం నుంచి బయటకు తేవడమే దీని ప్రధాన లక్ష్యం. గ్రామీణ కార్మికులకు ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధి కల్పించడం ద్వారా, రైతులపై ఆధారాన్ని తగ్గించడం ద్వారా కూలీలకు తగిన వేతనం, గౌరవం సాధించే శక్తి కల్పించింది. ఈ దిశలో చూస్తే, కూలీలు ఎక్కువ వేతనం కోరడం అనేది గ్రామీణ సమాజంలో ఒక సానుకూల మార్పు.

సమస్యను పరిష్కరించడానికి పథకాన్ని తగ్గించడం కాదు, వ్యవసాయ అవసరాలకు అనుగుణంగా దీన్ని అమలు చేయడం ముఖ్యం. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, పంచాయతీలు స్థానిక పంట సీజన్కి అనుగుణంగా పనులను ప్రణాళిక చేయాలి. పెద్ద ఎత్తున గ్రామీణ పనులు పొలం పనుల కాలంలో ప్రారంభం కాకుండా చూడాలి. అలాగే ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ నిధులను వ్యవసాయానికి ప్రత్యక్షంగా ఉపయోగపడే పనులకే మళ్లించడం సాధ్యం. నేల చదును చేయడం, చెరువు తవ్వకం, నీటి నిల్వ చేసే కట్టడాలు వంటి పనులు వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను పెంచడమే కాకుండా రైతులకు దీర్ఘకాలిక లాభం ఇస్తాయి.

ఇంకా ముందుకు వెళ్లి, ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ కింద పనిచేసే కూలీలకు నీటిపారుదల నిర్వహణ, మొక్కల నర్సరీలు, యంత్రాల వినియోగం వంటి పనుల్లో శిక్షణ ఇవ్వడం ద్వారా వ్యవసాయానికి అవసరమైన నైపుణ్యాలు పెంపొందించవచ్చు. వ్యవసాయ శాఖలు, ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ అధికారులు కలిసి ప్రాజెక్టులను దశలవారీగా అమలు చేస్తే పంట సీజన్లో కూలీల కొరతను తగ్గించవచ్చు.

గ్రామీణ భారతదేశం ప్రస్తుతం భారీ ఆర్థిక, సామాజిక మార్పుల దశలో ఉంది. చదువుకున్న యువతకు వ్యవసాయం కంటే వేరే ఉపాధి అవకాశాలు లభిస్తుండటంతో, వ్యవసాయం మాత్రమే ఆధారంగా ఉండే కుటుంబాలు సహజంగానే తగ్గిపోతున్నాయి. ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ ఈ మార్పును కేవలం వేగవంతం చేస్తోంది. సంక్షేమం మరియు ఉత్పాదకత రెండింటినీ సమతుల్యం చేయడమే అసలు సవాలు.

భారత ఆహార భద్రతకు వ్యవసాయ శ్రామికుల లభ్యత ఎంత అవసరమో, గ్రామీణ కుటుంబాలకు కనీస ఉపాధి భద్రత కూడా అంతే అవసరం. కాబట్టి ఈ పథకాన్ని తగ్గించడం కాకుండా సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం ద్వారా రైతులకు, కూలీలకు రెండింటికీ మేలు కల్పించవచ్చు. పంట సీజన్లకు సరిపోయే విధంగా పనులు ప్రణాళిక చేయడం, వ్యవసాయానికి ఉపయోగపడే ప్రాజెక్టులను ప్రోత్సహించడం, చిన్న రైతులకు యాంత్రీకరణ సాయం అందించడం వంటి చర్యలు ఈ సమతుల్యాన్ని సాధించడంలో కీలకం.

సంక్షేమం మరియు వ్యవసాయ వృద్ధి పరస్పర విరుద్ధాలు కావని, సరైన ప్రణాళికతో రెండింటినీ కలిపి గ్రామీణ అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయవచ్చని ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ మనకు గుర్తుచేస్తోంది.