లోక్సభ నుంచి ఎనిమిది మంది ఎంపీల సస్పెన్షన్
బడ్జెట్ సమావేశాల్లో ప్రభుత్వం–ప్రతిపక్షాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగిన నేపథ్యంలో, అసభ్య ప్రవర్తనకు పాల్పడ్డారనే ఆరోపణలతో మంగళవారం లోక్సభ నుంచి ఏడుగురు కాంగ్రెస్ ఎంపీలు, ఒక సీపీఐ(ఎం) ఎంపీని సస్పెండ్ చేశారు. బడ్జెట్ సమావేశాల మిగిలిన కాలం (ఏప్రిల్ 2 వరకు) వీరి సస్పెన్షన్ కొనసాగనుంది. సభలో పత్రాలను చింపివేసి, స్పీకర్ పోడియంపైకి విసిరిన కారణంగా ఈ చర్య తీసుకున్నట్లు పేర్కొన్నారు. ఈ పరిణామంతో ప్రభుత్వం–ప్రతిపక్షాల మధ్య ఘర్షణ మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉందని రాజకీయ వర్గాలు అభిప్రాయపడుతున్నాయి.
సస్పెండ్ అయిన సభ్యులు:
గుర్జీత్ సింగ్ ఔజ్లా, హిబి ఈడెన్, సి. కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి, అమరిందర్ సింగ్ రాజా వారింగ్, మణిక్కం ఠాగూర్, ప్రశాంత్ పాడోల్, డీన్ కురియాకోస్ (కాంగ్రెస్), ఎస్. వెంకటేశన్ (సీపీఐ-ఎం) ఉన్నారు.
భారత్–చైనా 2020 ఘర్షణకు సంబంధించిన ఆర్మీ మాజీ చీఫ్ ఎం.ఎం. నరవణే రాసిన ప్రచురణలోకి రాని స్మృతిగ్రంథం(మోమోయర్) ఆధారంగా వచ్చిన కథనాన్ని ఉటంకించేందుకు ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీకి అవకాశం ఇవ్వలేదన్న అంశం ఈ వివాదానికి ప్రధాన కారణంగా మారింది. అదనంగా అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ భారత్–అమెరికా వాణిజ్య ఒప్పందంపై చేసిన ప్రకటన, వారణాసిలోని మణికర్ణిక ఘాట్ వద్ద కూల్చివేతలపై కూడా ప్రతిపక్షం అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసింది.
మధ్యాహ్నం 3 గంటలకు సభ పునఃప్రారంభమైన వెంటనే, స్పీకర్ స్థానంలో ఉన్న దిలీప్ సైకియా ఎనిమిది మంది సభ్యులను పేరుపెట్టి సభ నుంచి తప్పించారు. అనంతరం పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రి కిరెన్ రిజిజూ, బడ్జెట్ సమావేశాల మిగిలిన కాలానికి వారిని సస్పెండ్ చేయాలని ప్రతిపాదన ప్రవేశపెట్టారు. సభ గౌరవాన్ని, స్పీకర్ అధికారాన్ని లెక్కచేయకుండా సభ్యులు ప్రవర్తించారని, పత్రాలను చింపి స్పీకర్ పోడియంపై విసిరారని రిజిజూ పేర్కొన్నారు. ఈ ప్రతిపాదనను సభ వాయిస్ ఓటుతో ఆమోదించడంతో, తీవ్ర గందరగోళం మధ్య సభ రోజుకు వాయిదా పడింది.
సస్పెన్షన్కు నిరసనగా రాహుల్ గాంధీ నేతృత్వంలో కాంగ్రెస్ ఎంపీలు పార్లమెంట్ భవనం వెలుపల ఆందోళన చేపట్టారు. సస్పెండ్ అయిన ఎంపీలు సభ వెలుపల తమ నిరసన కొనసాగిస్తామని ప్రకటించారు. కాంగ్రెస్ ఎంపీ మణిక్కం ఠాగూర్ మాట్లాడుతూ ఇది భారత ప్రజాస్వామ్యంపై దాడి. ప్రతిపక్ష నేత మాట్లాడకుండా చేయడమే ప్రధాని మోడీ ఉద్దేశమని ఆరోపించారు. హిబి ఈడెన్ మాట్లాడుతూ రాహుల్ గాంధీని మాట్లాడనివ్వకపోవడమే మా నిరసనకు కారణమన్నారు. రాజా వారింగ్ మాట్లాడుతూ మా గొంతును నొక్కేసిన పరిస్థితుల్లోనే ఈ సంఘటన జరిగింది. వరుసగా రెండు రోజులుగా ప్రతిపక్ష నేతకు మాట్లాడే అవకాశం ఇవ్వలేదు అని వ్యాఖ్యానించారు.
గుర్జీత్ సింగ్ ఔజ్లా బీజేపీపై తీవ్ర వ్యాఖ్యలు చేశారు.
ఇదిలా ఉండగా, సభకు అధ్యక్షత వహించిన కృష్ణ ప్రసాద్ తెనేటి మాట్లాడుతూ ఒక సభ్యుడు స్పీకర్ను ‘యార్’ అని సంబోధించడం అనుచితమని, ఆ తర్వాత సభ టేబుల్ వద్దకు వచ్చి పత్రాలు విసరడం అభ్యంతరకర చర్య అని అన్నారు.
కాంగ్రెస్ సంస్థాగత వ్యవహారాల ఇన్చార్జ్ కె.సి. వేణుగోపాల్ మాట్లాడుతూ పార్లమెంట్ను ప్రభుత్వం ఎగతాళి చేస్తోంది. ప్రతిపక్ష నేత మాట్లాడే హక్కు లేకపోతే ప్రజాస్వామ్యం ఎలా నిలబడుతుంది? అని ప్రశ్నించారు. సోమవారం మధ్యాహ్నం నుంచే నరవణే స్మృతిగ్రంథం ఆధారిత కథనాన్ని ఉటంకించనివ్వకపోవడంతో సభలో నిరంతర ఆందోళనలు కొనసాగుతున్నాయి.
గతంలోనూ ఎంపీల సస్పెన్షన్లు: కీలక ఘటనలు
పార్లమెంటులో ఎంపీల సస్పెన్షన్ ఘటనలు కొత్తవి కాకపోయినా, ఇటీవలి కాలంలో వీటి సంఖ్య పెరగడం రాజకీయంగా చర్చనీయాంశంగా మారుతోంది. గతంలో చోటుచేసుకున్న ప్రధాన సస్పెన్షన్ ఘటనలు ఇవీ.
• 1989: లోక్సభలో తీవ్ర గందరగోళం నెలకొనడంతో అప్పట్లో ఎనిమిది మంది ఎంపీలు సస్పెండ్ అయ్యారు. ఈ ఘటన పార్లమెంటరీ సంప్రదాయాలపై విస్తృత చర్చకు దారి తీసింది.
• 2005 (క్యాష్ ఫర్ క్వెరీ స్కామ్): స్టింగ్ ఆపరేషన్లో లంచాల ఆరోపణలు వెలుగులోకి రావడంతో
• 10 మంది లోక్సభ ఎంపీలు, ఒక రాజ్యసభ ఎంపీ సస్పెండ్ అయ్యారు. ఇది పార్లమెంటు చరిత్రలోనే అత్యంత కీలకమైన ఘటనలలో ఒకటిగా నిలిచింది.
• 2013: తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు అంశంపై లోక్సభలో తీవ్ర ఆందోళనలు చోటుచేసుకున్నాయి. పెప్పర్ స్ప్రే ఘటన తర్వాత 18 మంది ఎంపీలు సస్పెండ్ అయ్యారు.
• 2018: ఆంధ్రప్రదేశ్కు ప్రత్యేక హోదా డిమాండ్ చేస్తూ పార్లమెంటులో నిరసనలకు దిగిన ఐదుగురు టీడీపీ ఎంపీలు సస్పెండ్ అయ్యారు.
• 2021 (మాన్సూన్ సెషన్): పెగాసస్ నిఘా ఆరోపణలు, వ్యవసాయ చట్టాలపై నిరసనల నేపథ్యంలో 12 మంది రాజ్యసభ ఎంపీలు మొత్తం సెషన్కు సస్పెండ్ అయ్యారు.
• 2023 (శీతాకాల సెషన్): పార్లమెంటు భద్రతా లోపం అంశంపై జరిగిన నిరసనల సందర్భంగా ఒకే రోజులో 30 మందికి పైగా ఎంపీలు (లోక్సభ, రాజ్యసభ కలిపి) సస్పెండ్ అయ్యారు. తదుపరి రోజుల్లో ఈ సంఖ్య 140కి పైగా చేరి, పార్లమెంటు చరిత్రలోనే అతిపెద్ద సస్పెన్షన్గా నమోదైంది.
• 2026 (ప్రస్తుత ఘటన): ‘అనియంత్రిత ప్రవర్తన’ కారణంగా 8 మంది లోక్సభ ఎంపీలు బడ్జెట్ సెషన్ మిగిలిన కాలానికి సస్పెండ్ అయ్యారు. పార్లమెంటులో క్రమశిక్షణను కాపాడాల్సిన అవసరం, ప్రజాస్వామ్య ప్రభావం వంటి అంశాలపై ఈ సస్పెన్షన్లు మరోసారి జాతీయ స్థాయిలో చర్చకు దారి తీస్తున్నాయి.