రాంభొట్ల పాలెం శాసనం - వెలనాటి ప్రధానుడు రెండవ గోంక కాలం

ఏపి లోని భాపట్ల జిల్లా, చెరుకుపల్లి మండలం, రాంభొట్లపాలెం గ్రామంలో ఇటీవల నిర్వహించిన కాశీ విశ్వనాథ ఆలయ పునర్నిర్మాణ పనుల సందర్భంగా ఒక శిలాశాసనం లభించింది. ఈ శాసనం సంస్కృత, తెలుగు భాషల్లో, తెలుగు లిపిలో చెక్కబడి ఉంది. శాసనం పై పొందుపరచిన తేదీ శక 1083, పుష్య మాసం (క్రీ.శ. 1161) అని ఉంది. ఈ శాసనం కొంత భాగం దెబ్బతిన్నది.

ఈ శాసనం, శ్రీ వరప్రెగ్గడ, దేవాలయంలో శాశ్వత దీపం వెలగించుటకు పండేశ్వర దేవునికి 16 బిరుదగడ్యాలు (ప్రత్యేక సందర్భాల్లో విడుదల చేసే బంగారు నాణేలు) దానంగా సమర్పించినట్లు పేర్కొంది. ఈ దానాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని కొనుగోలు చేసే నెయ్యిని ఆలయానికి నిరంతరంగా సరఫరా చేయుటకు బాధ్యతను కామకాదేర బోయుండుకు అప్పగించినట్లు కూడా లిఖించబడింది. ఈ శాసనం వెలనాటి ప్రధానుడు రెండవ గోంక కాలం నాటిది అని పురావస్తు శాఖ తెలిపింది.

రెండవ గోంక (క్రీ.శ. 1132–1161) వెలనాటి సైన్యాధికారిగా ప్రసిద్ధుడు. ఆయన చోళ రాజు రెండవ కులోత్తుంగ చోళతో కలిసి అనేక యుద్ధాలలో పాల్గొన్నారు. ముఖ్యంగా గోదావరి యుద్ధంలో కీలకపాత్ర పోషించారు. ఈ యుద్ధంలో ఆయన సహకారంతో కల్యాణి చాళుక్యుల ఆధీనంలో ఉన్న అనేక ప్రాంతాలను తిరిగి స్వాధీనపరచుకొనేందుకు అవకాశం కలిగిందని భారత పురావస్తు పరిశోధన సంస్థ నిర్వహణాధికారి మునిరత్నం రెడ్డి తెలిపారు.