రష్యా చమురుకు రిలయన్స్ ‘రెడ్ సిగ్నల్’
ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద చమురు శుద్ధి కేంద్రాన్ని నిర్వహిస్తున్న రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్, రష్యా నుంచి ముడి చమురు దిగుమతులపై కీలక ప్రకటన చేసింది. గత మూడు వారాలుగా తమ జామ్నగర్ రిఫైనరీకి రష్యా నుంచి ఎటువంటి చమురు రాలేదని, ఈ జనవరి నెల మొత్తం కూడా ఎటువంటి దిగుమతులు ఉండబోవని స్పష్టం చేసింది. ఒకప్పుడు రష్యా నుంచి భారీగా చమురు కొనుగోలు చేసిన రిలయన్స్, ఇప్పుడు ఆ దేశ చమురుకు దూరంగా ఉండటం అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది.
ఎగుమతి ఆంక్షలు - రిఫైనరీల విభజన
గుజరాత్లోని జామ్నగర్లో రిలయన్స్కు రెండు ప్రధాన రిఫైనరీలు ఉన్నాయి. ఒకటి కేవలం విదేశీ ఎగుమతుల (సెజ్) కోసం కాగా, రెండోది దేశీయ అవసరాల కోసం పనిచేస్తుంది. ఐరోపా కూటమి, అమెరికా విధించిన కఠిన ఆంక్షల నేపథ్యంలో, విదేశాలకు ఇంధనాన్ని ఎగుమతి చేసే యూనిట్లో రష్యా ముడి చమురును వాడకూడదని రిలయన్స్ గత ఏడాది నవంబర్లోనే నిర్ణయించుకుంది. తమ ఉత్పత్తులకు ఐరోపా, అమెరికా దేశాలు అతిపెద్ద మార్కెట్లు కావడంతో, ఆ దేశాల నిబంధనలను పాటించడం రిలయన్స్కు తప్పనిసరి అయింది.
మీడియా వార్తల ఖండన
రష్యా నుంచి మూడు నౌకలు జామ్నగర్ వైపు వస్తున్నాయని ఇటీవల కొన్ని అంతర్జాతీయ మీడియా సంస్థలు ప్రచురించిన వార్తలను రిలయన్స్ తీవ్రంగా ఖండించింది. ఆ వార్తలు పూర్తి అవాస్తవమని, తమ వద్దకు ఎటువంటి నౌకలు రావడం లేదని స్పష్టం చేసింది. బహుశా ఆ చమురు నౌకలు భారత్ పెట్రోలియం వంటి ఇతర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు చెందినవి అయి ఉండవచ్చని పరిశ్రమ వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నాయి. సిక్కా ఓడరేవును కేవలం రిలయన్సే కాకుండా ఇతర కంపెనీలు కూడా ఉపయోగిస్తాయని ఈ సందర్భంగా గుర్తు చేశారు.
అమెరికా రాజకీయ ఒత్తిడి - టారిఫ్ల భయం
ఈ మార్పుల వెనుక అమెరికా నుంచి వస్తున్న రాజకీయ ఒత్తిడి కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇటీవల భారత్ను హెచ్చరిస్తూ, రష్యా నుంచి చమురు కొనుగోలు చేయడం ఆపకపోతే భారతీయ వస్తువులపై భారీగా సుంకాలు (టారిఫ్లు) విధిస్తామని చెప్పారు. ఇప్పటికే మన దేశ ఎగుమతులపై అమెరికా 50 శాతం వరకు పన్నులు వేసింది. ఇందులో ఎక్కువ భాగం కేవలం రష్యా నుంచి చమురు కొంటున్నందుకు జరిమానాగా వేసినవే కావడం గమనార్హం.
రష్యా ఆర్థిక వ్యవస్థకు దెబ్బ
ఉక్రెయిన్ యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుండి రష్యా తక్కువ ధరకు చమురును ఆఫర్ చేయడంతో, భారత్ దానిని భారీగా కొనుగోలు చేసింది. భారత్కు వచ్చే రష్యా చమురులో సగానికి పైగా రిలయన్స్ ఒక్కటే కొనేది. ఇప్పుడు అగ్రస్థానంలో ఉన్న రిలయన్స్ ఈ దిగుమతులను ఆపేయడం రష్యా ఆర్థిక వ్యవస్థకు పెద్ద దెబ్బ అని చెప్పవచ్చు. ప్రస్తుతం కేవలం ఇండియన్ ఆయిల్, భారత్ పెట్రోలియం వంటి ప్రభుత్వ సంస్థలు మాత్రమే రష్యా నుండి పరిమితంగా చమురు సేకరిస్తున్నాయి.
ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల అన్వేషణ
రిలయన్స్ వంటి ప్రైవేటు సంస్థలు ఆంక్షల భయంతో రష్యా చమురుకు దూరం కావడం వల్ల, భారత్ ఇతర ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను వెతుక్కుంటోంది. దీనివల్ల చమురు దిగుమతి ఖర్చులు పెరిగే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, అమెరికా వంటి దేశాలతో వాణిజ్య సంబంధాలు చెడిపోకుండా ఉండటం ముఖ్యమని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అంతర్జాతీయ నియమాలను పాటించకపోతే ఎగుమతులపై పడే పన్నుల భారం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరింత నష్టం కలిగిస్తుందని రిలయన్స్ భావిస్తోంది.
సామాన్యుడిపై ధరల ప్రభావం
సామాన్యుడి దృష్టికోణంలో చూస్తే, చమురు సరఫరాలో వచ్చే ఇలాంటి మార్పులు నేరుగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది. రష్యా నుంచి తక్కువ ధరకు వచ్చే చమురు నిలిచిపోతే, కంపెనీలు గల్ఫ్ దేశాల నుండి లేదా ఇతర ప్రాంతాల నుండి ఎక్కువ ధరకు చమురు కొనాల్సి వస్తుంది. అయితే, రిలయన్స్ ముందస్తుగానే ఇతర దేశాలతో సరఫరా ఒప్పందాలు చేసుకోవడం వల్ల ప్రస్తుతం దేశీయంగా ఇంధన కొరత ఏర్పడే అవకాశం లేదని కంపెనీ ధీమా వ్యక్తం చేస్తోంది.
మొత్తానికి, అమెరికా ఒత్తిళ్లు, ఐరోపా ఆంక్షల మధ్య రిలయన్స్ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం భారతదేశ చమురు రాజకీయాలలో ఒక కొత్త మలుపుగా కనిపిస్తోంది. రష్యా చమురును వదులుకోవడం వల్ల వచ్చే ఆర్థిక నష్టాన్ని, అమెరికా మార్కెట్లలో తమ వ్యాపారాన్ని కాపాడుకోవడం ద్వారా భర్తీ చేసుకోవాలని రిలయన్స్ యోచిస్తోంది. రాబోయే రోజుల్లో రష్యా నుంచి చమురు దిగుమతులు పూర్తిగా నిలిచిపోతాయా లేదా అనేది ప్రభుత్వం తీసుకునే దౌత్యపరమైన నిర్ణయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.