రష్యాతో ‘న్యూక్లియర్’ ఒప్పందానికి ట్రంప్ నో

ప్రపంచ దేశాలను దశాబ్దాలుగా అణు యుద్ధ భయం నుంచి రక్షిస్తూ వస్తున్న చివరి అణ్వాయుధ నియంత్రణ ఒప్పందం 'న్యూ స్టార్ట్' గడువు గురువారంతో ముగిసింది . ఈ కీలక ఒప్పందాన్ని మరో ఏడాది పాటు పొడిగించాలన్న రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ప్రతిపాదనను అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తిరస్కరించారు. పాత ఒప్పందాల కంటే ఆధునిక అవసరాలకు తగ్గట్లుగా, పటిష్టమైన కొత్త ఒప్పందాన్ని రూపొందించుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

ఏమిటీ 'న్యూ స్టార్ట్' ఒప్పందం?

ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం (కోల్డ్ వార్) తర్వాత 2010లో అమెరికా, రష్యాల మధ్య కుదిరిన ఈ ఒప్పందం ప్రకారం.. ఇరు దేశాలు తమ అణ్వాయుధాల సంఖ్యను పరిమితం చేసుకోవాలి. దీని ప్రకారం 1,550 అణు వార్‌హెడ్‌లు, 700 డెలివరీ వ్యవస్థల (క్షిపణులు, విమానాలు, జలాంతర్గాములు) కంటే మించి ఉండకూడదు. అయితే ఈ ఒప్పందం గడువు ముగిసిన తరుణంలో, దానిని యథాతథంగా కొనసాగించడం వల్ల అమెరికా రక్షణ సామర్థ్యానికి విఘాతం కలుగుతుందని ట్రంప్ భావిస్తున్నారు.

తిరస్కరణకు కారణాలివే..

ఈ ఒప్పందాన్ని ట్రంప్ 'చెత్త ఒప్పందం'గా అభివర్ణించారు. రష్యా ఇప్పటికే దీనిని ఉల్లంఘిస్తోందని ఆయన ఆరోపించారు. ముఖ్యంగా 2023లో పుతిన్ అణు తనిఖీలను నిలిపివేయడాన్ని ట్రంప్ తప్పుబట్టారు. కేవలం రష్యా, అమెరికా మధ్యే కాకుండా.. వేగంగా అణ్వాయుధాలను పెంచుకుంటున్న చైనాను కూడా ఈ చర్చల్లోకి తీసుకురావాలని ట్రంప్ పట్టుబడుతున్నారు. అయితే, బీజింగ్ మాత్రం ఈ ప్రతిపాదనను తోసిపుచ్చుతోంది.

చైనా అణు విస్తరణే లక్ష్యంగా..

ప్రస్తుతం రష్యా, అమెరికా వద్ద తలా 4,000 అణు వార్‌హెడ్‌లు ఉండగా, చైనా వద్ద కేవలం 600 మాత్రమే ఉన్నాయని అంచనా. కానీ, చైనా తన అస్త్రశస్త్రాలను వేగంగా అభివృద్ధి చేసుకుంటోంది. ఒకవేళ అమెరికా పాత ఒప్పందానికే కట్టుబడి ఉంటే, చైనా అణు పోటీలో పైచేయి సాధిస్తుందని ట్రంప్ వర్గం ఆందోళన చెందుతోంది. అందుకే ఇరు దేశాలను ఒకే గొడుగు కిందకు తెచ్చేలా 'ఆధునీకరించిన ఒప్పందం' ఉండాలని ట్రంప్ తన 'ట్రూత్ సోషల్' వేదికగా ప్రకటించారు.

మళ్లీ అస్త్రపోటీ మొదలవుతుందా?

ఈ ఒప్పందం ముగియడంతో ప్రపంచంలో మళ్లీ అణ్వాయుధ పోటీ మొదలవుతుందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఆయుధ నియంత్రణ నిపుణులు దీనిని ప్రమాదకర పరిణామంగా చూస్తున్నారు. ఇకపై ఇరు దేశాలు తమకు నచ్చిన విధంగా ఎన్ని అణ్వాయుధాలనైనా మోహరించవచ్చు. దీనివల్ల పరస్పర అనుమానాలు పెరిగి, చిన్న పొరపాటు జరిగినా అది అణు యుద్ధానికి దారితీసే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

రష్యా హెచ్చరికలు..

ఒప్పందం ముగియడంపై రష్యా తీవ్రంగా స్పందించింది. అమెరికా గనక అణ్వాయుధాలను మోహరిస్తే, తాము కూడా 'మిలిటరీ-టెక్నికల్' చర్యలు చేపట్టాల్సి వస్తుందని రష్యా విదేశాంగ శాఖ హెచ్చరించింది. అయితే వైట్ హౌస్ ప్రతినిధి కరోలిన్ లీవిట్ మాట్లాడుతూ.. రష్యాతో చర్చలు కొనసాగించడానికి తాము సిద్ధంగా ఉన్నామని, కానీ అది అమెరికా ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా ఉండాలని స్పష్టం చేశారు.

ఉక్రెయిన్ భావోద్వేగ స్పందన

తమపై రష్యా దురాక్రమణ చేస్తున్న తరుణంలో ఈ ఒప్పందం ముగియడంపై ఉక్రెయిన్ ఆవేదన వ్యక్తం చేసింది. అంతర్జాతీయ భద్రతను విచ్ఛిన్నం చేయడానికి పుతిన్ చేస్తున్న ప్రయత్నాల్లో ఇది భాగమని మండిపడింది. రష్యా అణు బ్లాక్ మెయిల్ చేస్తోందని, ఇది ఉక్రెయిన్‌కు అందే అంతర్జాతీయ మద్దతును దెబ్బతీయడానికేనని ఆరోపించింది.

భవిష్యత్తుపై అనిశ్చితి

ఒప్పందం గడువు గురువారంతో ముగియడంతో, ఇకపై అణు నియంత్రణకు సంబంధించి ఎలాంటి నిబంధనలు అమలులో ఉండవు. అమెరికా తన రిజర్వ్ వార్‌హెడ్‌లను క్షిపణులపై మళ్లీ అమర్చాలని ఆలోచిస్తోంది. రష్యా, చైనా ముప్పులను ఒకేసారి ఎదుర్కోవడానికి అమెరికా సన్నద్ధమవుతోంది. అటు ఐక్యరాజ్యసమితి కూడా రెండు అగ్రరాజ్యాలు శాంతి చర్చలను పునరుద్ధరించాలని విజ్ఞప్తి చేసింది.