యుద్ధ వాతావరణంలోనూ ఇరాన్ చమురు ఎగుమతుల జోరు

పశ్చిమ దేశాలతో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్న వేళ, ప్రపంచ చమురు రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన 'హర్మూజ్‌' జలసంధి ఇప్పుడు ఇరాన్ గుప్పిట్లో చిక్కుకుంది. అధికారికంగా ఈ మార్గం మూతపడినట్లు కనిపిస్తున్నా, వాస్తవానికి ఇరాన్ తన ఎగుమతులను చాకచక్యంగా కొనసాగిస్తోంది. మార్చి నెల ప్రారంభం నుంచి ఇప్పటివరకు సుమారు 90 నౌకలు ఈ జలసంధిని దాటగా, అందులో మెజారిటీ నౌకలు ఇరాన్‌కు చెందినవే కావడం గమనార్హం. యుద్ధం సాగుతున్నప్పటికీ ఇరాన్ సుమారు 1.6 కోట్ల బారెళ్ల చమురును విదేశాలకు పంపగలిగిందని షిప్పింగ్ డేటా విశ్లేషణలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

చైనా దన్ను.. 'డార్క్' నౌకల ప్రయాణం

అంతర్జాతీయ ఆంక్షలను తుంగలో తొక్కుతూ ఇరాన్ తన వ్యాపారాన్ని సాగిస్తోంది. ముఖ్యంగా పశ్చిమ దేశాల పర్యవేక్షణకు చిక్కకుండా 'డార్క్ ట్రాన్సిట్' (గుర్తుతెలియని నౌకలు) పద్ధతిలో చమురును తరలిస్తోంది. ఇరాన్ చమురుకు ప్రస్తుతం చైనా అతిపెద్ద కొనుగోలుదారుగా అవతరించింది. కొన్ని నౌకలు దాడుల నుంచి తప్పించుకోవడానికి 'చైనా సిబ్బంది ఉన్నారనో' లేదా 'చైనాతో సంబంధం ఉందనో' సంకేతాలను ఇస్తూ ఈ ప్రమాదకర మార్గంలో ప్రయాణిస్తుండటం విశేషం.

భారత్, పాకిస్థాన్‌లకు ఊరట

యుద్ధం కారణంగా చమురు ధరలు బ్యారెల్‌కు 100 డాలర్లు దాటడంతో ప్రపంచ దేశాల్లో ఆందోళన మొదలైంది. ఈ నేపథ్యంలో భారత్, పాకిస్థాన్ వంటి దేశాలు తమ అవసరాల కోసం ఇరాన్‌తో జరిపిన దౌత్య చర్చలు ఫలించాయి. భారత ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ 'షిప్పింగ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా'కు చెందిన నందదేవి, శివాలిక్ వంటి ఎల్పీజీ నౌకలు సురక్షితంగా ఈ మార్గం గుండా వెళ్లాయి. ఇరాన్‌తో మాట్లాడి తమ నౌకలు వచ్చేలా చూశామని భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ ధ్రువీకరించగా, పాక్ నౌకలు కూడా ఈ 'సురక్షిత కారిడార్' ద్వారా గమ్యాన్ని చేరుతున్నాయి.

ట్రంప్ ఒత్తిడి.. అమెరికా వ్యూహం

చమురు ధరలను అదుపులోకి తెచ్చేందుకు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తీవ్ర ప్రయత్నాలు చేస్తున్నారు. మిత్రదేశాలు యుద్ధనౌకలను పంపి జలసంధిని తెరవాలని ఆయన ఒత్తిడి తెస్తున్నారు. మరోవైపు ఇరాన్ ఎగుమతులను అమెరికా చూసీచూడనట్లు వదిలేస్తోందని ఆ దేశ ట్రెజరీ కార్యదర్శి స్కాట్ బెసెంట్ పేర్కొన్నారు. మార్కెట్‌లోకి చమురు సరఫరా తగ్గితే ధరలు మరింత పెరిగి ఆర్థిక వ్యవస్థ దెబ్బతింటుందన్న భయంతోనే ఇరాన్ నౌకల కదలికలను అమెరికా ప్రస్తుతానికి అడ్డుకోవడం లేదని తెలుస్తోంది.

క్షేత్రస్థాయిలో దాడుల భయం

హర్మూజ్‌ జలసంధిలో ప్రస్తుతం పరిస్థితులు నివురు గప్పిన నిప్పులా ఉన్నాయి. యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుంచి ఇప్పటివరకు దాదాపు 20 నౌకలపై దాడులు జరిగాయి. ఇరాన్‌కు చెందిన 'ఖర్గ్ ఐలాండ్'లోని సైనిక స్థావరాలపై అమెరికా బాంబుల వర్షం కురిపించినప్పటికీ, అక్కడి చమురు మౌలిక సదుపాయాలను మాత్రం తాకలేదు. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ మిత్రదేశాలకు ఒక్క లీటర్ చమురును కూడా పోనివ్వబోమని ఇరాన్ హెచ్చరిస్తుండటం అంతర్జాతీయ ఉత్కంఠకు దారితీస్తోంది.

ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో హర్మూజ్‌ జలసంధి పూర్తిగా మూతపడలేదని, అది కేవలం 'ఎంపిక చేసిన' నౌకలకే పరిమితమైందని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. ఇరాన్ తన అనుకూల దేశాలను, తన సొంత ఎగుమతులను మాత్రమే అనుమతిస్తూ ఈ జలసంధిని ఒక ఆయుధంగా వాడుకుంటోంది. ధరలను పెంచి ప్రపంచ దేశాలకు బుద్ధి చెప్పాలన్నది ఇరాన్ ఎత్తుగడ అయితే, ఆ ప్రభావం తమపై పడకుండా ఉండాలని అగ్రరాజ్యాలు ప్రయత్నిస్తున్నాయి. ఈ ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం చమురు మార్కెట్‌ను ఎటు వైపు తీసుకెళ్తుందో వేచి చూడాలి.