యుద్ధానికి తాత్కాలిక విరామం.. చర్చల వైపు అడుగులు!
పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్న వేళ అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య మాటల యుద్ధం కొత్త మలుపు తిరిగింది. కీలకమైన హర్మూజ్ జలసంధిని అంతర్జాతీయ నౌకాయానానికి తెరవాలని తాను విధించిన గడువును అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ మరో ఐదు రోజుల పాటు పొడిగించారు. ఇరాన్లోని విద్యుత్ ఉత్పాదక కేంద్రాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని బాంబు దాడులు చేస్తామన్న తన హెచ్చరికను ప్రస్తుతానికి వాయిదా వేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. ఇరాన్ తమతో ఒప్పందం చేసుకునేందుకు సిద్ధంగా ఉందని, ఒక 'గౌరవనీయ' ఇరాన్ నాయకుడితో తన ప్రత్యేక ప్రతినిధులు స్టీవ్ విట్కాఫ్, జారెడ్ కుష్నర్ సుదీర్ఘంగా చర్చలు జరుపుతున్నారని ట్రంప్ సంచలన ప్రకటన చేశారు. ఈ సంభాషణలు చాలా ఫలవంతంగా సాగుతున్నాయని, ఈ సానుకూల ధోరణి దృష్ట్యా దాడులకు తాత్కాలిక విరామం ఇస్తున్నట్లు ఆయన వెల్లడించారు.
ట్రంప్ ప్రకటనపై భగ్గుమన్న ఇరాన్
అయితే, ట్రంప్ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలను ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ తీవ్రంగా ఖండించింది. అమెరికాతో తాము ఎలాంటి ప్రత్యక్ష, పరోక్ష చర్చలు జరపడం లేదని స్పష్టం చేసింది. పెరుగుతున్న చమురు ధరలను నియంత్రించడానికి, తమ సైనిక వ్యూహాలను అమలు చేయడానికి సమయం కోసమే ట్రంప్ ఇలాంటి 'చర్చల డ్రామా' ఆడుతున్నారని ఇరాన్ మండిపడింది. ఇరాన్ ఇచ్చిన గట్టి హెచ్చరికలతో భయపడే ట్రంప్ దాడులను వాయిదా వేశారని, దానిని చర్చల పేరుతో కప్పిపుచ్చుతున్నారని ఇరాన్ భద్రతా వర్గాలు విశ్లేషిస్తున్నాయి. టర్కీ మధ్యవర్తిత్వంతో తెరవెనుక మంతనాలు సాగుతున్నట్లు సమాచారం ఉన్నప్పటికీ, ఇరాన్ మాత్రం ట్రంప్ వ్యాఖ్యలను కొట్టిపారేసింది.
విద్యుత్ కేంద్రాలే లక్ష్యం: ఇరాన్
హర్మూజ్ జలసంధిని ఇరాన్ మూసివేయడం వల్ల ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో 20 శాతం నిలిచిపోయింది. దీనిని తెరవకపోతే ఇరాన్ను చీకట్లోకి నెట్టేస్తామని (విద్యుత్ ప్లాంట్ల ధ్వంసం) ట్రంప్ అల్టిమేటం జారీ చేశారు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా అమెరికా గనుక దాడులు చేస్తే.. మధ్యప్రాచ్యంలోని అమెరికా స్థావరాలకు విద్యుత్ ఇచ్చే ప్లాంట్లతో పాటు, అరబ్ దేశాల్లోని మంచినీటి శుద్ధి కేంద్రాలను కూడా పేల్చేస్తామని ఇరాన్ హెచ్చరించింది. యూఏఈలోని 'బరాకా' అణు విద్యుత్ కేంద్రం కూడా తమ లక్ష్యాల జాబితాలో ఉందని ఇరాన్ ప్రకటించడంతో ఉద్రిక్తతలు పరాకాష్టకు చేరాయి. ఒకవేళ ఈ కేంద్రాలు దెబ్బతింటే గల్ఫ్ దేశాల్లోని కోట్లాది మంది ప్రజలకు కరెంటు సరఫరా నిలిచిపోవడమే కాకుండా, ఎడారి ప్రాంతాల్లో తాగడానికి చుక్క నీరు కూడా దొరకని విపత్కర పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
మార్కెట్లకు స్వల్ప ఊరట
ఫిబ్రవరి 28న ప్రారంభమైన ఈ యుద్ధం నాలుగో వారంలోకి ప్రవేశించింది. యుద్ధం వల్ల పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు 55 శాతం పెరిగి సామాన్యుడిపై భారంగా మారాయి. అయితే ట్రంప్ దాడులను వాయిదా వేయడంతో మార్కెట్లు ఒక్కసారిగా కోలుకున్నాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చమురు ధరలు 10 శాతం మేర తగ్గి, బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర బ్యారెల్కు 103 డాలర్లకు చేరగా, అమెరికా స్టాక్ మార్కెట్లు లాభాల్లోకి వచ్చాయి. దక్షిణ కొరియాకు చెందిన 'ఎల్జీ కెమ్' వంటి పారిశ్రామిక దిగ్గజాలు ఇప్పటికే తమ ప్లాంట్లను మూసివేస్తుండగా, ఈ విరామం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొంత ఊపిరినిచ్చింది.
టెహ్రాన్పై ఇజ్రాయెల్ విరుచుకుపాటు
ఒకవైపు అమెరికా గడువు పొడిగించినా, ఇజ్రాయెల్ మాత్రం ఇరాన్ రాజధాని టెహ్రాన్పై సోమవారం కొత్తగా దాడులు ప్రారంభించింది. నగరంలోని మౌలిక సదుపాయాలే లక్ష్యంగా పేలుళ్లకు పాల్పడింది. దీనికి ప్రతీకారంగా ఇరాన్ తన 'ఆపరేషన్ ట్రూ ప్రామిస్ 4'లో భాగంగా 76వ విడత క్షిపణి దాడులను చేపట్టింది. ఈ దాడుల్లో ఇజ్రాయెల్ సైనిక స్థావరాలతో పాటు, సౌదీ అరేబియాలోని అమెరికాకు చెందిన 'ప్రిన్స్ సుల్తాన్ ఎయిర్ బేస్'ను కూడా లక్ష్యం చేసుకున్నట్లు ఇరాన్ ప్రకటించింది.
సముద్రంలో మందుపాతరలు అమర్చుతాం: ఇరాన్
ఒకవేళ అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ సైన్యాలు తమ దేశంపై భూతల దాడికి ప్రయత్నిస్తే, పర్షియన్ గల్ఫ్ సముద్ర మార్గాలన్నింటిలోనూ 'మందుపాతరలు' అమర్చుతామని ఇరాన్ రక్షణ మండలి హెచ్చరించింది. ముఖ్యంగా అమెరికా మెరైన్ బలగాలు ఈ ప్రాంతానికి వస్తున్నాయన్న వార్తల నేపథ్యంలో ఇరాన్ ఈ ప్రకటన చేసింది. హర్మూజ్ జలసంధిని బలవంతంగా తెరిపించేందుకు ప్రయత్నిస్తే, సముద్ర మార్గాల్లో బాంబులు అమర్చి నౌకల రాకపోకలను పూర్తిగా స్తంభింపజేస్తామని ఇరాన్ పరోక్షంగా హెచ్చరించింది.
అబుదాబిలో క్షిపణి కలకలం.. భారతీయుడికి గాయాలు
అబుదాబిపైకి దూసుకొచ్చిన ఒక బాలిస్టిక్ క్షిపణిని అక్కడి రక్షణ వ్యవస్థలు గాలిలోనే కూల్చివేసాయి. అయితే ఆ క్షిపణి ముక్కలు అల్ షవామెఖ్ అనే నివాస ప్రాంతంలో పడటంతో ఒక భారతీయుడు స్వల్పంగా గాయపడ్డారు. ఈ ఘటనలో భారతీయుడితో పాటు వివిధ దేశాలకు చెందిన మొత్తం 161 మందికి గాయాలయ్యాయి. ఇరాన్ చేస్తున్న ప్రతీకార దాడుల వల్ల గల్ఫ్ దేశాలన్నీ యుద్ధం నీడలో భయంభయంగా గడుపుతున్నాయి. సోషల్ మీడియాలో వచ్చే వదంతులను నమ్మవద్దని అధికారులు కోరుతున్నారు.
లెబనాన్లో మానవీయ సంక్షోభం
అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధం ప్రభావంతో లెబనాన్లో పరిస్థితి అదుపు తప్పుతోంది. ఇజ్రాయెల్ వైమానిక దాడుల్లో టైర్ నగరంలోని ఒక పౌరుడు మరణించగా, నివాస ప్రాంతాలు దెబ్బతిన్నాయి. ఈ యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుండి లెబనాన్లో 1,000 మందికి పైగా చనిపోగా, సుమారు 10 లక్షల మంది ప్రజలు నిరాశ్రయులయ్యారు. దీనికి ప్రతీకారంగా, ఇరాన్ అనుబంధ హిజ్బుల్లా కేవలం 24 గంటల్లోనే రికార్డు స్థాయిలో 63 సార్లు క్షిపణులు, డ్రోన్లతో ఇజ్రాయెల్ సైన్యంపై ఎదురుదాడి చేసింది.
ఇరాన్ బలం తగ్గాల్సిందే: గల్ఫ్ దేశాలు
‘ యుద్ధం’పై గల్ఫ్ దేశాలు అమెరికాకు కీలక సూచనలు చేస్తున్నాయి. యుద్ధం ఇప్పుడే ముగిసిపోతే, భవిష్యత్తులో ఇరాన్ తమపై మరింత శక్తివంతంగా దాడులు చేసే ప్రమాదం ఉందని ఈ దేశాలు భయపడుతున్నాయి. అందుకే ఇరాన్ సైనిక శక్తిని, క్షిపణి సామర్థ్యాన్ని పూర్తిగా దెబ్బతీసిన తర్వాతే శాంతి చర్చలు జరపాలని అమెరికాను కోరుతున్నాయి. ఇరాన్ దగ్గర ఉన్న డ్రోన్లు తమ భద్రతకు నిరంతరం ముప్పుగా మారుతాయని అవి భావిస్తున్నాయి.
ఆర్థిక మూలాలపై ఇరాన్ గురి
అమెరికా సైనిక బడ్జెట్కు నిధులు సమకూర్చే ఆర్థిక సంస్థలు, ట్రెజరీ బాండ్లు కలిగిన సంస్థలు కూడా తమ లక్ష్యాలేనని ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ సంచలన ప్రకటన చేశారు. "అమెరికా ట్రెజరీ బాండ్లు ఇరాన్ ప్రజల రక్తంతో తడిశాయి. వాటిని కొనుగోలు చేస్తే మీ పెట్టుబడులపై దాడులు ఖాయం" అంటూ ప్రపంచ దేశాలను హెచ్చరించారు. తమ దేశంలోని ప్లాంట్లు పునర్నిర్మించే వరకు హర్మూజ్ జలసంధిని శాశ్వతంగా మూసివేస్తామని, ఆ సమయంలో చమురు ధరలు చుక్కలనంటుతాయని ఇరాన్ హెచ్చరించింది.
5 రోజుల గడువు: శాంతి వైపా? పెను విపత్తా?
ఫిబ్రవరి 28న ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ ఖమేనీ మరణంతో మొదలైన ఈ యుద్ధం, గడిచిన నాలుగు వారాల్లోనే 2,000 మందికి పైగా ప్రాణాలను బలితీసుకుంది. ప్రస్తుతం అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ప్రకటించిన ఈ ఐదు రోజుల గడువు యుద్ధానికి ముగింపు పలికేందుకు దొరికిన ఒక చివరి అవకాశంగా నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ఒకవేళ ఈ చర్చలు విఫలమైతే, మధ్యప్రాచ్యంలో మునుపెన్నడూ చూడని స్థాయిలో విధ్వంసం జరిగే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా అణు కేంద్రాల సమీపంలో పడుతున్న క్షిపణులు ప్రపంచం మొత్తాన్ని భయపెడుతున్నాయి. ఈ ఐదు రోజులను ఇరాన్ శాంతి కోసం వాడుకుంటుందా? లేక తన సైనిక శక్తిని మరింత పెంచుకోవడానికి ఉపయోగిస్తుందా? అనేది ఇప్పుడు అందరిలోనూ నెలకొన్న సందేహం.