యుద్ధమా? శాంతి మంత్రమా?

పశ్చిమాసియా రణక్షేత్రం మరోసారి నెత్తురోడింది. ఇరాన్ గడ్డపై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దళాలు ఉమ్మడిగా విరుచుకుపడ్డాయి. సోమవారం తెల్లవారుజాము నుంచే టెహ్రాన్ లక్ష్యంగా జరిగిన భీకర వైమానిక దాడులతో ఆ దేశం వణికిపోయింది. అగ్రరాజ్యం అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ విధించిన గడువు మంగళవారంతో ముగుస్తుండటంతో, ఇటు దాడులు.. అటు దౌత్య ప్రయత్నాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ఉత్కంఠను రేకెత్తిస్తున్నాయి.

సైనిక నాయకత్వం చిన్నాభిన్నం

ఇరాన్ గర్వకారణంగా భావించే రివల్యూషనరీ గార్డ్స్‌కి ఇజ్రాయెల్ కోలుకోలేని దెబ్బ తీసింది. అత్యంత రహస్యంగా, కచ్చితత్వంతో జరిపిన దాడుల్లో నిఘా విభాగం అధిపతి మేజర్ జనరల్ మజిద్ ఖదేమీతో పాటు, కుద్స్ ఫోర్స్ అండర్ కవర్ యూనిట్ కమాండర్ అస్గర్ బఘేరీలను ఇజ్రాయెల్ మట్టుబెట్టింది. గత ఏడాది హతమైన మహమ్మద్ కజేమీ స్థానంలో బాధ్యతలు చేపట్టిన ఖదేమీ.. ప్రపంచవ్యాప్తంగా యూదులే లక్ష్యంగా దాడులకు వ్యూహాలు రచించడంలో సిద్ధహస్తుడు.

నెతన్యాహు ఘాటు హెచ్చరిక

ఈ దాడుల అనంతరం ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని నెతన్యాహు తీవ్ర వ్యాఖ్యలు చేశారు. "ఇరాన్ నిర్మిస్తున్న ‘దుష్ట కూటమిని’ నామరూపాలు లేకుండా చేస్తాం. మా పౌరులకు హాని తలపెట్టే ప్రతి ఒక్కరినీ వెతికి పట్టుకుంటాం.. వారి రక్తానికి వారే బాధ్యులు. ఎవరినీ వదిలిపెట్టే ప్రసక్తే లేదు, ప్రతి ఒక్కరినీ వేటాడి చంపుతాం" అని ఆయన అల్టిమేటం జారీ చేశారు. ముప్పు పూర్తిగా తొలగిపోయే వరకు ఇరాన్‌లోని అన్ని కీలక రంగాలపై పోరాటం కొనసాగుతుందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

ఇరాన్ ఆర్థిక వెన్నెముకపై దెబ్బ

కేవలం సైనిక లక్ష్యాలే కాకుండా, ఇరాన్ ఆర్థిక మూలాలను దెబ్బతీయడమే లక్ష్యంగా అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ దళాలు వ్యూహాలను రూపొందించాయి. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సహజ వాయువు క్షేత్రమైన ‘సౌత్ పార్స్’పై అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ విమానాలు బాంబుల వర్షం కురిపించాయి. దేశ మొత్తం ఉత్పత్తిలో సగం వాటా కలిగిన అసులుయే పెట్రోకెమికల్ ప్లాంట్ దెబ్బతినడంతో ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ కుదేలైంది. ఖతార్ ఇంధన మార్గాలపై ఇరాన్ చేస్తున్న దాడులకు ప్రతీకారంగానే అమెరికా ఈ కఠిన చర్య తీసుకున్నట్లు తెలుస్తోంది.

టెహ్రాన్ వర్సిటీపై క్షిపణి దాడులు

టెహ్రాన్‌లోని ప్రఖ్యాత ‘షరీఫ్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ టెక్నాలజీ’పై జరిగిన దాడులు తీవ్ర కలకలం రేపాయి. ఇరాన్ బాలిస్టిక్ మిస్సైల్ ప్రోగ్రామ్‌కు ఈ వర్సిటీ మేధోపరమైన సహకారం అందిస్తోందన్న నెపంతో ఇజ్రాయెల్ దీనిని లక్ష్యంగా చేసుకుంది. ప్రస్తుతం ఆన్‌లైన్ తరగతులు జరుగుతుండటంతో విద్యార్థులు లేకపోవడం వల్ల భారీ ప్రాణనష్టం తప్పింది కానీ, వర్సిటీ భవనాలతో పాటు పక్కనే ఉన్న గ్యాస్ పంపిణీ కేంద్రం పేలిపోవడంతో ఆ ప్రాంతమంతా అగ్నిగుండంగా మారింది.

పౌర నివాసాలపై బాంబుల వర్షం

దాడుల వేడి కేవలం వ్యూహాత్మక ప్రాంతాలకే పరిమితం కాలేదు, పౌర నివాసాల్లోనూ మరణమృదంగం వినిపించింది. టెహ్రాన్ సమీపంలోని ఎస్లాంషర్‌లో ఒక నివాస భవనంపై క్షిపణి పడటంతో 13 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఖోమ్, బందర్ లెంగే వంటి నగరాల్లోనూ పౌరులు బలయ్యారు. గంటల తరబడి తక్కువ ఎత్తులో ఎగురుతున్న యుద్ధ విమానాల శబ్దాలకు చిన్నారులు, వృద్ధులు ప్రాణభయంతో వణికిపోతున్నారు. సోమవారం నాటి దాడుల్లో మొత్తం 25 మందికి పైగా సామాన్యులు మరణించినట్లు సమాచారం.

ట్రంప్ 'నరకం' గడువు

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తనదైన శైలిలో ఇరాన్‌ను హెచ్చరించారు. మంగళవారం రాత్రి 8 గంటల గడువును ప్రస్తావిస్తూ.. బుధవారం రోజును ‘పవర్ ప్లాంట్ డే, బ్రిడ్జ్ డే’గా మారుస్తానని హెచ్చరించారు. "హోర్ముజ్ జలసంధిని వెంటనే తెరవకపోతే ఇరాన్‌లోని ప్రతి వంతెనను, ప్రతి విద్యుత్ కేంద్రాన్ని కూల్చివేస్తాం. మా మాట వినకపోతే రేపటి నుంచి నరకం చూస్తారు" అని సోషల్ మీడియా వేదికగా నిప్పులు చెరిగారు.

అణు ప్లాంట్ వద్ద ఉత్కంఠ

బుషెహర్ అణు విద్యుత్ కేంద్రానికి కేవలం 75 మీటర్ల దూరంలో క్షిపణి దాడులు జరగడం ప్రపంచ దేశాలను ఉలిక్కిపడేలా చేసింది. ప్రస్తుతానికి ప్లాంట్‌కు నష్టం జరగలేదని ఐక్యరాజ్యసమితి అణు పర్యవేక్షణ సంస్థ చీఫ్ రాఫెల్ గ్రాసీ ధ్రువీకరించినప్పటికీ, పెను ప్రమాదం ముంచుకొస్తోందని హెచ్చరించారు. అణు ప్లాంట్ల సమీపంలో దాడులు జరిగితే రేడియేషన్ ముప్పు ఏర్పడి లక్షలాది మంది ప్రాణాలు ప్రమాదంలో పడతాయని ఆయన హెచ్చరించారు.

శాంతికి ప్రయత్నాలు

యుద్ధం ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెను సంక్షోభానికి దారితీస్తుండటంతో ఈజిప్ట్, పాకిస్థాన్, టర్కీ దేశాలు మధ్యవర్తులుగా రంగంలోకి దిగాయి. 45 రోజుల కాల్పుల విరమణతో పాటు హోర్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవాలనే ముసాయిదా ప్రతిపాదనను ఇరాన్, అమెరికా రాయబారులకు పంపారు. పాక్ సైన్యాధిపతి ఫీల్డ్ మార్షల్ అసిమ్ మునీర్ నేరుగా వాషింగ్టన్, టెహ్రాన్ అధికారులతో సంప్రదింపులు జరుపుతున్నారు. చైనా సహకారంతో రూపొందించిన ఐదు సూత్రాల ప్రణాళికపై కూడా కసరత్తు జరుగుతోంది.

ఇజ్రాయెల్, లెబనాన్‌లలో విలయం

ప్రతిచర్యగా ఇరాన్ ప్రయోగించిన క్షిపణులు ఇజ్రాయెల్‌లోని హైఫా నగరాన్ని తాకాయి. అక్కడ శిథిలాల కింద ఒకే కుటుంబానికి చెందిన నలుగురు మరణించారు. అటు లెబనాన్ రాజధాని బీరుట్‌లో జరిగిన దాడిలో రాజకీయ నాయకుడు పియర్ మౌవాద్ దంపతులు మరణించారు. హెజ్బొల్లా మిలిటెంట్లను లక్ష్యంగా చేసుకున్నామని ఇజ్రాయెల్ చెబుతున్నప్పటికీ, వరుసగా సామాన్యులు బలికావడంపై అంతర్జాతీయంగా నిరసనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

ఆసుపత్రులపై బాంబుల వర్షం

బీరుట్‌లోని రఫీక్ హరీరీ ఆసుపత్రి సమీపంలో ఇజ్రాయెల్ జరిపిన దాడులను ‘డాక్టర్స్ వితౌట్ బోర్డర్స్’ తీవ్రంగా ఖండించింది. ఎటువంటి హెచ్చరికలు లేకుండా జనావాసాల్లో దాడులు చేయడం వల్ల ఆసుపత్రులు క్షతగాత్రులతో నిండిపోతున్నాయని పేర్కొంది. పేలుళ్ల ధాటికి భయపడి రోగులు చికిత్సకు రావడానికి కూడా జంకుతున్నారని, యుద్ధ నీతికి విరుద్ధంగా ఆసుపత్రుల వద్ద దాడులు చేయడం అమానుషమని సంస్థ ఆవేదన వ్యక్తం చేసింది.

గల్ఫ్ దేశాల అప్రమత్తం

తమపై జరుగుతున్న దాడులకు ప్రతిచర్యగా ఇరాన్ తన పొరుగున ఉన్న గల్ఫ్ దేశాలపై క్షిపణుల వర్షం కురిపిస్తోంది. దీంతో సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, కువైట్ దేశాలు తమ వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలను అప్రమత్తం చేశాయి. ఇరాన్ ప్రయోగిస్తున్న క్షిపణులను, డ్రోన్లను గల్ఫ్ దేశాలు మధ్యలోనే అడ్డుకుంటున్నాయి. ఇరాన్ తన గగనతలాన్ని కాపాడుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తూనే, ఇజ్రాయెల్‌పై ఐదోసారి క్షిపణి హెచ్చరికలను జారీ చేసింది.

సొంత విమానాలపై అమెరికా దాడి?

యుద్ధంలో మరో ఆసక్తికర అంశం తెరపైకి వచ్చింది. ఇరాన్ గగనతలంలోకి వచ్చిన తమ విమానాలను అమెరికా దళాలే స్వయంగా బాంబులతో పేల్చివేస్తున్నాయని ఇరాన్ సైనిక ప్రతినిధి జుల్ఫాఘరీ ఎద్దేవా చేశారు. పరువు కాపాడుకోవడానికి ట్రంప్ ఈ పని చేస్తున్నారని ఆయన ఆరోపించారు. అయితే సాంకేతిక లోపం వల్ల దెబ్బతిన్న విమానాలు శత్రువుల చేతికి చిక్కకుండా ఉండటానికే అమెరికా వాటిని ధ్వంసం చేసినట్లు నిఘా వర్గాలు విశ్లేషిస్తున్నాయి.

హోర్ముజ్ రక్షణకు బహ్రెయిన్ పిలుపు

వ్యూహాత్మక హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ ఆధిపత్యాన్ని అంతం చేయాలని బహ్రెయిన్ విదేశాంగ మంత్రి అల్-జయాని ఐక్యరాజ్యసమితిని కోరారు. ఇరాన్ చర్యల వల్ల ప్రపంచ ఆహార భద్రత ప్రమాదంలో పడిందని మండిపడ్డారు. జలసంధిని తెరవడానికి సైనిక శక్తిని ఉపయోగించేలా రూపొందించిన తీర్మానాన్ని రష్యా, చైనా, ఫ్రాన్స్ దేశాలు వీటో అధికారం ఉపయోగించి అడ్డుకోవడంపై ఆయన తీవ్ర అసహనం వ్యక్తం చేశారు.

చమురు మార్కెట్ అల్లకల్లోలం

ఫిబ్రవరి 28న ప్రారంభమైన ఈ యుద్ధం ప్రపంచ చమురు మార్కెట్‌ను అతలాకుతలం చేసింది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధర ఏకంగా 50 శాతం పెరిగి 109 డాలర్లకు చేరుకుంది. హోర్ముజ్ జలసంధిలో రవాణా 90 శాతం నిలిచిపోవడంతో సరుకు రవాణా స్థంభించిపోయింది. ఇప్పటివరకు ఇరాన్‌లో 1,900 మంది, లెబనాన్‌లో 1,400 మందికి పైగా మరణించారు. ప్రాణనష్టంతో పాటు ఆర్థిక నష్టం కూడా అంచనాలకు అందకుండా ఉంది.

నేడే అసలైన పరీక్ష

ప్రస్తుతం ప్రపంచమంతా ట్రంప్ విధించిన మంగళవారం గడువు వైపు ఉత్కంఠగా చూస్తోంది. కాల్పుల విరమణ ముసాయిదాపై ఇరు దేశాల స్పందన ఎలా ఉండబోతుందనేది కీలకంగా మారింది. ఇరాన్ లొంగిపోయి జలసంధిని తెరుస్తుందా? లేక ట్రంప్ హెచ్చరించినట్లుగా అమెరికా తన విధ్వంసకర దాడులను మరింత తీవ్రతరం చేస్తుందా? అన్నది మరికొద్ది గంటల్లో తేలిపోనుంది. ఈ అనిశ్చితి పశ్చిమాసియాను మూడో ప్రపంచ యుద్ధం అంచులకు నెట్టివేసింది.