మాతృభాష పరిరక్షణ ఓ ప్రజా ఉద్యమంగా సాగాలి: వెంకయ్యనాయుడు

జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి గారి శతజయంతి సంస్మరణ సభలో మాజీ ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్య నాయుడు పాల్గొన్నారు. ఈ విషయాన్ని తన ఎక్స్ ఖాతాలో పోస్ట్ చేస్తూ, బ్రౌన్ శాస్త్రిగా సుపరిచితులైన పెద్దలు శ్రీ జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి గారు తెలుగు భాషా పరిరక్షణకు, అభివృద్ధికి తమ జీవితాన్నే అంకితం చేసిన మహనీయులు. ఆయన శతజయంతి సందర్భంగా ఆయనకు స్మరణాంజలి అర్పించడం ఒక సాంస్కృతిక కర్తవ్యము, అల్లాగే తెలుగు పట్ల గౌరవ సూచకము. ఆయన కృషి కేవలం సాహిత్యరంగానికే పరిమితం కాలేదు. భాషా శాస్త్రం, వచన శైలి, నిఘంటు సంపాదన, గ్రంథాలయ స్థాపన, ప్రజల్లో తెలుగు పట్ల అవగాహన కల్పించడం వంటి విభిన్న రంగాల్లో ఆయన స్ఫూర్తిదాయక సేవలందించారు అన్నారు.

వివరాల్లోకి వెళితే దివంగత ప్రముఖ తెలుగు పండితులు శ్రీ జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి గారికి (1926–2014) ఆయన శతజయంతి సందర్భంగా భారతదేశ మాజీ ఉపరాష్ట్రపతి ఎం. వెంకయ్య నాయుడు ఘనంగా నివాళులర్పించారు. తెలుగు భాష పరిరక్షణ, అభివృద్ధికి ఆయన చేసిన జీవితకాల కృషిని ఈ సందర్భంగా గుర్తుచేసుకున్నారు. తన అధికారిక సోషల్ మీడియా ఖాతాలో పంచుకున్న సందేశంలో వెంకయ్యనాయుడు చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ (1798–1884) తెలుగు పునరుజ్జీవన పితామహుడిగా పేరుగాంచిన ఆంగ్ల సివిల్ సేవకుడు, ఇండాలజిస్ట్, ఆంధ్రప్రదేశ్ భాష, సాహిత్యం కోసం చేసిన అపూర్వ సేవలను కూడా స్మరించుకున్నారు.

వెంకయ్య నాయుడు ఇద్దరు పండితుల పట్ల గౌరవాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, దివంగత హనుమచ్ఛాస్త్రి గారి కుమారుడు శ్రీ జానమద్ది విజయభాస్కర్ గారిని కడపలోని సి.పి. బ్రౌన్ మెమోరియల్ లైబ్రరీని కొనసాగించడాన్ని, ఆయన చేస్తున్న నిరంతర కృషికి ప్రత్యేకంగా అభినందించారు. ఈ చారిత్రక సంస్థ పరిరక్షణకు మద్దతు ఇస్తున్న యోగి వేమన విశ్వవిద్యాలయం ను కూడా ఆయన ప్రశంసించారు, ఈ గ్రంథాలయాన్ని రక్షించడానికి, అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రతి ఒక్కరూ ముందుకు రావాలని కోరారు.

తల్లి భాషపై ప్రేమ ఉండాలి..

తల్లి భాష పట్ల ప్రేమ ప్రతీకాత్మక వేడుకలకు మించి ఉండాలని వెంకయ్యనాయుడు చెప్పారు. “మనం మన తల్లిభాషను ప్రేమించాలి, దానిపై పట్టు సాధించాలి. మన సోదర భాషలను మెచ్చుకోవాలి, నేర్చుకోవాలి. ఆ తర్వాత, ఇతర భాషలను గౌరవించి, అవసరమైన మేరకు నేర్చుకోవాలి,” అని ఆయన పేర్కొన్నారు. భాష, భావోద్వేగ, సృజనాత్మక శక్తిని ఉద్ఘాటిస్తూ, మాతృభాషల పరిరక్షణ ఒక ప్రజా ఉద్యమంగా మారాలని ఆయన అన్నారు. తెలుగు ఔత్సాహికులు, సాహిత్యవేత్తలు పిల్లలకు భాషను సులభంగా నేర్పడానికి సృజనాత్మక మార్గాలను కనుగొనాలని ఆయన కోరారు, ప్రతి ఒక్కరూ కనీసం పది మంది పిల్లలకు తెలుగు నేర్పడం ద్వారా తెలుగు పట్ల తమ ప్రేమను ప్రదర్శించాలని సూచించారు.ఈ సందర్బంగా సిపి బ్రౌన్ సేవలను తలచుకున్నారు.

సి.పి. బ్రౌన్ ఎవరు ?

ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఆధ్వర్యంలో మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో పనిచేసిన చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ తెలుగు సాహిత్యం, భాషాశాస్త్రంలో తన మార్గదర్శక కృషికి గుర్తుండిపోయారు. నవంబర్ 10, 1798న కలకత్తాలో జన్మించిన బ్రౌన్ 1817లో మద్రాస్‌కు చేరుకున్నారు, 1820లో కడప లో అసిస్టెంట్‌గా నియమించబడ్డారు. తన పదవీకాలంలో, ఆయన యెర్రముక్కపల్లిలోని తన నివాసంలో తెలుగు పండితుల కోసం ఒక కేంద్రాన్ని స్థాపించారు. ప్రాచీన తెలుగు మాన్యుస్క్రిప్ట్‌లను సేకరించడానికి, కాపీ చేయడానికి, సవరించడానికి సుమారు 20 మంది పండితులను తన సొంత ఖర్చుతో నియమించారు. స్థానికంగా తరువాత ఇది “బ్రౌన్ కాలేజీ”గా ప్రసిద్ధి చెందింది. “తెలుగు సాహిత్యం అంతరించిపోతోంది; దీపం కొసలో మిణుకు మిణుకుమంటోంది” అని బ్రౌన్ స్వయంగా అన్నారు. తరువాత తెలుగు క్లాసిక్‌ల పునరుద్ధరణకు ఇది కేంద్రంగా మారింది.

వేలాది తాళపత్ర గ్రంథాల నకళ్లు, వాటిపై వ్యాఖ్యానాల కోసం బ్రౌన్ నిధులు సమకూర్చారు, కొన్నిసార్లు తన పనిని కొనసాగించడానికి అప్పు కూడా చేశారు. పండితులు, లేఖకుల వేతనాల కోసం ఆయన ₹ 30,000 కంటే ఎక్కువ ఖర్చు చేశారు. 19వ శతాబ్దంలో ఇది చాలా పెద్ద మొత్తం. తెలుగు నుండి ఆంగ్లానికి,ఆంగ్లం నుండి తెలుగుకి నిఘంటువులను (1852–1854) సంకలనం చేయడం, వేమన రచనలను సవరించడం, ముఖ్యమైన వ్యాకరణ, ఛందస్సు అధ్యయనాలను రాయడం ఆయన చేసిన అత్యంత ముఖ్యమైన కృషిలో ఉన్నాయి.

తెలుగు అధ్యయనాలకు ఆధునిక భాషాశాస్త్ర, పోల్చిచూసే పద్ధతులను వర్తింపజేసిన మొదటి యూరోపియన్‌గా పండితునిగా ఆయనను పరిగణిస్తారు. దీనిని ఆయన “యూరోపియన్ అధ్యయన పద్ధతి” అని పిలిచారు. ఆయన ప్రచురణలు నేటికీ తెలుగు భాషాశాస్త్రంలో ప్రామాణిక సూచనలుగా నిలిచాయి.

జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి గారి సహకారం

ఒక శతాబ్దానికి పైగా తరువాత, కడపకు చెందిన పండితులు, సాహిత్య చరిత్రకారులు అయిన శ్రీ జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి గారు సి.పి. బ్రౌన్ వారసత్వంపై పరిశోధన చేయడానికి, దానిని ప్రోత్సహించడానికి తమ జీవితాన్ని అంకితం చేశారు. 1926లో జన్మించిన హనుమచ్ఛాస్త్రి గారు తెలుగు సాహిత్యం పట్ల తన లోతైన నిబద్ధత, తెలుగు క్లాసిక్‌ల సంపాదకీయ కృషి, భాషను పునరుద్ధరించిన బ్రిటీష్ ఇండాలజిస్ట్ జ్ఞాపకాలను కాపాడటానికి చేసిన ప్రయత్నాలు అనేకం.

ఆయన కడపలో సి.పి. బ్రౌన్ మెమోరియల్ లైబ్రరీ ట్రస్ట్‌ను స్థాపించి, అనేక దశాబ్దాలుగా దాని వ్యవస్థాపక కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. ఆయన చొరవతో, బ్రౌన్ యొక్క అసలు నివాసానికి సమీపంలో ఉన్న యెర్రముక్కపల్లిలో సి.పి. బ్రౌన్ మెమోరియల్ లైబ్రరీ భవనం నిర్మించబడింది, ఇది 1995లో ప్రారంభించబడింది. ఈ గ్రంథాలయం తెలుగు సాహిత్యానికి సంబంధించిన వేలాది పుస్తకాలు, మాన్యుస్క్రిప్ట్‌లు, పరిశోధన పత్రాలను కలిగి ఉన్న ఒక ముఖ్యమైన కేంద్రంగా వృద్ధి చెందింది.

యోగి వేమన విశ్వవిద్యాలయానికి బదిలీ

ఈ కేంద్రం యొక్క సాంస్కృతిక, విద్యా విలువను గుర్తించి, 2006 నవంబర్ 1న ఈ గ్రంథాలయాన్ని కడపలోని యోగి వేమన విశ్వవిద్యాలయం అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకుంది. దీనిని సి.పి. బ్రౌన్ మెమోరియల్ ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ సెంటర్‌గా ఉన్నతీకరించింది. అప్పటి నుండి విశ్వవిద్యాలయం ఈ సంస్థను నిర్వహిస్తోంది, తెలుగు భాష, సాహిత్యం రంగంలో కొనసాగుతున్న పరిశోధన, డాక్యుమెంటేషన్‌కు మద్దతు ఇస్తోంది.

విశ్వవిద్యాలయం స్వాధీనం చేసుకునే ముందు, ఈ గ్రంథాలయం హనుమచ్ఛాస్త్రి గారి నేతృత్వంలోని ఒక ప్రైవేట్ ట్రస్ట్ ద్వారా నిర్వహించబడింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పండితులు, పోషకుల నుండి దీనికి విరాళాలు అందాయి. వై వి యు యాజమాన్యం క్రింద, ఇది ఒక పరిశోధన, వనరుల కేంద్రంగా పనిచేస్తూ, బ్రౌన్ మాన్యుస్క్రిప్ట్‌లను పరిరక్షిస్తూ, శాస్త్రీయ, ఆధునిక తెలుగులో కొత్త అధ్యయనాలను ప్రోత్సహిస్తోంది.

భాష, అభ్యాసంలో ఉమ్మడి వారసత్వం

తెలుగు సాహిత్యాన్ని పునరుద్ధరించడానికి సి.పి. బ్రౌన్ 19వ శతాబ్దంలో చేపట్టిన లక్ష్యం, ఆ వారసత్వాన్ని సంస్థాగతం చేయడానికి జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి 20వ శతాబ్దంలో చేసిన ప్రయత్నాలు ఇప్పుడు ఒకే సాంస్కృతిక కొనసాగింపులో భాగంగా పరిగణించబడుతున్నాయి. వారి కృషి తెలుగు భాష యొక్క సాహిత్య, చారిత్రక సంపద భవిష్యత్తు తరాలకు అందుబాటులో ఉండేలా చేసింది.

హనుమచ్ఛాస్త్రి గారి శతజయంతి సందర్భంగా, ఎం. వెంకయ్య నాయుడు గారి జ్ఞాపకం భాషా పరిరక్షణ యొక్క శాశ్వత ప్రాముఖ్యతను పునరుద్ఘాటించినట్లుగా పరిగణించబడింది. మాతృభాషలను ప్రోత్సహించడంలో సామూహిక భాగస్వామ్యం కోసం ఆయన చేసిన విజ్ఞప్తి పండితులు, విద్యార్థులు, సాంస్కృతిక ఔత్సాహికుల మధ్య బలంగా ప్రతిధ్వనించింది. కడపలో సి.పి. బ్రౌన్ మెమోరియల్ ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ సెంటర్ నిరంతరం పనిచేయడం, తెలుగు సాహిత్యాన్ని పునరుద్ధరించిన ఆంగ్ల ఇండాలజిస్ట్‌కు ఆ పునరుజ్జీవనాన్ని భవిష్యత్తు కోసం పరిరక్షించడానికి తన జీవితాన్ని అంకితం చేసిన తెలుగు పండితునికి సజీవ నివాళిగా ఈ రోజు నిలిచింది.

జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి గారు కూడా బ్రౌన్ గారి స్ఫూర్తితోనే భాషా సేవలో నిబద్ధతతో పనిచేశారు. ఈ ఇద్దరు మహనీయుల స్మృతిని జ్ఞాపకం చేసుకోవడం తెలుగు సంస్కృతికి వందనం చేయడమే. జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి గారు నిర్మించిన గ్రంథాలయం తెలుగు పాఠకులకు, పరిశోధకులకు ఓ నిధి సమానం. ఆ గ్రంథాలయాన్ని చొరవ తీసుకుని సక్రమంగా నిర్వహిస్తున్న ఆయన కుమారుడు శ్రీ జానమద్ది విజయభాస్కర్ గారు ప్రశంసనీయులు.వారి కృషికి సహకరిస్తున్న వేమన విశ్వవిద్యాలయం పాత్ర కూడా విశేషమైనది.

ఈ గ్రంథాలయం కేవలం పుస్తకాల సమాహారం కాదు. భాషా వారసత్వాన్ని సజీవంగా ఉంచే ఒక ఉద్యమం. అందువల్ల దీన్ని సంరక్షించడం, అభివృద్ధి పరచడం మనందరి బాధ్యత.

మాతృభాషపై ప్రేమ , సార్వత్రిక సందేశం

“అమ్మభాషను ప్రేమించాలి,దానిపై పట్టు సాధించాలి.సోదర భాషను అభిమానించాలి, నేర్చుకోవాలి. ఆ తర్వాత పరభాషలను గౌరవించాలి.” ఈ మాటల్లో ఒక గొప్ప సూత్రం దాగి ఉంది. మన ఆలోచన, భావోద్వేగం, సృజన ఇవన్నీ మాతృభాష ద్వారా మాత్రమే సంపూర్ణంగా వ్యక్తమవుతాయి. అందుకే మాతృభాష రక్షణ అనేది కేవలం సాంస్కృతిక కార్యక్రమం కాదు. అది మన ఆత్మాభిమానానికి ప్రతీక అని వెంకయ్య నాయుడు అన్నారు.

భాషా పరిరక్షణ — ప్రజా ఉద్యమం కావాలి

మాతృభాష పరిరక్షణ అంటే కేవలం సదస్సులు నిర్వహించడం, అవార్డులు ఇవ్వడం, పుస్తకాలు ప్రచురించడం మాత్రమే కాదు. అది జీవన విధానం కావాలి — భావితరాలకు అమ్మభాషలోని మాధుర్యాన్ని అందించడం ద్వారా నిజమైన పరిరక్షణ సాధ్యమవుతుంది.

దీనికోసం తెలుగు భాషా ప్రేమికులు, ఉపాధ్యాయులు, సాహితీవేత్తలు, తల్లిదండ్రులు

అందరూ కలిసి పిల్లలకు సులభమైన, సృజనాత్మక పద్ధతుల్లో తెలుగు నేర్పించాలి.

ఉదాహరణకు,కథల ద్వారా భాషను నేర్పించడం, పాటల రూపంలో పదజాలాన్ని పరిచయం చేయడం, ఆటల ద్వారా వాక్య నిర్మాణం నేర్పించడం వంటి పద్ధతులు ఉపయోగించాలిఅన్నారు.

మాతృభాష సేవలో ప్రతి ఒక్కరి పాత్ర

ప్రతి తెలుగు మనిషి కనీసం పది మంది పిల్లలకు తెలుగు నేర్పించడం ద్వారా తన భాషాప్రేమను వ్యక్తపరచాలి. ఇది ఒక చిన్న చొరవ అయినా, భవిష్యత్తులో అది ఒక పెద్ద ఉద్యమానికి మార్గం చూపుతుంది. మనమందరం కలసి కృషి చేస్తేనే తెలుగు భాష తన తేజస్సు, తాత్వికత, సాంస్కృతిక ఘనతతో భవిష్యత్ తరాలకు మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది అన్నారు.