మతతత్వ పాలన అంతమైతేనే మాతృభూమికి: ఇరానీ కుర్దుల దశాబ్దాల నిరీక్షణ

ఇరాన్‌లోని ఇస్లామిక్ విప్లవం తర్వాత దశాబ్దాల క్రితం తమ మాతృభూమిని వదిలి ఇరాక్‌కు పారిపోయి వచ్చిన వేలాది మంది ఇరానీ కుర్దులు ప్రస్తుతం అనిశ్చితిలో బతుకుతున్నారు. నాటి విప్లవం సృష్టించిన అశాంతి వల్ల చిన్నతనంలోనే ఇరాన్ వదిలి వచ్చిన వీరు, ఇప్పుడు ఇరాక్‌లో పెద్దవారయ్యారు. ప్రస్తుతం అమెరికా-ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ మధ్య జరుగుతున్న యుద్ధం, ఇరాన్‌లోని ప్రస్తుత మతతత్వ ప్రభుత్వాన్ని బలహీనపరుస్తుందని వారు ఆశగా ఎదురుచూస్తున్నారు. తమ గోడలపై ఉన్న చిత్రపటాలు, పాత ఫోటోల ద్వారా మాత్రమే గుర్తున్న తమ స్వగ్రామాలకు ఎప్పటికైనా తిరిగి వెళ్లగలమన్న ఆశ వారిలో బలంగా ఉంది.

ఇరానీ కుర్దులు తమ మాతృభూమిలో రాజకీయ స్వయంప్రతిపత్తిని కోరుకుంటున్నారు. ఇరాన్‌లోని కఠినమైన మత గురువుల పాలనను వారు ఎప్పటి నుంచో వ్యతిరేకిస్తున్నారు. అయితే, ఇరాన్‌లో నూతన ప్రభుత్వం ఏర్పాటై, తమకు భద్రత కల్పించి, తమ రాజకీయ లక్ష్యాలకు మద్దతు ఇస్తేనే తాము తిరిగి వెళ్తామని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు. కేవలం ప్రభుత్వం మారితే సరిపోదని, కుర్దిష్ జాతికి రావాల్సిన హక్కులు, రక్షణ లభిస్తేనే తమ భవిష్యత్తు సురక్షితంగా ఉంటుందని వారు నమ్ముతున్నారు.

కావా శరణార్థి శిబిరంలో దీనస్థితి

ఇరాక్‌లోని కుర్దిష్ స్వయంప్రతిపత్తి ప్రాంతమైన ఇర్బిల్‌లోని ఖుష్తపా జిల్లాలో 'కావా క్యాంప్' ఉంది. ఇక్కడ సుమారు 300కు పైగా ఇరానీ కుర్దిష్ కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. 1979 ఇరాన్ విప్లవం తర్వాత ఇక్కడికి వచ్చిన వీరు, అప్పటి నుంచి అద్దె ఇళ్లలో లేదా తాత్కాలిక నివాసాల్లో ఉంటున్నారు. వీరిలో చాలామంది ఇరాన్ భద్రతా దళాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన తిరుగుబాటుదారుల వారసులు. దశాబ్దాలు గడిచినా వీరి పరిస్థితిలో పెద్దగా మార్పు రాలేదు, ఇప్పటికీ వీరు శరణార్థులుగానే పరిగణించబడుతున్నారు.

ఇరాక్ కుర్దిస్తాన్‌లో నివసిస్తున్నప్పటికీ, ఈ ఇరానీ కుర్దులకు అక్కడ పౌరసత్వం లేదు. వీరికి పూర్తిస్థాయి పౌర హక్కులు కానీ, ప్రభుత్వ సేవలు కానీ అందుబాటులో లేవు. సొంతంగా ఆస్తులు కొనుగోలు చేసే అధికారం వీరికి లేదు. సమాజంలో అట్టడుగున బతుకుతున్న వీరు, ఒక ఇంటిని లేదా కారును కొనాలన్నా స్థానిక ఇరాకీ పౌరుడిని స్పాన్సర్‌గా పెట్టుకోవాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల తాము ఇరాక్‌లో బానిసల వలె బతుకుతున్నామని, తమ జీవితాలు ఇతరుల చేతుల్లో ఉన్నాయని వారు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

అగ్రరాజ్యాల స్వార్థంపై అపనమ్మకం

ఇరానీ కుర్దులు తమ పోరాటంలో విదేశీ శక్తుల ప్రమేయాన్ని అనుమానంతో చూస్తున్నారు. అమెరికా వంటి దేశాలు తమ భౌగోళిక రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం కుర్దులను వాడుకుంటాయని వారు భావిస్తున్నారు. ఇటీవల ట్రంప్ ప్రభుత్వం తమను ఇరాన్‌పై భూతల దాడులకు వాడుకోవాలని చూస్తోందన్న వార్తలు వారిని కలవరపెట్టాయి. తమ జాతి చరిత్ర అంతా విదేశీ శక్తుల చేతిలో వంచనకు గురైందని, అందుకే ఎవరినీ త్వరగా నమ్మలేమని వారు చెబుతున్నారు.

ప్రస్తుత యుద్ధ వాతావరణంలో ఇరాక్ లోని ఇరాన్ అనుకూల మిలీషియా గ్రూపులు ఇరానీ కుర్దుల స్థావరాలపై దాడులను పెంచాయి. డ్రోన్ దాడులు, క్షిపణి దాడుల భయంతో వీరు ప్రాణాలను అరచేతిలో పెట్టుకుని బతుకుతున్నారు. తమ పేర్లు బయటపెడితే ఇరాన్ ఇంటెలిజెన్స్ వర్గాలు తమను లేదా ఇరాన్‌లో ఉన్న తమ బంధువులను వేధిస్తాయన్న భయంతో చాలామంది అజ్ఞాతంగానే ఉంటున్నారు. గూఢచారి వ్యవస్థ తమపై ఎప్పుడూ నిఘా ఉంచుతుందని వారు భయపడుతున్నారు.

ఇరానీ కుర్దిష్ ప్రతిఘటన దళాలకు సుమారు 8,000 నుండి 10,000 మంది పోరాట యోధులు ఉన్నారని అంచనా. అయితే, వీరి వద్ద కేవలం ప్రాథమిక ఆయుధాలు మాత్రమే ఉన్నాయి. ఆధునిక యుద్ధ తంత్రాలైన డ్రోన్లు లేదా క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థలు వీరి వద్ద లేవు. అమెరికా వైమానిక మద్దతు లేకుండా తాము ఇరాన్ బలగాలను ఎదుర్కోలేమని వారికి తెలుసు. రక్షణ గ్యారంటీ లేకుండా యుద్ధంలోకి దిగితే సామూహిక హత్యాకాండ తప్పదని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.

చారిత్రక వంచనలు

కుర్దుల చరిత్ర అంతా అణచివేత, ద్రోహాలతో నిండి ఉంది. 1946లో ఏర్పడిన స్వల్పకాలిక 'మహాబాద్ రిపబ్లిక్' పతనం నుంచి, 1988లో సద్దాం హుస్సేన్ జరిపిన రసాయన దాడుల వరకు కుర్దులు ఎన్నో దారుణాలను చవిచూశారు. 2024 చివరలో సిరియాలో కూడా కుర్దులు తమ భూభాగాలను కోల్పోయారు. ఇటువంటి చారిత్రక పరిణామాలు వారిని ఏ శక్తినీ నమ్మనివ్వడం లేదు. తాము కేవలం పావులుగా మారకూడదని వారు గట్టిగా నిశ్చయించుకున్నారు.

యుద్ధం మొదలైన తర్వాత భద్రతా కారణాల దృష్ట్యా సరిహద్దు ప్రాంతాల్లోని సైనిక శిబిరాల నుండి పోరాట యోధులు తమ కుటుంబాలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలిస్తున్నారు. కొయా వంటి సరిహద్దు పట్టణాల నుండి మహిళలు, పిల్లలు కావా క్యాంప్ వంటి చోట్లకు వస్తున్నారు. అక్కడ కూడా రాత్రివేళల్లో ఎప్పుడు డ్రోన్ దాడులు జరుగుతాయోనని వారు భయంతో వణికిపోతున్నారు. మాతృభూమికి దగ్గరగా ఉన్నా, శత్రువుల నిఘా నీడలో బతకడం వారికి శాపంగా మారింది.

ఇన్ని కష్టాలు ఉన్నప్పటికీ, ఇరాన్‌లో మార్పు వస్తుందని వీరు బలంగా నమ్ముతున్నారు. "1979 నుండి మాకున్న ఏకైక ఆశ ఇరాన్ ప్రభుత్వం పడిపోవడమే. ఒకవేళ ఆ ప్రభుత్వం ఇప్పుడే పడిపోతే, మరుక్షణమే నేను నా ఊరికి వెళ్లిపోతాను" అని ఒక 57 ఏళ్ల కుర్దిష్ నాయకుడు అన్న మాటలు వారి ఆవేదనకు అద్దం పడుతున్నాయి. తమ పూర్వీకుల భూమిలో స్వేచ్ఛగా, గౌరవంగా బతకాలన్నదే వారి అంతిమ లక్ష్యం. ఆ రోజు కోసమే వారు దశాబ్దాలుగా నిరీక్షిస్తున్నారు.