మణిపూర్లో రాష్ట్రపతి పాలన రద్దు
మణిపూర్ రాష్ట్రంలో అమలులో ఉన్న రాష్ట్రపతి పాలనను వెంటనే రద్దు చేస్తున్నట్లు కేంద్ర హోంశాఖ మంగళవారం నోటిఫికేషన్ జారీ చేసింది. ఈ నిర్ణయం తక్షణమే అమల్లోకి వస్తుందని ప్రకటించింది. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 356(2) ప్రకారం గతంలో జారీ చేసిన ప్రకటనను రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము రద్దు చేసినట్లు గెజిట్ ఆఫ్ ఇండియా (అసాధారణ సంచిక)లో విడుదలైన ప్రకటనలో పేర్కొన్నారు. మణిపూర్కు సంబంధించి 2025 ఫిబ్రవరి 13న జారీ చేసిన రాష్ట్రపతి పాలన ప్రకటనను 2026 ఫిబ్రవరి 4 నుంచి ఉపసంహరించుకున్నట్లు రాష్ట్రపతి సంతకం చేసిన తాజా ప్రకటనలో స్పష్టం చేశారు.
కొత్త ముఖ్యమంత్రిని ప్రకటించిన వెంటనే నిర్ణయం
ఈ పరిణామం, మణిపూర్లో బీజేపీ శాసనసభాపక్ష నాయకుడిగా యుమ్నామ్ ఖేమ్చంద్ సింగ్ ను ఎంపిక చేసిన ఒకరోజు తరువాత చోటు చేసుకుంది. పార్టీ ఎమ్మెల్యేల సమావేశంలో ఈ నిర్ణయం తీసుకోగా, ఆయన త్వరలో ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణస్వీకారం చేయనున్నారు. ఖేమ్చంద్ సింగ్ వర్గంలో ఇద్దరు ఉప ముఖ్యమంత్రులు ఉంటారని బీజేపీ ప్రకటించింది. ఒకరు కుకీ-జో వర్గం నుంచి, మరొకరు నాగా వర్గం నుంచి కాంగ్పోక్ఫీ ఎమ్మెల్యే నెమ్చా కిప్జెన్ను ఉప ముఖ్యమంత్రిగా నియమించారు. కూటమి భాగస్వామి నాగా పీపుల్స్ ఫ్రంట్ (ఎన్పీఎఫ్) త్వరలో నాగా వర్గానికి చెందిన ఉప ముఖ్యమంత్రిని ప్రకటించనుంది.
ఖేమ్చంద్ సింగ్ నేపథ్యం
62 ఏళ్ల ఖేమ్చంద్ సింగ్ మైతేయి వర్గానికి చెందినవారు. వృత్తిరీత్యా ఇంజినీర్ అయిన ఆయన, గత బీరెన్ సింగ్ ప్రభుత్వంలో మున్సిపల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ మంత్రిగా పనిచేశారు. 2022లోనే ముఖ్యమంత్రి పదవికి ఆయన ఒక ప్రధాన అభ్యర్థిగా నిలిచారు.
రాష్ట్రపతి పాలన ఎందుకు విధించారు?
మణిపూర్లో రాజ్యాంగ పరిపాలన కూలిపోయిందని గవర్నర్ నివేదిక ఆధారంగా, రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము 2025 ఫిబ్రవరి 13న రాష్ట్రపతి పాలన విధించారు. దీనికి ముందు, అప్పటి ముఖ్యమంత్రి ఎన్. బీరెన్ సింగ్ 2025 ఫిబ్రవరి 9న రాజీనామా చేశారు.
మణిపూర్లో కొనసాగిన అశాంతి నేపథ్యం
2023 మే 3 నుంచి మణిపూర్లో మైతేయి, కుకీ-జోమీ వర్గాల మధ్య ఘర్షణలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఆర్థిక ప్రయోజనాలు, ఉద్యోగ రిజర్వేషన్లు, భూ హక్కులపై తలెత్తిన వివాదాలు ఈ హింసకు దారితీశాయి. ఈ సంఘర్షణల్లో వందలాది మంది మృతి చెందగా సుమారు 60,000 మంది నిర్వాసితులయ్యారు. ఈ పరిస్థితులు రాజకీయ అస్థిరతను మరింత పెంచాయి. జనవరి 3న మణిపూర్ గవర్నర్గా బాధ్యతలు స్వీకరించిన అజయ్ కుమార్ భల్లా, రాష్ట్రంలో శాంతి, సాధారణ పరిస్థితులు నెలకొల్పేందుకు వివిధ వర్గాల ప్రజలతో సమావేశాలు నిర్వహిస్తూ సూచనలు సేకరిస్తున్నారు. మణిపూర్లో రాష్ట్రపతి పాలన రద్దు చేయడం ద్వారా, ప్రజాస్వామ్య పాలనను పునరుద్ధరించే దిశగా కేంద్రం కీలక అడుగు వేసిందని రాజకీయ వర్గాలు అభిప్రాయపడుతున్నాయి. అయితే దీర్ఘకాలిక శాంతి, సామరస్య సాధన కొత్త ప్రభుత్వానికి పెద్ద సవాలుగా మారనుంది.