భారత పరిశోధకులను స్వదేశానికి రప్పించే యోచన

విదేశాల్లో స్థిరపడి అక్కడి విద్యా, పరిశోధన రంగాల్లో ఉన్నత స్థానాల్లో పనిచేస్తున్న భారత సంతతి అధ్యాపకులు, శాస్త్రవేత్తలను మాతృభూమికి తిరిగి ఆకర్షించేందుకు భారత ప్రభుత్వం సరికొత్త ప్రణాళికను సిద్ధం చేస్తోంది. గతంలో పరిపాలనా జాప్యం, అస్పష్టతలతో స్తంభించిన ఈ ప్రతిపాదన, అమెరికాలో ఇటీవల జరిగిన కొన్ని మార్పుల నేపథ్యంలో మళ్లీ ఊపందుకుంది. అమెరికాలోనే భారత సంతతికి చెందిన అనేకమంది ప్రముఖ అకడమిక్ నిపుణులు, పరిశోధకులు సేవలందిస్తున్నారు.

విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ, విజ్ఞాన సాంకేతిక శాఖలు సంయుక్తంగా ఒక వినూత్న పథకాన్ని రూపొందిస్తున్నాయి. భారత సంతతికి చెందిన ప్రముఖ శాస్త్రవేత్తలు, పరిశోధకులను నిర్దిష్ట కాలపరిమితిలో భారత్‌లో బోధన లేదా పరిశోధన కార్యక్రమాల కోసం ఆహ్వానించడం ఈ కార్యక్రమం లక్ష్యం. ‘ఐఐటీ వంటి ప్రముఖ సంస్థలు ఇప్పటికే ఇలాంటి విదేశీ భారతీయ ప్రొఫెసర్లు, శాస్త్రవేత్తలను ఆకర్షించేందుకు చురుకైన చర్యలు చేపడుతున్నాయి,’ అని అధికార వర్గం వెల్లడించింది.

ఈ కొత్త ప్రణాళిక చొరవకు అమెరికాలోని ఉన్నత విద్యా వ్యవస్థలో ఇటీవల చోటుచేసుకున్న మార్పులు ప్రధాన ప్రేరణగా నిలిచాయి. అమెరికా ప్రభుత్వం, డొనాల్డ్ ట్రంప్ నాయకత్వంలోని విద్యా విధానాలకు అనుగుణంగా విశ్వవిద్యాలయాలు మార్పులు చేయాలని, లేకపోతే కేంద్ర నిధులను కోల్పోవాల్సి వస్తుందని హెచ్చరించింది. హార్వర్డ్ వంటి అగ్రశ్రేణి విశ్వవిద్యాలయాలకు అడ్మిషన్, పరిపాలనా వివాదాల కారణంగా గ్రాంట్లు నిలిపివేయబడ్డాయి. ఈ చర్యలు విద్యా, నచ్చిన రంగంలో కొనసాగే స్వేచ్ఛను దెబ్బతీస్తున్నాయని విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి.

భారతదేశం ఇప్పటికే విదేశీ పరిశోధకులను ఆకర్షించేందుకు అనేక కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తోంది

• విజిటింగ్ అడ్వాన్స్డ్ జాయింట్ రీసెర్చ్: ఈ పథకం ద్వారా భారత సంతతి శాస్త్రవేత్తలు కొంతకాలం ప్రభుత్వ నిధులతో నడిచే సంస్థల్లో సేవలందించవచ్చు.

• రామానుజన్ ఫెలోషిప్: విదేశాల్లోని ప్రతిభావంతులైన పరిశోధకులకు భారత్‌లో అకాడమిక్ పరిశోధనకు అవకాశం కల్పిస్తుంది.

• బయోమెడికల్ రీసెర్చ్ కెరీర్ ప్రోగ్రాం: బయోమెడికల్, ప్రజారోగ్య రంగాల్లో పరిశోధకులు తమ కెరీర్‌ను బలోపేతం చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది.

2015లో కర్ణాటక రాష్ట్రం “వెల్‌కమ్ హోమ్” కార్యక్రమం ద్వారా విదేశాల నుంచి తిరిగివచ్చిన భారతీయ ప్రొఫెసర్లు, శాస్త్రవేత్తలకు రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాల్లో ఉద్యోగ అవకాశాలు కల్పించింది. ఈ విజయవంతమైన కార్యక్రమం ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేస్తున్న కొత్త పథకానికి స్ఫూర్తిగా నిలిచింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న భారతీయ ప్రతిభను స్వదేశానికి తీసుకొచ్చి, భారత పరిశోధనా వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడమే ఈ పథకం లక్ష్యం.

ఐఐటీలు, విద్యా సంస్థల కీలక పాత్ర

ఐఐటీ లు వంటి అగ్రశ్రేణి విద్యాసంస్థలు ఈ కార్యక్రమాన్ని విజయవంతం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అవి సౌకర్యవంతమైన విజిటింగ్ ఫ్యాకల్టీ పోస్టులను సృష్టించడం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయాలతో సంయుక్త పరిశోధనా ప్రాజెక్టులు, సహకార కార్యక్రమాలు ప్రారంభించడం, పరిపాలనా ప్రక్రియలను సులభతరం చేయడం, పోటీ స్థాయి వేతనాలు, ప్రోత్సాహక ప్యాకేజీలు అందించడం, అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల పరిశోధనా వసతులను కల్పించడం వంటి చర్యలు చేపట్టవచ్చు. అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యాలను బలోపేతం చేయడం, విద్యా స్వతంత్రమును కాపాడడం ఈ పథకం విజయవంతం కావడంలో, అలాగే విదేశీ భారతీయ పరిశోధకుల తిరుగు ప్రయాణాన్ని సుస్థిరంగా చేయడంలో అత్యంత కీలకంగా ఉంటాయి.