భారత్ సినీ పరిశ్రమపై ఎ.ఆర్. రెహ్మాన్ వ్యాఖ్యలు సబబేనా?

భారతీయ సినీ వినోద పరిశ్రమ కేవలం వ్యాపారం మాత్రమే కాదు; అది సమాజానికి అద్దంలాంటిది. మన సంస్కృతి, మన విభేదాలు, మన కలలు, మన సామాజిక మార్పులు ఒకేచోట ప్రతిఫలించే వేదిక సినిమా. ఇలాంటి పరిశ్రమ గురించి “ఇది పక్షపాతంతో నిండిపోయింది” అని సాధారణీకరించడం సులువు. కానీ వాస్తవం అంత సరళం కాదు. ఇటీవలి కాలంలో ప్రముఖ సంగీత దర్శకుడు ఏ.ఆర్.రహ్మాన్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ చర్చకు మళ్లీ తెరతీశాయి. అయితే భావోద్వేగాలకన్నా వాస్తవాల ఆధారంగా ఈ అంశాన్ని పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.

భారతీయ సినీ పరిశ్రమలో లోపాలున్నాయా? ఖచ్చితంగా ఉన్నాయి. వంశపారంపర్యత (నెపోటిజం), వర్గీకరణ, వాణిజ్య ఒత్తిడులు ఇవన్నీ వాస్తవాలే. కానీ విజయం లేదా వైఫల్యాన్ని మతం, సంస్కృతి లేదా గుర్తింపుతో మాత్రమే వివరించడం ప్రమాదకరమైన సాధారణీకరణ. ఎందుకంటే భారతీయ సినిమా చరిత్రే అలాంటి వాదనలను ఖండించే సాక్ష్యాలతో నిండి ఉంది. అందులో అతి బలమైన ఉదాహరణ – ఇళయరాజా.ఇళయరాజా ఒక క్రైస్తవ కుటుంబంలో జన్మించారు. గ్రామీణ నేపథ్యం. సినీ పరిశ్రమతో ఎలాంటి వారసత్వ సంబంధాలు లేవు. పట్టణ ఉన్నత వర్గాల మద్దతు లేదు. అయినా ఆయన తమిళ సినీ సంగీత ప్రపంచాన్ని మాత్రమే కాదు, భారతీయ సినీ సంగీతాన్నే కొత్త దిశలో నడిపించారు.

పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని భారతీయ రాగాలతో మేళవించడం, జానపద స్వరాలను ఆర్కెస్ట్రాతో కలపడం, భక్తి–తత్త్వ–ప్రేమ అన్ని భావాలను సంగీతంగా మలచడం ఆయన ప్రత్యేకత.ఇళయరాజా సంగీతం వినేప్పుడు శ్రోత ఎప్పుడూ ఆయన మతాన్ని ప్రశ్నించలేదు. దర్శకులు ఆయన విశ్వాసాన్ని కాదు, ఆయన ప్రతిభను మాత్రమే చూశారు. ప్రేక్షకులు ఆయన స్వరాల్లో తమ జీవితాలను చూశారు. ఇదే భారతీయ వినోద పరిశ్రమ యొక్క మూల స్వభావం చివరికి కళ మాట్లాడుతుంది, గుర్తింపు కాదు.ఇళయరాజా జీవితం మనకు ఒక లోతైన పాఠం చెబుతుంది. ఆయన సంగీతంలో ఎక్కడా బాధిత భావం లేదు. ఎక్కడా విభజన లేదు. ఆయన కళ సార్వత్రికం. అందుకే ఆయన తరతరాలుగా గౌరవింపబడుతున్నారు. ప్రతిభే పక్షపాతానికి గట్టి సమాధానం అన్నది ఆయన నిరూపించారు.

ఇళయరాజా ఒక్కరే కాదు. భారతీయ సినిమా అనేక మతాలు, భాషలు, ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన కళాకారులను స్వీకరించింది. గాయకులు, నటులు, సాంకేతిక నిపుణులు వారి నేపథ్యాలకన్నా వారి పనితనమే వారిని నిలబెట్టింది. మార్కెట్ ఆధారిత పరిశ్రమ కావడం వల్ల, చివరికి ప్రేక్షకుడి స్పందననే తుది తీర్పు. హృదయాన్ని తాకే సంగీతం, ఆలోచింపజేసే కథ, నిజంగా అనిపించే నటన ఇవే విజయానికి మూలాలు.ఈ నేపథ్యంలో ఏ.ఆర్.రహ్మాన్ వ్యాఖ్యలను విమర్శాత్మకంగా చూడాల్సిందే. రహ్మాన్ ప్రతిభను ఎవరూ కాదనలేరు. ఆయన సంగీతం భారతదేశాన్ని అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపునిచ్చింది. కానీ ఇంతటి స్థాయిలో ఉన్న వ్యక్తి పరిశ్రమను ప్రధానంగా పక్షపాతం కోణంలో చిత్రీకరించడం యువ కళాకారులకు తప్పుడు సందేశాన్ని ఇస్తుంది. ఇది “మీ ప్రతిభ కంటే మీ గుర్తింపే మీ మార్గాన్ని నిర్ణయిస్తుంది” అన్న భావనను బలపరుస్తుంది.

అసలు వాస్తవం ఏమిటంటే ఏ కళాకారుడి జీవితంలోనైనా ఉత్థాన–పతనాలు సహజం. కాలానుగుణంగా అభిరుచులు మారుతాయి. సాంకేతికత మారుతుంది. కొత్త తరాలు వస్తాయి. ఒక దశలో అగ్రస్థానంలో ఉన్నవారు మరో దశలో తక్కువ డిమాండ్‌ను ఎదుర్కొనవచ్చు. దీనిని కేవలం పక్షపాతంతో వివరించడం ఆత్మపరిశీలనకు అవకాశం ఇవ్వదు.ఇలాంటి వ్యాఖ్యలు సమాజంలో మరో ప్రమాదాన్ని కూడా సృష్టిస్తాయి. కళను ఐక్యత సాధనగా కాకుండా, విభజన వేదికగా మారుస్తాయి. భారతీయ సినిమా ఇప్పటివరకు భాష, మతం, ప్రాంతాలకతీతంగా ఒక సామూహిక అనుభూతిని సృష్టించింది. అలాంటి వేదికలో గుర్తింపు ఆధారిత వాదనలు పెరగడం సాంస్కృతికంగా ప్రమాదకరం.

అవసరమైన చర్చలు మాత్రం వేరే ఉన్నాయి. పారదర్శకత, వృత్తిపరమైన నైతికత, అవకాశాల్లో సమానత్వం, సృజనాత్మక స్వేచ్ఛ ఇవన్నీ చర్చించాల్సిన అంశాలే. ఇవి అన్ని వర్గాల కళాకారులకూ సంబంధించిన సమస్యలు. కానీ వాటిని మతం లేదా సంస్కృతి కోణంలో మాత్రమే చూడటం సమస్యను పరిష్కరించదు.

ముగింపుగా చెప్పాలంటే భారతీయ సినీ వినోద పరిశ్రమను పూర్తిగా ఆదర్శంగా చూపడం తప్పు, పూర్తిగా దోషిగా చిత్రీకరించడం కూడా తప్పే. ఇది సమాజంలాగే సంక్లిష్టమైన వ్యవస్థ. వ్యక్తిగత అనుభవాలను వ్యక్తం చేయడం ప్రతి కళాకారుడి హక్కే. కానీ అవి వ్యవస్థను మొత్తం నిర్వచించే స్థాయికి తీసుకెళ్లకూడదు.

యువ కళాకారులకు ఇవ్వాల్సిన సందేశం స్పష్టం:

మీ కళను పదును పెట్టండి. కాలానుగుణంగా మారండి. ప్రేక్షకుడిని గౌరవించండి.

మీ గుర్తింపుకన్నా మీ కృషే మీ పేరు నిలబెడుతుంది.

భారతీయ సంస్కృతి శతాబ్దాలుగా వైవిధ్యాన్ని స్వీకరించింది. కళను గుర్తింపుతో కొలవకుండా, భావంతో అనుభూతి చెందింది. అదే సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించడమే నిజమైన సాంస్కృతిక బాధ్యత.