భారత్, అమెరికా అణు, ఇంధన భాగస్వామ్యం.. మిశ్రి పర్యటనలో కీలక చర్చలు
భారత విదేశాంగ కార్యదర్శి విక్రమ్ మిస్రీ ప్రస్తుతం అమెరికాలో జరుపుతున్న మూడు రోజుల పర్యటన రెండు దేశాల మధ్య దౌత్య, ఆర్థిక సంబంధాల్లో కీలక మైలురాయిగా నిలుస్తోంది. వాషింగ్టన్ చేరుకున్న ఆయన, అమెరికా ఉన్నతాధికారులతో వరుస భేటీలు నిర్వహిస్తూ రక్షణ, ఇంధన, వాణిజ్య రంగాల్లో సహకారాన్ని పెంపొందించుకోవడంపై దృష్టి సారించారు. ముఖ్యంగా అమెరికా ఇంధన శాఖ కార్యదర్శి క్రిస్ రైట్తో జరిగిన సమావేశం భవిష్యత్తు ఇంధన భద్రతకు సంబంధించి వ్యూహాత్మక దిశను నిర్దేశించింది. ఈ పర్యటనలో భాగంగా ఆయన ఫ్లోరిడాలోని మార్-ఎ-లాగో రిసార్ట్లో అమెరికా ప్రతినిధులతో భేటీ కావడం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
రెండు దేశాల మధ్య ఇంధన భాగస్వామ్యాన్ని పటిష్టం చేయడమే లక్ష్యంగా చర్చలు జరిగాయి. భారత్కు అవసరమైన ఇంధన వనరుల సరఫరాలో అమెరికా పాత్రను పెంచడం, ముఖ్యంగా లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్ (ఎల్పీజీ) ఎగుమతులపై ఇరు పక్షాలు సుదీర్ఘంగా చర్చించాయి. బొగ్గు వాయీకరణ వంటి అత్యాధునిక సాంకేతికతల్లో పరస్పర సహకారం అందించుకోవాలని నిర్ణయించారు. ఇది భారత్ వంటి దేశాలకు పర్యావరణ అనుకూల ఇంధన వినియోగాన్ని పెంచడంలో ఎంతగానో దోహదపడుతుంది. ఇంధన భద్రత, ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని సరికొత్త ఎత్తులకు తీసుకెళ్లడమే ఈ చర్చల సారాంశం.
ఈ పర్యటనలో పౌర అణు ఇంధన సహకారం, అత్యంత కీలకమైన అంశంగా నిలిచింది. గతేడాది డిసెంబర్లో భారత్ ప్రతిష్టాత్మకంగా ఆమోదించిన 'శాంతి బిల్లు' తర్వాత మారుతున్న పరిస్థితులపై అమెరికా రాయబారి సెర్గీ గోర్ హర్షం వ్యక్తం చేశారు. ఈ చట్టం ద్వారా భారత్ తన అణు ఇంధన రంగాన్ని ప్రైవేటు భాగస్వామ్యానికి సైతం అందుబాటులోకి తెచ్చింది. 1962 నాటి అణుశక్తి చట్టాన్ని, 2010 నాటి సివిల్ లయబిలిటీ ఫర్ న్యూక్లియర్ డ్యామేజ్ చట్టాన్ని రద్దు చేస్తూ భారత్ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం అమెరికా కంపెనీలకు భారత్లో పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు మార్గం సుగమం చేసింది.
రక్షణ రంగంలోనూ భారత్-అమెరికా బంధం మరింత బలోపేతం అవుతోంది. విదేశాంగ కార్యదర్శితో పాటు భారత ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ ఏపీ సింగ్ కూడా అమెరికాలో పర్యటిస్తూ కీలక రక్షణ కేంద్రాలను సందర్శించారు.
అమెరికా రాయబారి సెర్గీ గోర్ ఈ పర్యటనలో క్రియాశీల పాత్ర పోషిస్తున్నారు. అమెరికా డిప్యూటీ డిఫెన్స్ సెక్రటరీ స్టీవ్ ఫీన్బర్గ్, ఆర్మీ సెక్రటరీ డాన్ డ్రిస్కోల్తో ఆయన జరిపిన సమావేశాలు రక్షణ సంబంధాల వేగాన్ని సూచిస్తున్నాయి. అమెరికా తయారు చేసిన ప్రపంచ స్థాయి సైనిక పరికరాల విక్రయాలు, సాంకేతిక బదిలీ ద్వారా భారత్ను రక్షణ పరంగా మరింత శక్తివంతం చేయడమే లక్ష్యమని ఆయన పేర్కొన్నారు. గత జనవరిలో డాన్ డ్రిస్కోల్ భారత్ సందర్శించినప్పటి నుండి నెలకొన్న సానుకూల వాతావరణం ఈ చర్చల ద్వారా మరింత ముందుకు సాగింది.
రాజకీయంగా కూడా ఈ పర్యటన ఎంతో ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. విక్రమ్ మిస్రీ అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియోతో గురువారం నాడు సమావేశమై ప్రాంతీయ అంతర్జాతీయ భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులపై చర్చించారు. అగ్రరాజ్యం అమెరికాతో భారత్ కొనసాగిస్తున్న స్నేహం కేవలం ఆర్థిక ప్రయోజనాలకే పరిమితం కాకుండా, ప్రపంచ శాంతి భద్రతలో కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తోందని ఈ భేటీలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. స్టేట్ డిపార్ట్మెంట్ అధికారులతో జరిగిన చర్చలు దౌత్యపరమైన బంధాన్ని మరింత లోతుగా మార్చాయి.
ఫ్లోరిడాలోని మార్-ఎ-లాగోలో జరిగిన విందు సమావేశం ఈ పర్యటనలో ఒక ప్రత్యేక ఆకర్షణ. అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్కు చెందిన ఈ నివాసంలో విదేశాంగ కార్యదర్శికి ఆతిథ్యం ఇవ్వడం రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న సాన్నిహిత్యాన్ని చాటిచెబుతోంది. వాణిజ్యం, రక్షణ, ఇంధన రంగాల్లో రాబోయే ఏళ్లలో భారత్-అమెరికా కలిసి పనిచేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయని సెర్గీ గోర్ సోషల్ మీడియా వేదికగా ప్రకటించడం ఈ పర్యటన విజయవంతమైందని సూచిస్తోంది. అమెరికా ఉన్నతాధికారులు త్వరలోనే భారత్లో పర్యటించే అవకాశం కూడా ఉంది.
విక్రమ్ మిస్రీ అమెరికా పర్యటన భారత్ శక్తివంతమైన విదేశాంగ విధానాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది. శాంతి బిల్లు ద్వారా అణు రంగంలో తెచ్చిన సంస్కరణలు, ఇంధన రంగంలో అమెరికాతో కుదుర్చుకుంటున్న ఒప్పందాలు భారత్ అభివృద్ధి పథంలో వేగంగా దూసుకుపోవడానికి సహాయపడతాయి. రక్షణ రంగంలో పెరుగుతున్న సహకారం, ఉన్నత స్థాయి అధికారుల మధ్య నిరంతర సంప్రదింపులు రెండు ప్రజాస్వామ్య దేశాల మధ్య నమ్మకాన్ని పెంచాయి. ఈ పరిణామాలు కేవలం ద్వైపాక్షిక సంబంధాలకే కాకుండా, ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో స్థిరత్వానికి కూడా కీలకమైనవి.