భారత్లో రికార్డు స్థాయిలో ట్రేడ్మార్క్ రిజిస్ట్రేషన్లు: ఈ ఏడాది 5.5 లక్షలు దాటిన దరఖాస్తులు
భారతదేశంలో 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ట్రేడ్మార్క్ (వాణిజ్య గుర్తు) నమోదు సంఖ్య రికార్డు స్థాయికి చేరింది. ఈ ఒక్క ఏడాదే ఏకంగా 5.5 లక్షలకు పైగా స్వదేశీ ట్రేడ్మార్క్ దరఖాస్తులు నమోదయ్యాయని కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి పీయూష్ గోయల్ తెలిపారు. ఒకే ఏడాదిలో ఇంత భారీ సంఖ్యలో ట్రేడ్మార్క్లు నమోదు కావడం ఇదే తొలిసారి అని ఆయన చెప్పారు.
ఆవిష్కరణలకు అండగా ప్రభుత్వం
దేశంలో మేధో సంపత్తిని కాపాడేందుకు ప్రభుత్వం కల్పిస్తున్న పటిష్టమైన సౌకర్యాలే ఈ విజయానికి కారణమని మంత్రి పేర్కొన్నారు. కొత్తగా వస్తువులను కనిపెట్టే వారు, సృజనాత్మక ఆలోచనలు చేసే వారి హక్కులను కాపాడటం వల్ల దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ మరింత బలోపేతం అవుతుందని ఆయన ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.
ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ పిలుపునిచ్చిన "ఐడియేట్ ఇన్ ఇండియా, ఇన్నోవేట్ ఇన్ ఇండియా, మేక్ ఇన్ ఇండియా" (భారత్లోనే ఆలోచించండి, ఇక్కడే సృష్టించండి, ఇక్కడే తయారు చేయండి) అనే లక్ష్య సాధనలో ఇదొక కీలక అడుగు అని గోయల్ కొనియాడారు. 1999 నాటి ట్రేడ్ మార్క్స్ చట్టం గత రెండు దశాబ్దాలుగా వ్యాపారవేత్తలకు రక్షణగా నిలుస్తోందని ఆయన గుర్తుచేశారు.
ఏ రంగాల్లో ఎక్కువ రిజిస్ట్రేషన్లు?
కేంద్ర మంత్రి పీయూష్ గోయల్ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, ఈ ఏడాది ట్రేడ్మార్క్ రిజిస్ట్రేషన్లలో మూడు రంగాలు అగ్రస్థానంలో నిలిచాయి. ముఖ్యంగా ఔషధ రంగంలో మందుల తయారీ కంపెనీలు తమ బ్రాండ్లను కాపాడుకోవడానికి పెద్ద ఎత్తున దరఖాస్తులు చేసుకున్నాయి. వీటితో పాటు జంతువుల ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన ఉత్పత్తులైన వెటర్నరీ విభాగం, శుభ్రతకు ఉపయోగించే శానిటరీ ప్రిపరేషన్స్ రంగాల్లో కూడా రికార్డు స్థాయిలో రిజిస్ట్రేషన్లు నమోదయ్యాయి. భారతదేశం ఆవిష్కరణల కేంద్రంగా మారుతుందనడానికి ఈ మూడు రంగాల్లో కనిపిస్తున్న భారీ వృద్ధి ఒక నిదర్శనమని గోయల్ పేర్కొన్నారు.
డిజిటలైజేషన్తో పెరిగిన వేగం
ప్రభుత్వం చేపట్టిన అనేక విధానపరమైన సంస్కరణలు, దరఖాస్తు ప్రక్రియలను పూర్తిగా డిజిటలైజ్ చేయడం వల్లే ఈ అసాధారణ వృద్ధి సాధ్యమైందని గోయల్ స్పష్టం చేశారు. గతంలో ట్రేడ్మార్క్ రిజిస్ట్రేషన్ కోసం ఎదుర్కోవాల్సిన క్లిష్టమైన అడ్డంకులను తొలగించి, ఆన్లైన్ విధానం ద్వారా ప్రక్రియను మరింత వేగవంతం, పారదర్శకం చేశామని ఆయన తెలిపారు. ఇన్నోవేషన్ (ఆవిష్కరణలు) కోసం ప్రభుత్వం అందిస్తున్న ప్రోత్సాహకాలు నేడు దేశీయంగా సరికొత్త వ్యాపార వాతావరణాన్ని సృష్టించాయని, దీని ఫలితంగానే ప్రపంచ మేధో సంపత్తి రంగంలో భారతదేశం తన పట్టును పటిష్టం చేసుకుంటూ అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ప్రత్యేక గుర్తింపును పొందుతోందని ఆయన కొనియాడారు.
అసలు ట్రేడ్మార్క్ అంటే ఏమిటి? ఎందుకు అవసరం?
సాధారణ భాషలో చెప్పాలంటే, ఒక కంపెనీ లేదా వ్యాపారానికి ఉండే ప్రత్యేకమైన పేరు, లోగో లేదా గుర్తునే 'ట్రేడ్మార్క్' అని పిలుస్తారు. ఈ ట్రేడ్మార్క్ వల్ల వ్యాపారస్తులకు అనేక ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి; ముఖ్యంగా ఇది మార్కెట్లో వ్యాపారానికి ఒక విలక్షణమైన బ్రాండ్ గుర్తింపును తీసుకువస్తుంది. దీనివల్ల ఒక వ్యాపార పేరుతో మరెవరైనా నకిలీ వస్తువులను తయారు చేసి విక్రయించకుండా చట్టపరంగా అడ్డుకునే అవకాశం లభిస్తుంది. అంటే ఇది వ్యాపారాలకు ఒక రకమైన నకిలీల నుండి రక్షణ కవచంలా పనిచేస్తుంది. అంతేకాకుండా, ఉత్పత్తులపై రిజిస్టర్డ్ ట్రేడ్మార్క్ గుర్తు (®) ఉండటం వల్ల నాణ్యత విషయంలో వినియోగదారులకు ఆ సంస్థపై నమ్మకం పెరుగుతుంది, ఇది వ్యాపార వృద్ధికి ఎంతో దోహదపడుతుంది.
చట్టం ఏం చెబుతోంది?
ట్రేడ్మార్క్ చట్టం ప్రకారం, ఒక బ్రాండ్ పేరును ఒకసారి నమోదు చేయించుకుంటే అది 10 ఏళ్ల పాటు అమలులో ఉంటుంది. ఆ గడువు ముగిసిన తర్వాత కూడా, ప్రతి 10 సంవత్సరాలకు ఒకసారి నామమాత్రపు రుసుముతో దానిని పునరుద్ధరించుకుంటూ ఎంతకాలమైనా ఆ పేరుపై హక్కును కలిగి ఉండవచ్చు. అయితే, రిజిస్ట్రేషన్ చేసేటప్పుడు కొన్ని ముఖ్యమైన నిబంధనలు ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, మరీ సాధారణంగా ఉండే పదాలను లేదా ఇప్పటికే మార్కెట్లో ఉన్న వేరే కంపెనీ గుర్తులను పోలి ఉండే వాటిని ట్రేడ్మార్క్గా అనుమతించరు. ఒకవేళ ట్రేడ్మార్క్ యజమాని తన బ్రాండ్ పేరును వేరొకరికి బదిలీ చేయాలన్నా లేదా వాడుకోవడానికి లైసెన్స్ ఇవ్వాలన్నా చట్టపరంగా చేసుకునే వీలుంది. ఒకవేళ ఎవరైనా అనుమతి లేకుండా ట్రేడ్మార్క్ను వాడితే, వారిపై కోర్టు ద్వారా స్టే ఆర్డర్లు తెచ్చుకోవచ్చు. అంతేకాకుండా, సదరు వ్యాపారానికి జరిగిన నష్టానికి వారి నుండి జరిమానాతో పాటు భారీగా నష్టపరిహారం కూడా వసూలు చేయవచ్చు.
మొత్తంగా చూస్తే, ట్రేడ్మార్క్ నమోదు సంఖ్యలో వచ్చిన ఈ రికార్డు పెరుగుదల భారతదేశంలో వ్యాపార వాతావరణం మెరుగుపడుతున్నదానికి, ఆవిష్కరణలకు ప్రోత్సాహం పెరుగుతున్నదానికి స్పష్టమైన నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది.