భారత్-అమెరికా 'ప్యాక్స్ సిలికా' ఒప్పందం
న్యూఢిల్లీలో జరుగుతున్న 'ఇండియా ఏఐ ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్ 2026' వేదికగా భారత్ అధికారికంగా అమెరికా నేతృత్వంలోని వ్యూహాత్మక కూటమి 'ప్యాక్స్ సిలికా'లో చేరింది. సెమీకండక్టర్లు, కృత్రిమ మేధస్సు, క్లిష్టమైన ఖనిజాల సరఫరాలో స్వయం సమృద్ధి సాధించడమే ఈ ఒప్పందం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. భారత్ తరపున కేంద్ర మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొని ద్వైపాక్షిక సంబంధాల్లో ఇదొక కొత్త అధ్యాయమని పేర్కొన్నారు.
ప్యాక్స్ సిలికా అంటే ఏమిటి?
'ప్యాక్స్' అంటే శాంతి, సుస్థిరత, 'సిలికా' అంటే కంప్యూటర్ చిప్ల తయారీకి వాడే సిలికాన్ అని అర్థం. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాంతిని, ఆర్థిక సుస్థిరతను పెంపొందించడమే ఈ కూటమి లక్ష్యం. డిసెంబర్ 2025లో అమెరికా దీనిని ప్రారంభించగా, నేడు భారత్ ఇందులో చేరడం ద్వారా ఈ కూటమి మరింత బలోపేతం అయ్యింది.
చైనాపై ఆధారపడటం తగ్గించడం
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా క్లిష్టమైన ఖనిజాల ప్రాసెసింగ్లో చైనా ఆధిపత్యం ఎక్కువగా ఉంది. భారత్ తన అవసరాల కోసం దాదాపు 80 నుంచి 90శాతం దిగుమతులపై చైనా పైనే ఆధారపడుతోంది. ప్యాక్స్ సిలికాలో చేరడం ద్వారా, భారత్ ఇతర సభ్య దేశాలతో కలిసి ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా గొలుసును నిర్మించుకుని, చైనాపై ఆధారపడటాన్ని గణనీయంగా తగ్గించుకోవచ్చు.
ఏఐ, సెమీకండక్టర్ రంగాల్లో విప్లవం
ఈ కూటమి కేవలం ఖనిజాలకే పరిమితం కాకుండా, ఏఐ మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలోనూ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. డేటా సెంటర్లు, సూపర్ కంప్యూటింగ్, అత్యాధునిక చిప్ల తయారీలో సభ్య దేశాల మధ్య సాంకేతిక బదిలీ సులభతరం అవుతుంది. భారత్ తన 'సెమీకాన్ ఇండియా' పథకం ద్వారా గ్లోబల్ హబ్గా ఎదగాలన్న లక్ష్యానికి ఈ ఒప్పందం వెన్నుదన్నుగా నిలుస్తుంది.
ఆర్థిక భద్రతే జాతీయ భద్రత
ఈ ఒప్పందంలో భాగంగా సంతకాలు చేసే కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న అమెరికా అండర్ సెక్రటరీ జాకబ్ హెల్బర్గ్ మాట్లాడుతూ, "ఆర్థిక భద్రత అంటేనే జాతీయ భద్రత" అని చెప్పారు. ఏ దేశమూ తన అవసరాల కోసం మరొక దేశంపై వారికి అనుకూలంగా 'ఆయుధంగా మారే విధంగా ఆధారపడటం’ ఉండకూడదని ఆయన అన్నారు. బెదిరింపులకు తావులేని స్వతంత్ర ఆర్థిక వ్యవస్థల నిర్మాణం ఈ కూటమి ధ్యేయం అన్నారు.
భారత్తో పాటు ఆస్ట్రేలియా, జపాన్, దక్షిణ కొరియా, సింగపూర్, యూకే, యూఏఈ, ఖతార్ వంటి దేశాలు ఈ కూటమిలో ఉన్నాయి. ఈ దేశాలన్నీ కలిసి ముడి పదార్థాల వెలికితీత నుండి అంతిమ సాంకేతిక ఉత్పత్తుల తయారీ వరకు ఒకదానికొకటి సహకరించుకుంటాయి. దీనివల్ల ప్రపంచ మార్కెట్లో స్థిరత్వం ఏర్పడుతుంది.
ఈ ఒప్పందం ద్వారా భారత్ గ్లోబల్ సప్లై చైన్లో ఒక కీలక భాగస్వామిగా మారుతుంది. తద్వారా విదేశీ పెట్టుబడులు పెరగడమే కాకుండా, భారతీయ స్టార్టప్లకు అంతర్జాతీయ వేదికలు లభిస్తాయి. ముఖ్యంగా ఒడిశా, ఏపీ వంటి రాష్ట్రాల్లో ప్రకటించిన 'రేర్ ఎర్త్ కారిడార్ల'కు ఈ కూటమి ద్వారా సాంకేతిక సహాయం అందే అవకాశం ఉంది.
గత కొంతకాలంగా భారత్-అమెరికా సంబంధాల్లో ఉన్న కొన్ని ఒడిదుడుకులను ఈ ఒప్పందం తొలగించనుంది. రెండు దేశాల మధ్య త్వరలో జరగబోయే కీలక వాణిజ్య ఒప్పందాలకు ఇది పునాదిగా మారుతుంది. ప్రజాస్వామ్య దేశాలన్నీ కలిసి సాంకేతికతను నియంత్రించడం ద్వారా నియంతృత్వ ధోరణులకు అడ్డుకట్ట వేయవచ్చని అమెరికా రాయబారి సెర్గియో గోర్ అభిప్రాయపడ్డారు.