భారతదేశ రోగనిరోధక వ్యూహం: చారిత్రక విజయం నుండి భవిష్యత్ సవాళ్ల వైపు
భారతదేశ ప్రజారోగ్య చరిత్రలో 'సార్వత్రిక రోగనిరోధక కార్యక్రమం' ఒక అద్భుతమైన అధ్యాయం. 1985లో ప్రారంభమైన ఈ ప్రయాణం, దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది శిశువులను ప్రాణాంతక వ్యాధుల నుండి రక్షించింది. శిశు మరణాల రేటును తగ్గించడంలో ఈ కార్యక్రమం సాధించిన విజయం సాటిలేనిది. అయితే, 2026 నాటికి భారత సామాజిక, ఆర్థిక స్థితిగతులు 1980లతో పోలిస్తే పూర్తిగా మారిపోయాయి. నాటి వ్యాధుల భారానికి, నేటి వ్యాధుల వ్యాప్తికి మధ్య స్పష్టమైన వ్యత్యాసం కనిపిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో, మన టీకా విధానాన్ని కేవలం 'మనుగడ' కోణం నుండి కాకుండా, 'సంపూర్ణ ఆరోగ్యం', 'జీవితకాల రక్షణ' దిశగా పునర్నిర్మించాల్సిన అవసరం ఆసన్నమైంది.
ప్రస్తుత యుఐపి నిర్మాణం, దాని పరిమితులు
ప్రస్తుతం భారతదేశం తన యుఐపి ద్వారా సుమారు 12 ప్రాణాంతక వ్యాధులకు వ్యతిరేకంగా ఉచిత టీకాలను అందిస్తోంది. ఇందులో క్షయ, పోలియో, ధనుర్వాతం, హెపటైటిస్ బి వంటివి ఉన్నాయి. ఈ టీకాల ఎంపిక వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశ్యం, అత్యధిక మరణాలను కలిగించే వ్యాధులను అరికట్టడం.
అయితే, ప్రైవేట్ రంగంలో అందుబాటులో ఉన్న మరికొన్ని ముఖ్యమైన టీకాలు (ఉదాహరణకు: హెపటైటిస్ ఎ, చికెన్పాక్స్, హెచ్పివి, ఇన్ ఫ్లుయెంజా) ఇంకా ప్రభుత్వ జాబితాలో చేరలేదు. దీనికి ప్రధాన కారణం 'ఖర్చు-ప్రయోజన విశ్లేషణ'. గతంలో భారత దేశంలోని మెజారిటీ జనాభా పేదరికంలో ఉండటం, పారిశుధ్య లోపం వల్ల సహజంగానే కొన్ని వ్యాధులకు రోగనిరోధక శక్తిని పొందడం వంటి కారణాల వల్ల ప్రభుత్వం వీటిని ప్రాధాన్యత క్రమంలో వెనుక ఉంచింది. కానీ ఇప్పుడు పరిస్థితి మారుతోంది.
పారిశుధ్య మెరుగుదల 'హెపటైటిస్ ఏ ' విరుద్ధ ప్రభావం
భారతదేశం 'స్వచ్ఛ భారత్' వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా పారిశుధ్యంలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించింది. సురక్షితమైన తాగునీరు, మెరుగైన మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థలు పట్టణాల్లో సర్వసాధారణమయ్యాయి. కానీ ఇక్కడే ఒక ఆసక్తికరమైన, ఆందోళనకరమైన మార్పు చోటుచేసుకుంటోంది.
గతంలో, మురికి నీటి ద్వారా 'హెపటైటిస్ ఏ' వైరస్ చిన్నతనంలోనే అందరికీ సోకేది. పిల్లల్లో ఇది పెద్దగా లక్షణాలు లేకుండా తగ్గిపోయి, వారికి జీవితకాలం రక్షణ ఇచ్చేది. కానీ ఇప్పుడు పరిశుభ్రమైన వాతావరణంలో పెరుగుతున్న పిల్లలకు ఈ వైరస్ చిన్నప్పుడు సోకడం లేదు. దీనివల్ల వారు యుక్తవయస్సులోకి వచ్చేసరికి ఆ వైరస్కు వ్యతిరేకంగా ఎటువంటి రక్షణ కలిగి ఉండటం లేదు. ఫలితంగా, పట్టణాల్లోని పెద్దవారిలో హెపటైటిస్ ఎ తీవ్రమైన కాలేయ సమస్యలకు, ఆసుపత్రి పాలవ్వడానికి దారితీస్తోంది. అంటే, పారిశుధ్యం పెరగడం వల్ల మనం ఒకప్పుడు 'చిన్న వ్యాధి' అనుకున్నది ఇప్పుడు 'తీవ్రమైన వ్యాధి'గా మారుతోంది. దీనిని అరికట్టడానికి హెపటైటిస్ ఏ టీకాను యుఐపి లో చేర్చడం తప్పనిసరి.
హెచ్పివి టీకా ప్రాముఖ్యత
భారతదేశంలో మహిళల మరణాలకు ప్రధాన కారణాలలో గర్భాశయ క్యాన్సర్ఒకటి. ప్రతి ఏటా వేల సంఖ్యలో మహిళలు ఈ వ్యాధి బారిన పడుతున్నారు. వైద్య శాస్త్రం ప్రకారం, హ్యూమన్ పాపిల్లోమావైరస్ టీకా ద్వారా ఈ క్యాన్సర్ను దాదాపు పూర్తిగా నివారించవచ్చు.
చాలా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు ఈ టీకాను తమ జాతీయ కార్యక్రమంలో భాగంగా పాఠశాల స్థాయి బాలికలకు అందిస్తున్నాయి. భారతదేశంలో కూడా సిక్కిం వంటి రాష్ట్రాలు దీనిని విజయవంతంగా అమలు చేశాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వం దీనిని దేశవ్యాప్తం చేయడానికి సిద్ధమవుతున్నా, ఇంకా అమలులో వేగం పెరగాల్సి ఉంది. ఇది కేవలం ఒక టీకా మాత్రమే కాదు, రాబోయే తరాల మహిళల ఆరోగ్యంపై చేసే భారీ పెట్టుబడి.
మారుతున్న జీవనశైలి
గతంలో ఇన్ ఫ్లుయెంజాను కేవలం ఒక 'జలుబు'గా మాత్రమే చూసేవారు. కానీ నేడు శ్వాసకోశ వ్యాధులు, మధుమేహం, గుండె జబ్బులు ఉన్న వారి సంఖ్య పెరుగుతోంది. ఇలాంటి దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు ఉన్నవారికి ఇన్ ఫ్లుయెంజా సోకితే అది ప్రాణాంతక నిమోనియాకు దారితీస్తోంది. ఏటా టీకా తీసుకోవడం వల్ల వృద్ధులలో, వ్యాధి నిరోధక శక్తి తక్కువ ఉన్నవారిలో మరణాలను తగ్గించవచ్చు. కాబట్టి, సార్వత్రికం కాకపోయినా, 'అధిక ముప్పు ఉన్న వర్గాల' కోసం ఇన్ ఫ్లుయెంజా టీకాను ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహకాలతో అందించాల్సిన అవసరం ఉంది.
భారతదేశం వంటి విస్తారమైన దేశంలో 'ఒకటే పద్ధతి అందరికీ' అనేది పనిచేయదు. భౌగోళిక ప్రాంతం, ఆర్థిక స్థితి, స్థానిక వ్యాధుల తీవ్రతను బట్టి టీకా విధానం మారాలి.
పట్టణ ప్రాంతాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తూ పారిశుధ్యం మెరుగ్గా ఉన్న నగరాల్లో హెపటైటిస్ ఎ, చికెన్పాక్స్ వంటి టీకాలపై దృష్టి సారించాలి. పాఠశాల ఆధారిత కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తూ, ఎచ్పివి టీనేజ్ బూస్టర్ డోసుల కోసం పాఠశాలలను కేంద్రాలుగా మార్చాలి. 65 ఏళ్లు పైబడిన వారికి ఇన్ ఫ్లుయెంజా, నిమోనియా టీకాలపై అవగాహన కల్పించాలి.
ఖర్చు కాదు, పెట్టుబడి
టీకా విధానాన్ని విస్తరించడం అంటే ప్రభుత్వంపై అదనపు ఆర్థిక భారం పడుతుందనే వాదన ఉంది. అయితే, ఒక వ్యక్తి వ్యాధి బారిన పడి ఆసుపత్రిలో చేరినప్పుడు అయ్యే ఖర్చు కంటే టీకా ధర చాలా తక్కువ. ఉదాహరణకు, ఒక హెపటైటిస్ ఎ రోగి కాలేయ వైఫల్యంతో ఆసుపత్రిలో చేరితే అయ్యే లక్షల రూపాయల ఖర్చుతో పోలిస్తే, వందల రూపాయల టీకా ఎంతో ఉత్తమం. ఉత్పాదకత పరంగా చూసినా, అనారోగ్యం వల్ల మనుషులు పనికి దూరమవ్వడం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు నష్టం. కాబట్టి టీకాలను 'ఖర్చు'గా కాకుండా 'మానవ వనరుల అభివృద్ధిలో పెట్టుబడి'గా చూడాలి.
కమ్యూనికేషన్
ప్రపంచవ్యాప్తంగా టీకాలపై పెరుగుతున్న అపనమ్మకం భారతదేశానికి కూడా ఒక హెచ్చరిక. సోషల్ మీడియాలో వచ్చే తప్పుడు సమాచారం వల్ల ప్రజలు టీకాలకు దూరమయ్యే ప్రమాదం ఉంది. మన టీకా విధానం కేవలం మందులు పంపిణీ చేయడమే కాదు, శాస్త్రీయ సమాచారాన్ని ప్రజలకు చేరవేయడంలో కూడా బలంగా ఉండాలి. టీకాలు సురక్షితమైనవి, అవసరమైనవి అనే స్పష్టమైన సందేశాన్ని ప్రభుత్వం నిరంతరం ఇవ్వాలి.
స్వదేశీ పరిశోధన, ఉత్పత్తి
భారతదేశం ఇప్పటికే 'ప్రపంచ వ్యాక్సిన్ రాజధాని'గా పేరుగాంచింది. కోవిడ్-19 సమయంలో మన దేశం టీకాలను ఉత్పత్తి చేయడమే కాకుండా ప్రపంచ దేశాలకు ఎగుమతి చేసింది. ఇదే ఉత్సాహంతో ఎంఆర్ఎన్ఏ ఇతర అత్యాధునిక సాంకేతికతలతో కొత్త టీకాలను దేశీయంగా అభివృద్ధి చేయాలి. దీనివల్ల టీకాల ధర తగ్గుతుంది, యుఐపిలో మరిన్ని టీకాలను చేర్చడం సులభతరమవుతుంది.
భవిష్యత్ వైపు అడుగులు
భారతదేశం 2047 నాటికి 'వికసిత్ భారత్' (అభివృద్ధి చెందిన దేశం) కావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అభివృద్ధి చెందిన దేశం అంటే కేవలం ఆర్థిక వృద్ధి మాత్రమే కాదు, ఆరోగ్యకరమైన జనాభా కూడా. 1985 నాటి వ్యాధి భారానికి మనం రూపొందించిన యుఐపి మనకు గొప్ప ఫలితాలను ఇచ్చింది. కానీ 2026 నాటి సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి మనకు ఒక " యుఐపి 2.0" అవసరం.
ఈ నూతన విధానం డేటా ఆధారితంగా మారుతున్న సామాజిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా , ప్రతి పౌరుడికి జీవితాంతం రక్షణనిచ్చేలా ఉండాలి. టీకా విధానంలో మార్పులు చేయడం అంటే పాత విధానం విఫలమైందని కాదు, మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా మనం ఎదుగుతున్నామని అర్థం. నివారణే చికిత్స కంటే మిన్న అనే సూత్రాన్ని తూచా తప్పకుండా పాటిస్తేనే, భారతదేశం ఒక ఆరోగ్యకరమైన శక్తివంతమైన భవిష్యత్తును నిర్మించుకోగలదు.