బంగ్లాదేశ్ లో నూతన ప్రభుత్వం భారత్ తో కలిసి నడిచేనా?

బంగ్లాదేశ్ రాజకీయాల్లో కొత్త అధ్యాయం ప్రారంభమవుతున్న సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. తారిక్ రెహ్మాన్ ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించనున్నారనే వార్త దేశ రాజకీయ సమీకరణాలను మాత్రమే కాకుండా దక్షిణాసియా భౌగోళిక–రాజకీయ సమతౌల్యాన్నీ ప్రభావితం చేసే అంశంగా మారింది. దీర్ఘకాలంగా తీవ్ర ధ్రువీకరణకు లోనైన బంగ్లాదేశ్ రాజకీయాల్లో ఈ పరిణామం ఒక మలుపు తిప్పగలదా? లేక పాత విభేదాలనే మరింత ముదిర్చగలదా? అన్నది ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్నగా మారింది.

బంగ్లాదేశ్ రాజకీయాలు దశాబ్దాలుగా రెండు ప్రధాన శక్తుల మధ్య సాగే పోటీతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఒక వైపు బంగ్లాదేశ్ నేషనల్ పార్టీ(బిఎన్‌పి), మరో వైపు బంగ్లాదేశ్ అవామీ లీగ్. ఈ రెండు పార్టీల మధ్య పోటీ కేవలం ఎన్నికల పరిమితిలోనే కాకుండా, దేశ రాజకీయ సంస్కృతిని, పరిపాలనా వ్యవస్థను, ప్రజాస్వామ్య విలువలను కూడా ప్రభావితం చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో బిఎన్‌పి నాయకుడైన తారిక్ రెహమాన్ అధికారంలోకి రావడం అనేది రాజకీయ సమీకరణాల్లో గణనీయమైన మార్పునకు దారి తీసే అవకాశముంది.

తారిక్ రెహమాన్ రాజకీయంగా కొత్తవారు కాదు. మాజీ ప్రధానమంత్రి ఖలీదా జియా రాజకీయ వారసుడిగా ఆయనను చాలాకాలంగా బిఎన్‌పి కార్యకర్తలు భావిస్తున్నారు. అయితే ఆయన రాజకీయ ప్రయాణం వివాదాల మధ్య సాగింది. అవినీతి ఆరోపణలు, న్యాయపరమైన కేసులు, విదేశీ నివాసం ఇవి అన్నీ ఆయన ప్రతిష్ఠపై ప్రభావం చూపాయి. విమర్శకులు ఆయన నాయకత్వం పాత ప్రతీకార రాజకీయాలను తిరిగి తెస్తుందని అనుమానిస్తే, అనుచరులు మాత్రం ప్రజాస్వామ్య స్థలాన్ని పునరుద్ధరించే నాయకుడిగా చూస్తున్నారు. ఈ విభిన్న అంచనాల మధ్య ఆయన ముందున్న సవాలు ఏకైకంగా స్పష్టమైంది తనను ప్రతిపక్ష చిహ్నం నుంచి జాతీయ నాయకుడిగా మలుచుకోవడం.

ఆర్థిక రంగం పరంగా బంగ్లాదేశ్ గత కొన్నేళ్లలో గణనీయమైన పురోగతిని సాధించింది. వస్త్ర పరిశ్రమ ప్రపంచ మార్కెట్లో దేశానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకువచ్చింది. మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ, పేదరికం తగ్గుదల వంటి అంశాలు సానుకూలంగా కనిపించాయి. అయితే గ్లోబల్ ఆర్థిక అస్థిరత, ద్రవ్యోల్బణం, యువత నిరుద్యోగం, విదేశీ మారక నిల్వల ఒత్తిడి వంటి సవాళ్లు ఇప్పటికీ ముందున్నాయి. తారిక్ రెహమాన్ ప్రభుత్వం పారదర్శకత, పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసం, వ్యవస్థాగత సంస్కరణలపై దృష్టి పెట్టకపోతే ఆర్థిక స్థిరత్వం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.

ప్రజాస్వామ్య పరంగా కూడా బంగ్లాదేశ్ కీలక దశలో ఉంది. ఎన్నికల పారదర్శకత, స్వేచ్ఛాయుత రాజకీయ వాతావరణం, మీడియా స్వేచ్ఛ—ఇవి దేశ ప్రతిష్ఠకు ప్రామాణికాలు. రాజకీయ ప్రత్యర్థులపై కక్షసాధింపు కాకుండా, సంభాషణకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ద్వారా మాత్రమే నూతన ప్రభుత్వం విశ్వాసాన్ని గెలుచుకోగలదు. ప్రజల ఆశలు కేవలం అధికార మార్పుతో ముగియవు; పరిపాలనా సంస్కరణల ద్వారా జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడాలి.

విదేశాంగ విధానం విషయంలో బంగ్లాదేశ్ వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం కలిగిన దేశం. బంగాళాఖాతం ప్రాంతంలో వాణిజ్య మార్గాలు, సముద్ర భద్రత, ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీ ఇవన్నీ దక్షిణాసియా సమీకరణాల్లో కీలక అంశాలు. ప్రధాన శక్తులతో సమతుల్య సంబంధాలు కొనసాగించడం కొత్త ప్రభుత్వానికి పరీక్షగా నిలుస్తుంది. ఏ ఒక్క దేశంపై అధిక ఆధారపడకుండా, జాతీయ ప్రయోజనాలను కాపాడే విధంగా సమతుల్య దౌత్యాన్ని అవలంబించాల్సి ఉంటుంది.

ఇందులో ముఖ్యంగా భారత్–బంగ్లాదేశ్ సంబంధాలు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉన్నాయి. 1971 విమోచన సంగ్రామం నుంచి ప్రారంభమైన ఈ సంబంధం చారిత్రాత్మక బలమైన పునాదులపై నిలిచింది. వాణిజ్యం, విద్యుత్, రవాణా, సరిహద్దు భద్రత, ఉగ్రవాద నిరోధం వంటి రంగాల్లో రెండు దేశాలు సహకారం పెంచుకున్నాయి. అయితే అంతర్గత రాజకీయ మార్పులు కొన్ని సందర్భాల్లో ద్వైపాక్షిక సంబంధాలపై ప్రభావం చూపిన విషయమూ నిజమే.

తారిక్ రెహమాన్ నాయకత్వంలో బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వం భారత్‌తో సహకారాన్ని కొనసాగిస్తుందా? లేక విధానాల్లో మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయా? అన్న ప్రశ్నలు సహజమే. కానీ రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న భౌగోళిక, ఆర్థిక, సాంస్కృతిక అనుబంధాలు దృష్ట్యా పరస్పర సహకారం తప్పనిసరి. సరిహద్దు సమస్యల పరిష్కారం, నీటి పంచాయితీ ఒప్పందాలు, వాణిజ్య విస్తరణ వంటి అంశాల్లో పరస్పర విశ్వాసం పెంపొందితే ప్రాంతీయ స్థిరత్వానికి దోహదం చేస్తుంది.

చివరగా, నాయకత్వ మార్పులు దేశ చరిత్రలో కీలక ఘట్టాలు. అవి విభేదాలను మరింత పెంచగలవు; లేదా సంస్కరణలకు, సమగ్రతకు దారితీయగలవు. తారిక్ రెహమాన్ ముందు ఉన్న మార్గం సవాళ్లతో నిండివున్నా, అవకాశాలతో కూడుకున్నదే. ప్రజాస్వామ్య పునరుద్ధరణ, ఆర్థిక స్థిరత్వం, సమతుల్య విదేశాంగ విధానం—ఈ మూడు స్తంభాలపై ఆయన ప్రభుత్వం నిలబడగలిగితే బంగ్లాదేశ్ కొత్త దిశలో అడుగులు వేయగలదు. అదే సమయంలో భారత్–బంగ్లాదేశ్ సంబంధాలు పరస్పర గౌరవం, నమ్మకం, ఉమ్మడి అభివృద్ధి అనే లక్ష్యాలతో మరింత బలపడాలని ఆశిద్దాం. దక్షిణాసియాలో శాంతి, స్థిరత్వం, అభివృద్ధి కోసం ఈ రెండు పొరుగు దేశాలు కలిసి నడవాల్సిన అవసరం ఈ సమయంలో మరింతగా స్పష్టమవుతోంది.