“ప్రతిభకు జాతీయ గౌరవం: పద్మ అవార్డుల ప్రత్యేకత”

భారతదేశంలో సమాజానికి విశిష్ట సేవలు చేసిన వ్యక్తులను గౌరవించడానికి ఏర్పాటు చేసిన అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలలో పద్మ పురస్కారాలు అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. దేశ అభివృద్ధి, సంస్కృతి పరిరక్షణ, శాస్త్రీయ పురోగతి, సామాజిక సేవ వంటి అనేక రంగాల్లో అసాధారణ కృషి చేసిన వ్యక్తులను గుర్తించి గౌరవించడం ఈ అవార్డుల ప్రధాన లక్ష్యం.

ప్రతి సంవత్సరం గణతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా, అంటే జనవరి 26న, భారత ప్రభుత్వం ఈ అవార్డుల గ్రహీతలను ప్రకటిస్తుంది. దేశానికి చేసిన విశిష్ట సేవలకు ప్రతీకగా నిలిచే ఈ అవార్డులు కేవలం గౌరవ సూచికలు మాత్రమే కాకుండా సమాజంలో సేవా భావాన్ని ప్రోత్సహించే ప్రేరణాత్మక చిహ్నాలుగా కూడా భావించబడుతున్నాయి. భారతదేశంలో అత్యున్నత పౌర గౌరవాలుగా పరిగణించే ఈ అవార్డులు దేశ ప్రజాస్వామ్య విలువలను ప్రతిబింబిస్తాయి.

భారత ప్రభుత్వం ప్రముఖ పౌర పురస్కారాలైన పద్మ అవార్డులను 1954లో ప్రారంభించింది. అప్పట్లో భారత రాష్ట్రపతిగా ఉన్న బాబు రాజేంద్ర ప్రసాద్ కాలంలో ఈ అవార్డులు అమల్లోకి వచ్చాయి. స్వాతంత్ర౦ అనంతరం దేశ నిర్మాణంలో విశిష్ట సేవలు చేసిన వ్యక్తులను గౌరవించాలనే ఉద్దేశంతో ప్రధాని జవహర్ లాల్ నెహ్రూ నాయకత్వంలోని ప్రభుత్వం ఈ అవార్డులను ప్రవేశపెట్టింది. కళలు, విజ్ఞానం, సామాజిక సేవ, ప్రజా వ్యవహారాలు వంటి రంగాల్లో అసాధారణ కృషి చేసిన వ్యక్తులను గుర్తించేందుకు ఇవి ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. తరువాతి కాలంలో కళలు, సాహిత్యం, విద్య, విజ్ఞానం, వైద్యం, క్రీడలు, సామాజిక సేవ, ప్రజా వ్యవహారాలు, వ్యాపారం, పరిశ్రమలు వంటి అనేక రంగాలకు విస్తరించి ఆయా రంగాలలో విశిష్ట సేవలు చేసిన వ్యక్తులకు ఈ అవార్డులు ప్రతీ సంవత్సరం అందజేయబడుతున్నాయి.

పద్మ అవార్డులు మూడు ప్రధాన విభాగాలుగా ఇవ్వబడతాయి. వాటిలో అత్యున్నత స్థాయిలో పద్మ విభూషణ్, తరువాత పద్మ భూషణ్, ఆ తరువాత పద్మ శ్రీ ఉంటాయి. పద్మ విభూషణ్ అత్యంత విశిష్టమైన, అసాధారణ సేవ చేసిన వ్యక్తులకు ఇవ్వబడే రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం. పద్మ భూషణ్ విశిష్ట సేవలకు ఇవ్వబడే మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం కాగా, పద్మశ్రీ ఏ రంగంలోనైనా ముఖ్యమైన సేవలు చేసిన వ్యక్తులకు అందజేస్తారు. ఇక భారతదేశ అత్యున్నత పురస్కారం భారతరత్న కాగా ఈ మూడు పద్మ విభాగాలు కలిపి భారతదేశంలో ప్రజా సేవకు అత్యున్నత గౌరవాలుగా పరిగణించబడుతున్నాయి.

ఈ అవార్డుల ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఇవి కేవలం ప్రముఖులకు మాత్రమే పరిమితం కావడం కాదు. సమాజంలో గుర్తింపు లేని అనేక మంది సాధారణ వ్యక్తులు కూడా తమ కృషి ద్వారా ఈ అవార్డులను పొందుతున్నారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విద్యాభివృద్ధి కోసం పనిచేసే ఉపాధ్యాయులు, సంప్రదాయ కళలను కాపాడుతున్న కళాకారులు, ప్రజా ఆరోగ్య సేవలకు అంకితభావంతో పనిచేసే వైద్యులు, పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం కృషి చేసే కార్యకర్తలు వంటి అనేక మంది ఈ అవార్డుల ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందారు. ఈ విధంగా పద్మ అవార్డులు సమాజంలో దాగి ఉన్న ప్రతిభను వెలుగులోకి తీసుకువచ్చే ఒక ముఖ్యమైన వేదికగా మారాయి.

ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో కేంద్ర ప్రభుత్వం పద్మ అవార్డులను మరింతగా ప్రజలకు దగ్గర చేయడానికి చర్యలు చేపట్టింది. ఈ అవార్డులను “పీపుల్స్ పద్మ”గా మార్చే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. అంటే ప్రజలే ప్రతిభావంతులను గుర్తించి సిఫారసు చేసే విధంగా వ్యవస్థను రూపొందించారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సేవ చేస్తున్న సాధారణ వ్యక్తులను గుర్తించి వారికి గౌరవం ఇవ్వడం ఈ విధానంలో ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉంది. ముఖ్యంగా మహిళలు, బలహీన వర్గాలు, ఎస్సీ, ఎస్టీ సమాజాలకు చెందిన వ్యక్తులు, దివ్యాంగులు వంటి వర్గాల్లో సమాజ సేవ చేస్తున్న వారిని గుర్తించి నామినేట్ చేయాలని ప్రభుత్వం ప్రజలకు పిలుపునిస్తోంది.

పద్మ అవార్డులకు నామినేషన్లు పంపే ప్రక్రియ పూర్తిగా ఆన్‌లైన్‌లో జరుగుతుంది. ఈ ప్రక్రియ కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా రాష్ట్రీయ పురస్కార్ పోర్టల్ ను ప్రారంభించింది. ఈ పోర్టల్ ద్వారా వ్యక్తులు తమకు తాము లేదా ఇతరులకు నామినేషన్లు పంపవచ్చు. ప్రతి సంవత్సరం దేశవ్యాప్తంగా వేలాది మంది వ్యక్తులు ఈ అవార్డులకు నామినేట్ అవుతుంటారు. ఈ నామినేషన్లలో సమాజానికి చేసిన సేవలు, సాధించిన విజయాలు, ఆ వ్యక్తి చేసిన కృషి గురించి పూర్తి వివరాలను అందించాల్సి ఉంటుంది.

2027 సంవత్సరానికి సంబంధించిన పద్మ అవార్డుల నామినేషన్ ప్రక్రియ ఇప్పటికే ప్రారంభమైంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన ప్రకటన ప్రకారం, 2026 మార్చి 15 నుంచి నామినేషన్లు స్వీకరించడం ప్రారంభమైంది. ఈ నామినేషన్లను పంపడానికి చివరి తేదీ 2026 జూలై 31గా నిర్ణయించారు. 2027 జనవరి 26న జరగనున్న గణతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా అవార్డు గ్రహీతల పేర్లను ప్రకటించనున్నారు. ఈ ప్రక్రియ పూర్తిగా పారదర్శకంగా ఉండేలా కేంద్ర ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకుంటోంది.

ప్రతి సంవత్సరం వచ్చిన నామినేషన్లను పరిశీలించడానికి ప్రత్యేక కమిటీ ఏర్పాటు చేయబడుతుంది. ఈ కమిటీ వివిధ రంగాలకు చెందిన నిపుణులు, ఉన్నతాధికారులు, ప్రభుత్వ ప్రతినిధులతో ఉంటుంది. కమిటీ అందిన నామినేషన్లను పరిశీలించి అర్హులైన వ్యక్తుల జాబితాను సిద్ధం చేస్తుంది. అనంతరం ఆ జాబితాను కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదిస్తుంది. చివరగా భారత రాష్ట్రపతి అనుమతితో అవార్డు గ్రహీతల పేర్లు అధికారికంగా ప్రకటించబడతాయి. ఈ విధంగా ఒక క్రమబద్ధమైన, సమగ్ర ప్రక్రియ ద్వారా పద్మ అవార్డు గ్రహీతలను ఎంపిక చేస్తారు.

ఇటీవలి కాలంలో ప్రకటించిన 2026 పద్మ అవార్డులు కూడా విభిన్న రంగాల్లో విశిష్ట సేవలు చేసిన వ్యక్తులను గుర్తించాయి. 2026 సంవత్సరానికి మొత్తం 131 పద్మ అవార్డులను ఆమోదించారు. ఇందులో 5 పద్మ విభూషణ్, 13 పద్మ భూషణ్, 113 పద్మశ్రీ అవార్డులు ఉన్నాయి. ఈ అవార్డుల్లో 19 మంది మహిళలు ఉండటం విశేషం. అలాగే 6 మంది విదేశీయులు లేదా ఎన్ఆర్ఐ వర్గానికి చెందినవారు కూడా ఈ జాబితాలో ఉన్నారు. అదనంగా 16 మందికి మరణానంతరం అవార్డులు ప్రదానం చేయడం జరిగింది. ఈ అవార్డులు భారతదేశం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఉన్న ప్రతిష్ఠను కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి.

ఈ అవార్డులను పొందిన ప్రముఖుల్లో నటుడు ధర్మేంద్ర (మరణానంతరం), ప్రముఖ నటుడు మమ్ముట్టి, గాయని ఆల్కా యాగ్నిక్, క్రికెటర్లు రోహిత్ శర్మ, హర్మన్ ప్రీత్ కౌర్, అలాగే హాకీ క్రీడాకారిణి సవితా పునియా వంటి ప్రముఖులు ఉన్నారు. వివిధ రంగాల్లో సేవలందించిన వ్యక్తులు ఈ జాబితాలో చోటు దక్కించుకున్నారు.

పద్మ అవార్డుల గురించి ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే ఇవి పూర్తిగా గౌరవప్రదమైన పురస్కారాలు మాత్రమే. ఈ అవార్డులతో ఎటువంటి నగదు బహుమతి లేదా ఆర్థిక ప్రయోజనం ఉండదు. అలాగే భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 18 ప్రకారం ఈ అవార్డులను బిరుదులుగా ఉపయోగించరాదు. అంటే అవార్డు పొందిన వ్యక్తులు తమ పేరుకు ముందు లేదా తరువాత ఈ పదాలను ఉపయోగించకూడదు. మొత్తంగా చూస్తే పద్మ అవార్డులు భారతదేశంలో ప్రజా సేవకు అత్యున్నత గుర్తింపుగా నిలుస్తున్నాయి. దేశానికి సేవ చేసిన వ్యక్తులను గౌరవించడం ద్వారా సమాజంలో సేవా భావాన్ని పెంపొందించడంలో ఈ అవార్డులు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. “పీపుల్స్ పద్మ” భావనతో సాధారణ ప్రజల్లో ఉన్న ప్రతిభను వెలుగులోకి తీసుకురావడం ఈ అవార్డుల ముఖ్య లక్ష్యంగా మారింది. 2027 పద్మ అవార్డుల నామినేషన్లు ప్రారంభమైన నేపథ్యంలో దేశవ్యాప్తంగా సమాజానికి సేవ చేస్తున్న ప్రతిభావంతులను గుర్తించి ముందుకు తేవడానికి ఇది ఒక గొప్ప అవకాశంగా భావిస్తున్నారు.