ప్రకృతి ప్రేమికుల మనస్సు - లక్నవరం సరస్సు

తెలంగాణలోని ములుగు జిల్లాలోని గోవిందరావుపేట మండలం లో పచ్చదనంతో నిండిన ప్రదేశంలో, లక్నవరం చెరువు అని కూడా పిలువబడే లక్నవరం సరస్సు, చారిత్రక ప్రాముఖ్యత, పర్యావరణ ప్రాముఖ్యత, ప్రకృతి దృశ్య వైభవాన్ని మిళితం చేసే ఉత్కంఠభరితమైన మానవ నిర్మిత సరస్సు. 10,000 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో,13 చిన్న ద్వీపాలతో నిండిన ఈ సరస్సు, కాకతీయ రాజవంశం యొక్క ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యానికి నిదర్శనం. తెలంగాణ పర్యావరణ పర్యాటక ప్రకృతి దృశ్యంలో ఒక ఉదయించే నక్షత్రం. లక్నవరం సరస్సు వివరణాత్మక అన్వేషణను, దాని నిర్మాణం, ప్రారంభోత్సవం, ప్రాముఖ్యత, పర్యాటక అభివృద్ధి, ప్రత్యేక లక్షణాలతో పాటు ఈ ప్రశాంతమైన గమ్యస్థానాన్ని ఎలా చేరుకోవాలో చూద్దాం…

నిర్మాణం:

లక్నవరం సరస్సును 13వ శతాబ్దంలో (ముఖ్యంగా కీ.శే 1213 ప్రాంతంలో) కాకతీయ రాజవంశం పాలనలో, గణపతి, రుద్రదేవుని ఆధ్వర్యంలో నిర్మించారు. కాకతీయ పాలకులు చుట్టుపక్కల ఉన్న గోవిందరావుపేట కొండలచే ఏర్పడిన సహజ గిన్నె ఆకారపు లోయను వర్షపు నీటి సేకరణకు అనువైనదిగా గుర్తించారు. గోదావరి నదికి ఉపనది అయిన లక్నవరం వాగుకు అడ్డంగా ఒక చిన్న తూము ద్వారమును నిర్మించడం ద్వారా, వారు ఈ లోయను విశాలమైన సరస్సుగా మార్చారు. ఈ ఇంజనీరింగ్ అద్భుతం నీటి జలాశయంగా పనిచేయడానికి రూపొందించబడింది. ఈ సరస్సు సమీపంలోని ఆరు గ్రామాలలో 3,500 ఎకరాల వ్యవసాయ భూమికి సాగునీరు అందిస్తుంది. ఈ సరస్సు సుమారు 2.135 టి ఎమ్ సి (వేల మిలియన్ క్యూబిక్ అడుగులు) నీటి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. ఇది ఈ ప్రాంతానికి కీలకమైన నీటి వనరుగా మారింది.

చారిత్రక ప్రాముఖ్యత

కాకతీయ రాజవంశం చేపట్టిన అధునాతన నీటిపారుదల వ్యవస్థలకు, పర్యావరణ దూరదృష్టికి ఈ సరస్సు ఒక చక్కటి ఉదాహరణ. శుష్క దక్కన్ ప్రాంతంలో వ్యవసాయానికి మద్దతుగా అనేక ట్యాంకులు,సరస్సులను నిర్మించడం ద్వారా కాకతీయులు నీటి నిర్వహణకు చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందారు. 13 చిన్న ద్వీపాలు,చుట్టుపక్కల ఆకురాల్చే అడవులతో కూడిన లక్నవరం సరస్సు, ప్రకృతితో ఇంజనీరింగ్‌ను సమన్వయం చేసిన వారి నిర్మాణ సామర్థ్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ సరస్సు నీటిపారుదల, నీటి సరఫరా వంటి ఆచరణాత్మక ప్రయోజనాలకు మాత్రమే కాకుండా, సాంస్కృతిక, చారిత్రక మైలురాయిగా కూడా మారింది. ఇది రాజవంశం యొక్క స్థిరమైన అభివృద్ధి వారసత్వాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది.

లక్నవరం సరస్సు యొక్క ప్రాముఖ్యత

పర్యావరణ ప్రాముఖ్యత:

లక్నవరం సరస్సు ఒక ముఖ్యమైన పర్యావరణ కేంద్రం. ఇది జీవవైవిధ్య పర్యావరణ వ్యవస్థకు మద్దతు ఇస్తుంది. అలాగే సహజ జలాశయంగా పనిచేస్తుంది. భూగర్భ జలాలను తిరిగి నింపుతుంది. చేపలు, ఉభయచరాలు, నీటి పక్షులతో సహా జల జాతులను ఈ సరస్సు తనలో నిలుపుకుంటుంది. ఈ సరస్సు వలస పక్షులకు హాట్‌స్పాట్. ఇది పక్షి శాస్త్రవేత్తలు, పక్షి పరిశీలకులకు స్వర్గధామంగా మారుతుంది. చుట్టుపక్కల ఉన్న దట్టమైన అడవులు, కొండలు విభిన్న వృక్షజాలం, జంతుజాలానికి ఆవాసంగా నిలుస్తాయి. తెలంగాణ అటవీ శాఖ, స్థానిక పరిరక్షణ సమూహాల ప్రయత్నాలు పర్యావరణ సమతుల్యతను కాపాడడానికి స్థిరమైన పర్యాటక పద్ధతులను అవలంబిస్తున్నాయని చెప్పవచ్చు.

సాంస్కృతిక చారిత్రక విలువలు:

కాకతీయ రాజవంశంతో ఈ సరస్సుకు ఉన్న అనుబంధం దీనికి చారిత్రక ప్రాముఖ్యతను తెచ్చి పెట్టింది. ఇది నీటి నిర్వహణలో ఆ రాజవంశం యొక్క చాతుర్యానికి, తెలంగాణ వ్యవసాయ శ్రేయస్సుకు వారు చేసిన సహకారానికి చిహ్నంగా నిలుస్తుంది. నిర్మలమైన ప్రకృతి అందం, చారిత్రక మూలాలు దీనిని సాంస్కృతిక నిధిగా చేశాయి. తెలంగాణ గొప్ప వారసత్వాన్ని అన్వేషించడానికి ఆసక్తి ఉన్న సందర్శకులను ఈ ప్రాంతం ఎంతగానో ఆకర్షిస్తున్నది.

పర్యాటక ప్రాముఖ్యత

లక్నవరం సరస్సు ఒక ప్రధాన పర్యావరణ పర్యాటక గమ్యస్థానంగా ఉద్భవించింది. ఇది పట్టణ గందరగోళం నుండి తప్పించుకుని ప్రశాంతమైన వాతావరణాన్ని ఆస్వాదించే అవకాశాన్ని అందిస్తుంది. దట్టమైన అడవులు, కొండలతో చుట్టుముట్టబడిన దాని ఒంటరితనం, పక్షుల గానం, సున్నితమైన అలల శబ్దాలతో ప్రశాంతమైన వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తుంది. సరస్సు సుందరత, దాని చుట్టూ వున్న ద్వీపాలు, ఈ మధ్య నిర్మించిన సస్పెన్షన్ తీగల వంతెన ద్వారా ఇంకా ఇనుమటించింది. ఇక్కడ సరస్సులో బోటింగ్ పిల్లల్ని పెద్దల్ని ఎంతగానో ఆకర్షిస్తుంది. ఇది ప్రకృతి ప్రేమికులకు, సాహసోపేతులకు, కుటుంబం అంతా ఇష్టంగా చేసే పర్యటనగా మారింది. మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడానికి తెలంగాణ ప్రభుత్వం చేస్తున్న ప్రయత్నాలు లక్నవరంను ప్రపంచ పర్యావరణ పర్యాటక గమ్యస్థానంగా నిలిపాయి. సిమ్లా, మున్నార్ వంటి ప్రఖ్యాత ప్రదేశాలకు పోటీగా ఉండాలనే ఆశయాలతో ప్రభుత్వం పర్యాటక శాఖ ద్వారా దీన్ని అభివృధి చేయడం జరుగుతుంది.

వసతి సౌకర్యాలు:

తెలంగాణ రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ సరస్సు మధ్య ఉన్న దీవులలో 26 కుటీరాలు, టెంట్లు గాజు గృహాలతో సహా పర్యావరణ అనుకూల వసతిని అభివృద్ధి చేసింది. హరిత హోటల్ లక్నవరం ప్రధాన భూభాగం నుండి పడవల ద్వారా చేరుకోగల ద్వీపాలమద్య ప్రాథమిక సౌకర్యాలతో విలాసవంతమైన బసలను అందిస్తుంది. చెక్క ఎయిర్ కండిషన్డ్ కుటీరాలు జూలై 2016లో కోల్‌కతాలో జరిగిన ట్రావెల్ అండ్ టూరిజం ఫెయిర్‌లో "అత్యంత వినూత్నమైన ఉత్పత్తి" అవార్డును గెలుచుకున్నాయి.

మూడవ దీవి అభివృద్ధి:

మూడు ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న మూడవ దీవి నవంబర్ 2024లో దృశ్యపరంగా ఆకర్షణీయమైన కుటీరాలతో ప్రారంభించబడింది. ఫ్రీకౌట్స్ అడ్వెంచర్ కంపెనీతో భాగస్వామ్యం ద్వారా రూ.7 కోట్ల వ్యయంతో అభివృద్ధి చేయబడిన ఈ ద్వీపం లక్నవరం హోదాను అదనపు పర్యాటక గమ్యస్థానంగా పెంచడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ కంపెనీ ఐదు సంవత్సరాల పాటు సౌకర్యాలను నిర్వహిస్తుంది. ఆదాయంలో 15% టి ఎస్ టి డి సి తో పంచుకుంటుంది.

సస్పెన్షన్ తీగల వంతెన, అనుసంధానత : మూడు దీవులను ప్రధాన భూభాగానికి అనుసంధానించే 210 మీటర్ల పొడవైన సస్పెన్షన్ వంతెన ఒక ప్రధాన ఆకర్షణ, అద్భుతమైన దృశ్యాలను, సాహసోపేత అనుభవాన్ని అందిస్తుంది. గిరీష్ భరద్వాజ్ రూపొందించిన ఈ వంతెన సందర్శకుల్లో ఉత్సుకతను పెంచుతూ సరస్సు యొక్క అందాన్ని మరింత రెట్టింపు చేస్తుంది. అదనపు వంతెనలు 2,3 దీవులను కలుపుతాయి, పడవలు, వంతెనలతో దీవులు అనుసంధానించబడి పర్యాటకులకు మార్గాన్ని సుగమం చేస్తున్నాయి.

కార్యకలాపాలు, సౌకర్యాలు:

బోటింగ్ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన కార్యకలాపం. ఇందులో పాంటూన్ బోట్లు, డీలక్స్ బోట్లు, మోటార్ బోట్లు, స్పీడ్ బోట్లు (పెద్దలకు రూ.50, పిల్లలకు రూ.30, 4 గురు వరకు స్పీడ్ బోట్ కోసం రూ.300 ) ఉన్నాయి. ఇతర కార్యకలాపాలలో కయాకింగ్, రాఫ్టింగ్, ట్రెక్కింగ్, సైక్లింగ్, క్యాంపింగ్, పక్షులను వీక్షించడానికి ప్రకృతి మార్గదర్శక పర్యటనలు ఉన్నాయి. వీక్షణ టవర్, చిన్న గదులు, ప్రామాణిక భారతీయ వంటకాలను అందించే రెస్టారెంట్ సందర్శకులకు పర్యాటక అనుభవాన్ని చిరకాలం గుర్తు ఉండేలా చేస్తాయి.

ఎలా చేరుకోవాలి?

లక్నవరం సరస్సు తెలంగాణలోని జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా, గోవిందరావుపేట మండలం, లక్నవరం గ్రామంలో ఉంది. దీన్ని చేరుకోవడానికి వరంగల్ నుండి అయితే సుమారు 80 కి.మీ, ములుగు నుండి అయితే 17 కి.మీ, గోవిందరావుపేట నుండి 7 కి.మీ, చల్వాయి నుండి 5 కి.మీ దూరంలో ఉంది. హైదరాబాద్ నుండి ఇక్కడికి చేరుకోవాలంటే దాదాపు 190 నుండి 215 కి.మీ. ప్రయాణం చెయ్యాల్సి ఉంటుంది.

రోడ్డు మార్గం:

వరంగల్ నుండి (80 కి.మీ).జాతీయ రహదారి 163 పై ములుగు వైపు వెళితే ములుగు దాటిన తర్వాత, చల్వాయి చేరుకోవడానికి 8 కి.మీ. పడుతుంది. హైదరాబాద్ నుండి భువనగిరి, వరంగల్, ములుగు మీదుగా జాతీయ రహదారి 163 నుండి చేరుకోవచ్చు. ములుగు తర్వాత, పైన పేర్కొన్న మార్గంలోనే చల్వాయికి వెళ్లి, సరస్సు వద్దకు వెళ్ళవచ్చు.

రైలు మార్గం:

సమీప రైల్వే స్టేషన్ వరంగల్ రైల్వే స్టేషన్. ఇది లక్నవరం కు 70 కి.మీ దూరంలో ఉంది. అక్కడి నుండి, టాక్సీని అద్దెకు తీసుకుని లేదా బస్సులో గోవిందరావుపేట మండలానికి చేరుకోవచ్చు. తరువాత సరస్సుకు కొద్ది దూరం నడక మార్గం లో ప్రయాణం చెయ్యవచ్చు.

వాయు మార్గం:

సమీప విమానాశ్రయం హైదరాబాద్ లోని రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం. ఇది లక్నవరానికి 260 కి.మీ దూరంలో ఉంది. హైదరాబాద్ నుండి వరంగల్, ములుగు మీదుగా రోడ్డు మార్గంలో ప్రయాణించి సరస్సు చేరుకోవచ్చు.

లక్నవరం సరస్సు కేవలం ఒక పిక్నిక్ స్పాట్ కాదు, ఇది చరిత్ర, సంస్కృతి,ప్రకృతి సౌందర్యం యొక్క సమ్మేళనం. కుటుంబంతో, స్నేహితులతో లేదా ఒంటరిగా ప్రయాణించే వారికి ఈ సరస్సు ఒక అద్భుతమైన గమ్యస్థానం. ఇక్కడి వేలాడే వంతెనలు, బోట్ రైడ్‌లు, దీవులలోని కాటేజీలు అంతర్జాతీయ పర్యాటకులకు కూడా ఒక ప్రత్యేక అనుభవాన్ని అందిస్తాయి. మీరు ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని, చారిత్రక నిర్మాణాలను,సాహస కార్యకలాపాలను ఆస్వాదించాలనుకుంటే, లక్నవరం సరస్సు మీ తదుపరి గమ్యస్థానంగా చేసుకోండి. ఈ సరస్సు మీ మనసును ఆనందంతో నింపి, మరపురాని జ్ఞాపకాలను అందిస్తుంది. రెండు రోజుల ప్రయాణాన్ని ఆస్వాదించాలంటే వరంగల్లును కూడా మీ పర్యటనలో బాగం చేసుకోవచ్చు. సమీపంలో ఉన్న రామప్ప దేవాలయం, భద్రకాళి దేవాలయం, వరంగల్ కోట మీ పర్యటనకు మరింత ఆధ్యాత్మికతను జోడిస్తాయి.