పోటీదారులపై ఆధారపడితే ఎన్నికల తటస్థత కష్టమే: జస్టిస్ నాగరత్న

ఎన్నికల సమగ్రతను కాపాడే ప్రధాన సంస్థగా ఎన్నికల కమిషన్ పనిచేస్తుందని, అయితే ఎన్నికలు నిర్వహించే వారు అదే ఎన్నికల్లో పోటీ చేసే వారిపై ఆధారపడితే ఎన్నికల ప్రక్రియ తటస్థంగా ఉండకపోవచ్చని సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి బీవీ.నాగరత్న అన్నారు. పాట్నాలోని చాణక్య నేషనల్‌ లా యూనివర్సిటీలో జరిగిన రాజేంద్ర ప్రసాద్ స్మారక ఉపన్యాసం సందర్భంగా ఆమె ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. 1995లో సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన ఒక తీర్పును ప్రస్తావిస్తూ, ఎన్నికల సమగ్రతను కాపాడే అత్యంత ప్రాముఖ్యత గల రాజ్యాంగ సంస్థగా ఎన్నికల కమిషన్‌ను గుర్తించిందని ఆమె తెలిపారు. ఎన్నికలు నిర్వహించే వారు అదే ఎన్నికల్లో పోటీ చేసే వారిపై ఆధారపడితే ఎన్నికల తటస్థతను నిర్ధారించడం కష్టమని ఆమె అన్నారు.

ఎన్నికలు కేవలం కాలానుగుణంగా జరిగే కార్యక్రమాలు మాత్రమే కాకుండా, రాజకీయ అధికారాన్ని నిర్ణయించే ముఖ్యమైన వ్యవస్థ అని ఆమె పేర్కొన్నారు. ప్రజాస్వామ్యంలో ఎన్నికల ద్వారా ప్రభుత్వాలు సాఫీగా మారుతూ రావడం ఈ వ్యవస్థ బలాన్ని చూపుతుందని చెప్పారు. ఎన్నికల ప్రక్రియపై నియంత్రణ ఉండటం అంటే రాజకీయ పోటీ పరిస్థితులపై నియంత్రణ కలిగినట్టేనని ఆమె వ్యాఖ్యానించారు. అధికారం కేవలం అధికారిక సంస్థల ద్వారానే కాకుండా, ఎన్నికలు, ప్రజా ఆర్థిక వ్యవహారాలు, నియంత్రణ వ్యవస్థలు వంటి ప్రక్రియల ద్వారా కూడా అమలవుతుందని ఆమె చెప్పారు.

రాజ్యాంగ వ్యవస్థలో అధికారాన్ని నియంత్రించాలంటే సంప్రదాయమైన మూడు విభాగాలకే పరిమితం కాకుండా ఇతర కీలక సంస్థలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని ఆమె సూచించారు. ఇవి రాజ్యాంగ పరిపాలనను నిలబెట్టే ముఖ్యమైన సంస్థలని పేర్కొన్నారు. చరిత్రలో రాజ్యాంగ వ్యవస్థ కూలిపోవడం అనేది ఒక్కసారిగా జరగదని, సంస్థలు పరస్పరం ఒకదానిని ఒకటి నియంత్రించలేని స్థితి వచ్చినప్పుడు ఆ వ్యవస్థ బలహీనపడుతుందని ఆమె హెచ్చరించారు. ఆ సమయంలో ఎన్నికలు జరుగుతూనే ఉండవచ్చు, కోర్టులు పనిచేయవచ్చు, పార్లమెంట్ చట్టాలు చేయవచ్చు. అయినా అధికారంపై నియంత్రణ లేకపోవడం వల్ల ప్రజాస్వామ్యం బలహీనపడే ప్రమాదం ఉంటుందని చెప్పారు. కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాల విషయంలో కూడా రాజకీయ విభేదాలను పక్కన పెట్టాలని ఆమె సూచించారు. రాష్ట్రాలను కేంద్రం ఆధీనంలో ఉన్నవారిగా కాకుండా సమాన భాగస్వాములుగా చూడాలని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు.