పెట్రోల్‌, డీజిల్​పై ఎక్సైజ్ సుంకం తగ్గించిన కేంద్రం

మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న యుద్ధ వాతావరణం కారణంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడిచమురు ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి. ఈ క్రమంలో దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు పెరగకుండా చూసేందుకు భారత ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. పెట్రోల్, డీజిల్‌పై ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని లీటరుకు 10 రూపాయల చొప్పున తగ్గిస్తున్నట్లు గురువారం రాత్రి కేంద్రం సంచలన ప్రకటన చేసింది. ఈ నిర్ణయం వల్ల ప్రభుత్వ ఖజానాపై ఏడాదికి సుమారు 1.75 లక్షల కోట్ల రూపాయల అదనపు భారం పడనుంది. వినియోగదారులను ధరల పెరుగుదల నుండి రక్షించడమే లక్ష్యంగా ఈ అడుగు వేసినట్లు ప్రభుత్వం పేర్కొంది.

అంతర్జాతీయ పరిణామాల రీత్యా ముడిచమురు ధరలు ఈ ఒక్క నెలలోనే దాదాపు 50 శాతం పెరిగాయి. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దేశాలు ఇరాన్‌పై దాడులు చేయడం, దానికి ప్రతిగా ఇరాన్ ప్రతీకార చర్యలకు దిగడంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు సరఫరా వ్యవస్థ దెబ్బతిన్నది. బ్యారెల్ ముడిచమురు ధర గతంలో 70 డాలర్లు ఉండగా, అది ఏకంగా 122 డాలర్లకు చేరింది. ఇలాంటి విపత్కర పరిస్థితుల్లో చమురు కంపెనీలు భారీ నష్టాలను చవిచూస్తున్నాయి. ఈ ధరల పెరుగుదల ప్రభావం సామాన్యుడిపై పడకుండా ప్రభుత్వం తన పన్ను ఆదాయాన్ని వదులుకోవాలని నిర్ణయించుకుంది.

తాజా నోటిఫికేషన్ ప్రకారం, పెట్రోల్‌పై ఉన్న ప్రత్యేక అదనపు ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని లీటరుకు 13 రూపాయల నుండి 3 రూపాయలకు తగ్గించారు. అలాగే డీజిల్‌పై ఉన్న 10 రూపాయల అదనపు సుంకాన్ని పూర్తిగా ఎత్తివేసి 'నిల్' గా ప్రకటించారు. ఈ తగ్గింపు తర్వాత పెట్రోల్‌పై మొత్తం ఎక్సైజ్ సుంకం (బేసిక్, సెస్ కలిపి) లీటరుకు రూ. 11.90 గా, డీజిల్‌పై రూ. 7.80 గా ఉండనుంది. చమురు ధరలు పెరిగినప్పటికీ, గత కొంతకాలంగా ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు ధరలను స్థిరంగా ఉంచాయి. ఇప్పుడు ఈ పన్ను తగ్గింపు ద్వారా ఆ కంపెనీల నష్టాలను కొంతమేర భర్తీ చేసే అవకాశం కలుగుతుంది.

మరోవైపు, దేశీయంగా ఇంధన కొరత ఏర్పడకుండా ప్రభుత్వం కఠిన నిర్ణయాలు తీసుకుంది. విదేశాలకు డీజిల్, విమాన ఇంధనం ఎగుమతి చేసే రిఫైనరీలపై ప్రభుత్వం మళ్లీ ఎగుమతి సుంకాలను విధించింది. డీజిల్ ఎగుమతిపై లీటరుకు రూ. 21.5, ఏవియేషన్ టర్బైన్ ఫ్యూయల్ పై లీటరుకు రూ. 29.5 సుంకం విధిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. గతంలో జూలై 2022లో ఈ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టి, 2024 డిసెంబర్‌లో ఉపసంహరించుకున్నారు. అయితే ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో దేశీయ అవసరాలకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.

అయితే, ఈసారి ప్రభుత్వ నిర్ణయంలో ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. సాధారణంగా చమురు ధరలు పెరిగినప్పుడు దేశీయంగా క్రూడ్ ఆయిల్ ఉత్పత్తి చేసే ఓఎన్జీసి వంటి కంపెనీలపై విండ్‌ఫాల్ ట్యాక్స్ విధిస్తుంటారు. కానీ ఈసారి అటువంటి పన్ను ఏదీ విధించలేదు. దీనివల్ల దేశీయంగా చమురు అన్వేషణ, ఉత్పత్తి చేసే కంపెనీలకు ఊరట లభించినట్లయింది. ప్రభుత్వ లెక్కల ప్రకారం, దేశంలో ఏటా 175 బిలియన్ లీటర్ల ఇంధనం (115 బిలియన్ లీటర్ల డీజిల్, 60 బిలియన్ లీటర్ల పెట్రోల్) విక్రయించబడుతుంది. ఈ పన్ను తగ్గింపు వల్ల ప్రభుత్వం భారీగా ఆదాయాన్ని కోల్పోతున్నప్పటికీ, సామాన్యులకు అది పెద్ద ఊరట.

ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ ధరలను బట్టి చూస్తే, పెట్రోల్‌పై లీటరుకు 24 రూపాయలు, డీజిల్‌పై 30 రూపాయల మేర ధరలు పెంచాల్సి ఉంది. రేటింగ్ ఏజెన్సీ ఐక్రా అంచనా ప్రకారం, ముడిచమురు ధర 100-105 డాలర్ల వద్ద ఉంటే చమురు సంస్థలు లీటరుకు రూ. 11 నుండి రూ. 14 వరకు నష్టపోతున్నాయి. ఒకవేళ ప్రభుత్వం ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని తగ్గించకపోయి ఉంటే, ఈ భారం నేరుగా వినియోగదారులపై పడేది. ఇప్పుడు పన్ను తగ్గించడం వల్ల అదనంగా పెరగాల్సిన ధరల ప్రభావం వినియోగదారులకు తెలియకుండా సర్దుబాటు అవుతుంది.

ప్రైవేట్ రంగ చమురు సంస్థ నయారా ఎనర్జీ ఇప్పటికే ధరలను పెంచడం గమనార్హం. గురువారం ఆ సంస్థ పెట్రోల్‌పై రూ. 5, డీజిల్‌పై రూ. 3 పెంచింది. దీంతో నయారా బంకుల్లో పెట్రోల్ ధర రూ. 100 దాటింది. అయితే, దేశంలో 90 శాతం మార్కెట్ వాటా ఉన్న ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలు (హెచ్పీసిఎల్, బీపీసిఎల్, ఐఓసి) మాత్రం ధరలను స్థిరంగా ఉంచాయి. ఢిల్లీలో ప్రస్తుతం పెట్రోల్ ధర రూ. 94.77 గా, డీజిల్ ధర రూ. 87.67 గా ఉంది. కేంద్రం తీసుకున్న తాజా నిర్ణయంతో ఈ ధరలు పెరగకుండా కట్టడి చేయవచ్చని భావిస్తున్నారు.

ధరలు పెరగకుండా చర్యలు తీసుకుంటాం -నిర్మలా సీతారామన్

కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఈ నిర్ణయంపై స్పందిస్తూ, ధరల పెరుగుదల నుండి పౌరులను రక్షించేందుకు ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉందని సామాజిక మాధ్యమం 'ఎక్స్' ద్వారా తెలిపారు. అవసరమైన వస్తువుల సరఫరాలో లోటు రాకుండా, ధరలు పెరగకుండా ఎప్పటికప్పుడు తగిన చర్యలు తీసుకుంటామని ఆమె హామీ ఇచ్చారు. ఎగుమతి సుంకాల విధింపు వల్ల దేశీయ మార్కెట్లో ఇంధన లభ్యత పెరుగుతుందని, తద్వారా కృత్రిమ కొరత ఏర్పడదని ఆమె స్పష్టం చేశారు.

కేంద్ర పెట్రోలియం శాఖ మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరీ మాట్లాడుతూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు ధరలు 30 నుండి 50 శాతం వరకు పెరిగాయని గుర్తుచేశారు. ఆగ్నేయాసియా, ఉత్తర అమెరికా, ఐరోపా దేశాల్లో ధరలు భారీగా పెరిగినప్పటికీ, భారతదేశంలో మాత్రం ప్రభుత్వం ఆర్థిక భారాన్ని మోస్తూ ప్రజలను కాపాడుతోందని అన్నారు. రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుండి ప్రభుత్వం ఇదే పద్ధతిని అనుసరిస్తోందని, చమురు సంస్థల నష్టాలను తగ్గించడమే కాకుండా రిఫైనరీలు కేవలం లాభాల కోసమే విదేశాలకు ఇంధనాన్ని తరలించకుండా ఎగుమతి పన్ను వేసినట్లు వివరించారు.

నో లాక్‌డౌన్

కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్, పెట్రోలియం శాఖ మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరీ ఈ పుకార్లపై స్పందిస్తూ, దేశంలో ఎటువంటి లాక్‌డౌన్ ప్రణాళికలు లేవని స్పష్టం చేశారు. గతంలో కోవిడ్ సమయంలో చూసినటువంటి పరిస్థితులు మళ్లీ పునరావృతం కాబోవని, ఇవి కేవలం రాజకీయ దురుద్దేశంతో కూడిన తప్పుడు ప్రచారాలని వారు కొట్టిపారేశారు. ప్రజలు ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదని, తప్పుడు సమాచారాన్ని నమ్మవద్దని ప్రభుత్వం అధికారికంగా భరోసా ఇచ్చింది.

తప్పుడు సమాచారంపై హెచ్చరిక

క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో ప్రజల్లో భయాందోళనలు కలిగించేలా సామాజిక మాధ్యమాల్లో తప్పుడు వార్తలు వ్యాప్తి చేసే వారిపై ప్రభుత్వం కఠినంగా స్పందించింది. బాధ్యతారాహిత్యంగా లాక్‌డౌన్ వంటి వదంతులను ప్రచారం చేయడం సమాజానికి హానికరమని హర్దీప్ సింగ్ పూరీ హెచ్చరించారు. ప్రజలు కేవలం అధికారిక ప్రకటనలను మాత్రమే నమ్మాలని, గందరగోళానికి గురికావద్దని కోరారు. దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను, ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను కాపాడటమే ప్రభుత్వ ప్రథమ ప్రాధాన్యతని, పశ్చిమ ఆసియా సంక్షోభం వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి భారత్ పూర్తి సంసిద్ధతతో ఉందని కేంద్రం ఈ సందర్భంగా మంత్రులు తెలిపారు. .