పాక్-ఆఫ్ఘన్ శాంతి చర్చలు విఫలం
పొరుగు దేశాలైన పాకిస్థాన్, ఆఫ్ఘనిస్థాన్ మధ్య నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలను తగ్గించేందుకు చైనా చేసిన ప్రయత్నాలు ఆశించిన ఫలితాన్ని ఇవ్వలేదు. బీజింగ్ మధ్యవర్తిత్వంలో గత వారం రోజులుగా చైనాలోని జిన్జియాంగ్ ప్రావిన్స్లో గల 'ఉరుంఖీ' నగరంలో జరిగిన త్రైపాక్షిక చర్చలు ఎటువంటి అధికారిక ఒప్పందం లేకుండానే ముగిశాయి. ఈ చర్చల అనంతరం చైనా విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి మావో నింగ్ బుధవారం వివరాలను వెల్లడించారు. ఇరు దేశాల మధ్య ఉన్న సమస్యలకు సమగ్ర పరిష్కారాన్ని అన్వేషించేందుకు మాత్రం ఇరు పక్షాలు అంగీకరించాయని ఆమె పేర్కొన్నారు. ఫిబ్రవరిలో ఆఫ్ఘనిస్థాన్లోని ఉగ్రవాద స్థావరాలే లక్ష్యంగా పాక్ చేపట్టిన 'ఆపరేషన్ గజబ్ లిల్-హక్' తర్వాత ఇరు దేశాల మధ్య జరిగిన మొదటి ప్రధాన దౌత్యపరమైన భేటీ ఇదే కావడం గమనార్హం.
ఉగ్రవాదంపై పరస్పర ఆరోపణలు
పాకిస్థాన్ తన దేశంలో జరుగుతున్న తిరుగుబాటుకు ఆఫ్ఘన్ గడ్డపై ఆశ్రయం పొందుతున్న తెహ్రీక్-ఎ-తాలిబన్ పాకిస్థాన్, బలూచ్ లిబరేషన్ ఆర్మీ వంటి ఉగ్రవాద సంస్థలే కారణమని ఆరోపిస్తోంది. అయితే ఈ ఆరోపణలను ఆఫ్ఘనిస్థాన్ తీవ్రంగా ఖండిస్తోంది. ఉగ్రవాదం అనేది ఇరు దేశాల సంబంధాలను దెబ్బతీస్తున్న ప్రధానాంశమని ఈ చర్చల్లో చైనా నొక్కి చెప్పింది. చైనాకు కూడా తన జిన్జియాంగ్ ప్రావిన్స్లో వేర్పాటువాదాన్ని ప్రోత్సహించే ఈస్ట్ తుర్కెస్థాన్ ఇస్లామిక్ మూవ్మెంట్ ఉగ్రవాదులు ఆఫ్ఘనిస్థాన్లో ఉండటం పట్ల ఆందోళనలు ఉన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో చర్చలు కేవలం సమస్యలను గుర్తించడానికే పరిమితమయ్యాయి.
ఐక్యరాజ్యసమితి నివేదికతో చిక్కులు
ఈ చర్చల సమయంలో ఐక్యరాజ్యసమితి నిపుణుల నివేదిక పాకిస్థాన్కు అడ్డంకిగా మారింది. ఆఫ్ఘన్ గడ్డపై ఉగ్రవాదులు ఉన్నారనడానికి పాక్ వద్ద తగిన ఆధారాలు లేవని, అలాగే ఆఫ్ఘనిస్థాన్పై పాక్ జరిపిన దాడులు అంతర్జాతీయ చట్టాలను ఉల్లంఘించడమేనని ఐరాస నివేదిక పేర్కొంది. అయితే పాకిస్థాన్ ఈ నివేదికను ప్రశ్నిస్తూ, అంతర్జాతీయ వేదికలపై తాము తగిన ఆధారాలను ఇదివరకే సమర్పించామని వాదిస్తోంది. మరోవైపు ఆఫ్ఘనిస్థాన్ మాత్రం ఉగ్రవాదులు తమ దేశంలో లేరని, వారు పాకిస్థాన్లోనే క్రియాశీలంగా ఉన్నారని ఎదురుదాడికి దిగింది.
మున్ముందు సంప్రదింపులు
మధ్యస్థాయి అధికారుల మధ్య జరిగిన ఈ 'ఉరుంఖీ ప్రక్రియ' అర్థవంతంగా సాగిందని చైనా అభిప్రాయపడింది. ఇరు దేశాలు ముస్లిం సోదర దేశాలని, పొరుగు దేశాల మధ్య సత్సంబంధాలు దక్షిణ ఆసియా శాంతికి ఎంతో కీలకమని మూడు దేశాలు గుర్తించాయి. ప్రస్తుతానికి ఎటువంటి ఒప్పందం కుదరకపోయినా, భవిష్యత్తులో అన్ని స్థాయిల్లో చర్చలను కొనసాగించేందుకు, ఉగ్రవాద నిర్మూలనకు పరస్పర సహకారం అందించుకునేందుకు ఒక ప్రాథమిక అవగాహనకు వచ్చాయి. సంప్రదింపుల ద్వారానే సంక్లిష్ట సమస్యలను పరిష్కరించుకోవచ్చని చైనా ప్రతినిధి స్పష్టం చేశారు.