పశ్చిమాసియా యుద్ధానికి తాత్కాలిక విరామం

పశ్చిమాసియాను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తున్న యుద్ధ మేఘాలు తాత్కాలికంగా తొలగిపోయాయి. ప్రపంచాన్ని పెను వినాశనం అంచుకు తీసుకెళ్లిన అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధంలో అనూహ్య మలుపు చోటుచేసుకుంది. ఇరాన్ ప్రతిపాదించిన 10 సూత్రాల శాంతి ప్రణాళికకు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ సానుకూలంగా స్పందించడంతో రెండు వారాల పాటు ఇరువైపులా కాల్పుల విరమణ అమల్లోకి వచ్చింది. పాకిస్థాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ జరిపిన రాయబారం ఫలించడంతో ట్రంప్ తన విధ్వంసకర దాడుల హెచ్చరికను ఉపసంహరించుకున్నారు. ఏప్రిల్ 10న ఇస్లామాబాద్ వేదికగా అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్, ఇరాన్ ప్రతినిధుల మధ్య చారిత్రక చర్చలు జరగనున్నాయి.

ట్రంప్ హెచ్చరికలు.. అనూహ్య మలుపు

నిజానికి బుధవారం ఉదయం వరకు పరిస్థితి అత్యంత భయానకంగా ఉంది. "ఈ రాత్రితో ఒక నాగరికత అంతమైపోతుంది" అంటూ ఇరాన్‌పై అణుస్థాయి దాడులు చేస్తామని ట్రంప్ తీవ్ర హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. అయితే కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధిని తక్షణమే తెరుస్తామని ఇరాన్ హామీ ఇవ్వడంతో ట్రంప్ శాంతించారు. ఇరాన్ పంపిన 10 సూత్రాల ప్రతిపాదన ఆచరణాత్మకంగా ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు. తమ సైనిక లక్ష్యాలన్నీ ఇప్పటికే నెరవేరాయని, మధ్యప్రాచ్యంలో 'స్వర్ణయుగం' రాబోతోందని ట్రంప్ ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.

ఇరాన్ ప్రతిపాదించిన 10 సూత్రాలు ఇవే!

• ఇరాన్ తన పౌర అవసరాల కోసం అణు ఇంధనాన్ని సుసంపన్నం చేసుకునే హక్కును గుర్తించాలి.

• గత 45 ఏళ్లుగా ఇరాన్‌పై ఉన్న అన్ని రకాల ఆర్థిక ఆంక్షలను అమెరికా ఎత్తివేయాలి.

• ఇరాన్ భూభాగంపై అమెరికా, దాని మిత్రదేశాల సైనిక దాడులను తక్షణమే ఆపాలి.

• పశ్చిమాసియా ప్రాంతం నుంచి అమెరికా తన దళాలను పూర్తిగా ఉపసంహరించుకోవాలి.

• యుద్ధం వల్ల జరిగిన నష్టానికి అమెరికా పరిహారం చెల్లించాలి.

• ప్రాంతీయ రాజకీయాల్లో ఇరాన్ సార్వభౌమత్వాన్ని అధికారికంగా గుర్తించాలి.

• జలసంధి భద్రత బాధ్యత ఇరాన్‌కే ఉండాలి, అంతర్జాతీయ నౌకలకు రక్షణ కల్పిస్తాం.

• ప్రాంతీయ వ్యవహారాల్లో బాహ్య శక్తుల (ముఖ్యంగా అమెరికా) జోక్యం ఉండకూడదు.

• ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యవేక్షణలో శాశ్వత శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడం.

• మానవతా దృక్పథంతో ఉభయ దేశాల మధ్య ఖైదీల విడుదల ప్రక్రియ చేపట్టడం.

హోర్ముజ్ జలసంధి పునఃప్రారంభం

ఒప్పందంలో భాగంగా అంతర్జాతీయ చమురు రవాణాకు కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధిని ఇరాన్ పునఃప్రారంభించింది. అయితే తమ సాయుధ దళాల సమన్వయంతోనే రవాణా సాగుతుందని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అరాగ్చీ స్పష్టం చేశారు. మరోవైపు ఇరాన్ దీనిని తమ 'చారిత్రక విజయం'గా అభివర్ణించింది. అమెరికా తన దురాక్రమణను ఆపి, తమ షరతులకు లొంగిపోయిందని ఇరాన్ ఘాటు వ్యాఖ్యలు చేసింది.

బీరూట్‌పై ఇజ్రాయెల్ దాడులు యథాతథం

ఇరాన్‌తో కాల్పుల విరమణ కుదిరినప్పటికీ, లెబనాన్ రాజధాని బీరూట్‌పై ఇజ్రాయెల్ భీకర దాడులు చేస్తూనే ఉంది. వాణిజ్య కేంద్రాలే లక్ష్యంగా జరిగిన ఈ దాడుల్లో ఎటువంటి ముందస్తు హెచ్చరికలు ఇవ్వలేదు. లెబనాన్‌లోని హిజ్బుల్లాతో యుద్ధం ఈ ఒప్పందంలో భాగం కాదని ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని నెతన్యాహు కార్యాలయం స్పష్టం చేసింది. ఇజ్రాయెల్ దాడులు ఆపనంత వరకు తాము కాల్పుల విరమణ పాటించబోమని హిజ్బుల్లా హెచ్చరించింది.

యురేనియం తొలగింపుపై చర్చలు

గత వేసవిలో భూగర్భంలో పాతిపెట్టిన ఇరాన్ సుసంపన్న యురేనియంను వెలికితీసి తొలగించడానికి అమెరికా సహకరిస్తుందని ట్రంప్ ప్రకటించారు. "ఇకపై యురేనియం సుసంపన్నతకు తావులేదు" అని ఆయన సోషల్ మీడియాలో పేర్కొన్నారు. అయితే ఇరాన్ మాత్రం యురేనియం వెలికితీత విషయంలో అమెరికాతో కలిసి పనిచేస్తామని ఇంకా ధ్రువీకరించలేదు. ఇదిలా ఉండగా ఇరాన్‌పై ఆంక్షల సడలింపు గురించి కూడా చర్చిస్తామని ట్రంప్ వెల్లడించారు.

ఇంధన ధరలపై జర్మనీ ఆందోళన

కాల్పుల విరమణ వార్తతో ఇంధన ధరలు తక్షణమే తగ్గుతాయని ఆశించవద్దని జర్మనీ ప్రభుత్వం తన ప్రజలను కోరింది. హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేత వల్ల ప్రపంచ మార్కెట్‌పై ప్రభావం పడిందని, సరఫరా పునరుద్ధరణకు సమయం పడుతుందని జర్మనీ పేర్కొంది. ధరల తగ్గింపు కనిపించడానికి మరికొన్ని వారాలు పడుతుందని జర్మన్ ప్రతినిధులు వివరించారు.

భారత్ సహా ప్రపంచ దేశాల హర్షం

అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య కుదిరిన ఒప్పందాన్ని భారతదేశం సాదరంగా ఆహ్వానించింది. చర్చలు, దౌత్యం ద్వారానే శాశ్వత పరిష్కారం లభిస్తుందని భారత విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ స్పష్టం చేసింది. హోర్ముజ్ జలసంధి తిరిగి తెరుచుకోవడం వల్ల ప్రపంచ వాణిజ్యం మళ్లీ పుంజుకుంటుందని భారత్ ఆశాభావం వ్యక్తం చేసింది. రష్యా, టర్కీ, యూకే, యూరోపియన్ యూనియన్ వంటి దేశాలు కూడా ఈ నిర్ణయాన్ని స్వాగతించాయి.

అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య కుదిరిన ఈ కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని పోప్ లియో XIV ఒక శుభ పరిణామంగా అభివర్ణించారు. దేశాలను నాశనం చేస్తామంటూ హెచ్చరికలు చేయడం ఏమాత్రం సరికాదని ఆయన మందలిస్తూ, అందరూ శాంతి కోసం ప్రార్థించాలని కోరారు. మరోవైపు ఇటలీ విదేశాంగ మంత్రి కూడా ఈ ఒప్పందం వల్ల యుద్ధ భయాలు తగ్గి ఆర్థిక వ్యవస్థ పుంజుకుంటుందని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. మొత్తం మీద ఈ తాత్కాలిక విరామం పశ్చిమాసియాలో శాంతికి ఒక చిన్న 'ఆశాకిరణం'లా కనిపిస్తోందని ప్రపంచ నేతలు స్వాగతించారు.

అబుదాబిలో వందలాది అరెస్టులు

యుద్ధానికి సంబంధించిన దృశ్యాలను చిత్రీకరించినందుకు, సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు సమాచారం వ్యాప్తి చేసినందుకు అబుదాబి పోలీసులు 375 మందిని అదుపులోకి తీసుకున్నారు. వీరిలో అత్యధికంగా వలస కార్మికులు ఉన్నట్లు సమాచారం. నిబంధనలు ఉల్లంఘించిన వారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని యూఏఈ అధికారులు హెచ్చరించారు.

లెబనాన్ అధ్యక్షుడి డిమాండ్

ఈ ఒప్పందం ప్రాంతీయ సంక్షోభాల పరిష్కారానికి మొదటి అడుగు కావాలని లెబనాన్ అధ్యక్షుడు జోసెఫ్ ఔన్ కోరారు. ఇజ్రాయెల్ దళాలు తమ భూభాగం నుండి వైదొలగాలని, హిజ్బుల్లా వంటి సాయుధ గ్రూపులు ఆయుధాలను వీడాలని ఆయన డిమాండ్ చేశారు. లెబనాన్ సార్వభౌమాధికారాన్ని గౌరవించాలని ఆయన విజ్ఞప్తి చేశారు.

కువైట్, సౌదీ అరేబియా మద్దతు

ఇరాన్ దాడుల వల్ల తీవ్రంగా నష్టపోయిన కువైట్, ఈ ఒప్పందం శాశ్వత పరిష్కారానికి దారితీయాలని ఆకాంక్షించింది. సౌదీ అరేబియా సైతం ఈ నిర్ణయాన్ని స్వాగతిస్తూ, అంతర్జాతీయ జలమార్గమైన హోర్ముజ్ జలసంధిని ఎటువంటి ఆంక్షలు లేకుండా తెరిచి ఉంచాలని కోరింది. ఇది ప్రాంతీయ స్థిరత్వానికి కీలకమని పేర్కొంది.

పాకిస్థాన్ మధ్యవర్తిత్వ పాత్ర

ఈ సంక్షోభాన్ని చల్లార్చడానికి పాకిస్థాన్ చేసిన కృషిని ప్రపంచ దేశాలు అభినందించాయి. శుక్రవారం ఇస్లామాబాద్‌లో జరగబోయే చర్చలకు ఇరాన్ ప్రతినిధులు హాజరవుతారని పాక్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ వెల్లడించారు. ఇరాన్ అధ్యక్షుడితో సుదీర్ఘంగా చర్చించిన తర్వాత ఈ చర్చలకు మార్గం సుగమమైందని ఆయన వెల్లడించారు.

ఒప్పందం తర్వాత రిఫైనరీపై దాడి

కాల్పుల విరమణ అమల్లోకి వచ్చిన కొద్ది గంటల్లోనే ఇరాన్‌లోని లావన్ ద్వీపంలో ఉన్న చమురు శుద్ధి కర్మాగారంపై దాడి జరగడం కలకలం రేపింది. బుధవారం ఉదయం 10 గంటల ప్రాంతంలో జరిగిన ఈ దాడిలో ఎవరూ గాయపడలేదు కానీ భారీగా మంటలు చెలరేగాయి. ఈ దాడికి ఎవరు బాధ్యులో ఇంకా తెలియరాలేదు.

భవిష్యత్ చర్చలపై సర్వత్రా ఆసక్తి

యుద్ధాన్ని పూర్తిగా ఆపేందుకు ఇస్లామాబాద్‌లో జరగబోయే ముఖాముఖి చర్చల కోసం ప్రపంచమంతా ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తోంది. ఇరాన్ ప్రతిపాదించిన 10 సూత్రాల శాంతి ప్రణాళిక ఆధారంగా ఈ చర్చలు సాగనున్నాయి. ఈ చర్చలు సఫలమైతే పశ్చిమాసియాలో చాలా కాలం తర్వాత శాశ్వత శాంతి నెలకొనే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.