పశ్చిమాసియా యుద్ధం ఉగ్రరూపం

పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ జ్వాలలు రెండో నెలలోకి ప్రవేశించినా ఏమాత్రం శాంతించడం లేదు. అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ ఒకవైపు, ఇరాన్ మరోవైపు సాగిస్తున్న ఈ భీకర పోరు నేటితో 36వ రోజులోకి ప్రవేశించింది. ఇరాన్ సైనిక సామర్థ్యాన్ని దాదాపు తుడిచిపెట్టేశామని అగ్రరాజ్యం అమెరికా ప్రకటిస్తున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో టెహ్రాన్ తన క్షిపణి, డ్రోన్ బలగాలతో పొరుగున ఉన్న గల్ఫ్ అరబ్ దేశాలపై విరుచుకుపడుతోంది.

శుక్రవారం తెల్లవారుజామున కువైట్‌లోని అతిపెద్ద చమురు శుద్ధి కర్మాగారం 'మినా అల్-అహ్మదీ'పై ఇరాన్ డ్రోన్లతో దాడి చేయడంతో ప్లాంట్ అంతటా మంటలు ఎగసిపడ్డాయి. ఈ రిఫైనరీ యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుండి పలుమార్లు దాడులకు గురైంది. అగ్నిమాపక సిబ్బంది మంటలను అదుపు చేసేందుకు తీవ్రంగా శ్రమిస్తున్నారని కువైట్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ వెల్లడించింది.

‘దాహార్తి’పై దెబ్బకొట్టిన టెహ్రాన్

కేవలం ఇంధన వనరులనే కాకుండా, సామాన్య ప్రజల ప్రాణధార అయిన నీటి వనరులపై కూడా ఇరాన్ దెబ్బకొట్టింది. కువైట్‌లోని సముద్రపు నీటిని మంచినీరుగా మార్చే (డీశాలినేషన్) ప్రధాన ప్లాంట్‌పై జరిగిన దాడిలో ప్లాంట్ తీవ్రంగా ధ్వంసమైంది. గల్ఫ్ దేశాలు తమ తాగునీటి అవసరాల కోసం అత్యధికంగా ఈ ప్లాంట్లపైనే ఆధారపడుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ చర్య ఆ ప్రాంతంలో తీవ్ర నీటి ఎద్దడికి దారితీసే ప్రమాదం కనిపిస్తోంది.

మరోవైపు బహ్రెయిన్‌లో కూడా ఇరాన్ దాడుల నేపథ్యంలో ప్రమాద హెచ్చరిక సైరన్లు మోగాయి. సౌదీ అరేబియా తమ భూభాగంపైకి దూసుకొస్తున్న పలు ఇరాన్ డ్రోన్లను కూల్చివేసినట్లు ప్రకటించింది. ఇజ్రాయెల్ కూడా తమపైకి క్షిపణులు వస్తున్నట్లు నివేదించింది. యుద్ధం విస్తరిస్తున్న కొద్దీ పౌర మౌలిక సదుపాయాలే లక్ష్యంగా దాడులు జరగడం అంతర్జాతీయ సమాజంలో ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

అమెరికా ఎఫ్-35 యుద్ధ విమానం కూల్చివేత!

అమెరికా గర్వకారణంగా భావించే అత్యంత అధునాతన ఐదో తరం 'ఎఫ్-35' స్టీల్త్ యుద్ధ విమానాన్ని కూల్చివేసినట్లు ఇరాన్ ప్రకటించింది. సెంట్రల్ ఇరాన్ గగనతలంలో పహారా కాస్తున్న ఈ విమానాన్ని తమ సరికొత్త స్వదేశీ గగనతల రక్షణ వ్యవస్థ ద్వారా నేలమట్టం చేశామని ఇరాన్ రక్షణ విభాగం 'ఖాతమ్ అల్-అన్బియా' వెల్లడించింది. విమానం కూలిన సమయంలో భారీ పేలుడు సంభవించిందని, పైలట్ ప్రాణాలతో బయటపడే అవకాశం లేదని పేర్కొంది.

అయితే, నైరుతి ఇరాన్‌లోని కొహ్కిలుయే పర్వత ప్రాంతంలో ఒక అమెరికా పైలట్ పారాచూట్ ద్వారా కిందకు దూకేశాడని, అతడిని పట్టుకున్న వారికి భారీ బహుమతి ఇస్తామని స్థానిక టీవీ ఛానెళ్లు ప్రకటించడం ఉత్కంఠను పెంచుతోంది. శత్రు పైలట్ ఎక్కడ ఉన్నా పోలీసులకు అప్పగించాలని ప్రజలకు పిలుపునిచ్చారు. దీనిపై అమెరికా రక్షణ శాఖ (పెంటగాన్) ఇప్పటివరకు ఎటువంటి అధికారిక ప్రకటన చేయలేదు.

వంతెన కూల్చివేతపై ఇరాన్ ఆగ్రహం

అంతకుముందు ఇరాన్‌లోని అత్యంత ఎత్తైన 'బీ1' వంతెనపై అమెరికా జరిపిన దాడిని ఇరాన్ తీవ్రంగా ఖండించింది. పర్షియన్ నూతన సంవత్సర (నౌరూజ్) వేడుకల్లో భాగంగా ప్రజలు విహారయాత్రల్లో ఉన్న సమయంలో ఈ దాడి జరగడం వల్ల ఎనిమిది మంది మరణించగా, 95 మంది గాయపడ్డారు. పౌర మౌలిక సదుపాయాలపై దాడి చేయడం శత్రువు నైతిక పతనానికి నిదర్శనమని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాక్చీ మండిపడ్డారు.

ఈ నేపథ్యంలో ఇరాన్ సైన్యం అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌కు కఠిన హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. తమ దేశంలోని వంతెనలు, విద్యుత్ కేంద్రాలపై ఏ రకమైన దాడి జరిగినా ప్రతీకారం తప్పదని స్పష్టం చేసింది. ఈ దాడులు కేవలం అమెరికాపైనే కాకుండా, అమెరికా సైనిక స్థావరాలకు ఆశ్రయమిస్తున్న మిత్రదేశాల పైన కూడా ఉంటాయని ఇరాన్ హెచ్చరించడం గల్ఫ్ ప్రాంతంలో భయాందోళనలు రేకెత్తిస్తోంది.

నేడు ఐరాసలో ‘హార్ముజ్’పై ఓటింగ్

ప్రపంచ చమురు రవాణాకు వెన్నెముక లాంటి 'హార్ముజ్ జలసంధి'లో నౌకల రాకపోకలను పునరుద్ధరించేందుకు ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి ఈరోజు (శనివారం) ఉదయం 11 గంటలకు కీలక ఓటింగ్ నిర్వహించనుంది. బహ్రెయిన్ ప్రతిపాదించిన ఈ తీర్మానానికి భారత్ సహా 130 దేశాలు మద్దతు తెలుపుతున్నాయి. ఇరాన్ ఈ జలసంధిని తన గుప్పిట్లో ఉంచుకోవడం వల్ల అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి పెద్ద విఘాతం కలిగింది.

అయితే, ఈ మార్గాన్ని సైనిక బలంతో తిరిగి తెరిపించడం 'అసాధ్యం' అని ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయేల్ మెక్రాన్ హెచ్చరించారు. రష్యా, చైనా దేశాలు కూడా బలప్రయోగాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ వీటో ప్రయోగించే అవకాశం ఉండటంతో, తాజా ముసాయిదాలో 'కేవలం ఆత్మరక్షణ చర్యలకే' అనుమతి ఇచ్చేలా మార్పులు చేశారు. జలసంధిలో నౌకల ప్రయాణాన్ని సురక్షితం చేయడం కోసం ఈ తీర్మానం అత్యంత కీలకంగా మారింది.

ట్రంప్ సంచలన వ్యాఖ్యలు

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన 'ట్రూత్ సోషల్' వేదికగా మరోసారి సంచలన వ్యాఖ్యలు చేశారు. "మరికొంత సమయం ఇస్తే, మనం హార్ముజ్ జలసంధిని సులభంగా తెరవవచ్చు. అక్కడి చమురును స్వాధీనం చేసుకుని భారీగా సంపాదించవచ్చు. ఇది ప్రపంచానికే ఒక పెద్ద ఆదాయ వనరు అవుతుంది" అని పేర్కొన్నారు. అయితే క్షేత్రస్థాయిలో అమెరికా లక్ష్యాలు ఇంకా పూర్తికాలేదని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

ప్రస్తుతం అమెరికా తన అతిపెద్ద విమానవాహక నౌక 'యూఎస్‌ఎస్ జెరాల్డ్ ఆర్ ఫోర్డ్'ను పశ్చిమాసియాకు పంపింది. ఇప్పటికే అరేబియా సముద్రంలో 'యూఎస్‌ఎస్ అబ్రహం లింకన్' గస్తీ కాస్తుండగా, 'జార్జ్ బుష్' నౌక కూడా యుద్ధ ప్రాంతానికి బయలుదేరింది. అమెరికా తన నౌకా బలగాన్ని భారీగా మోహరించడం చూస్తుంటే యుద్ధం మున్ముందు మరిన్ని మలుపులు తిరిగే అవకాశం ఉంది.

ఆకాశాన్నంటుతున్న ధరలు

యుద్ధం ప్రభావంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడిచమురు ధరలు ఆకాశాన్నంటాయి. ప్రస్తుతం బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర బ్యారెల్‌కు 111 డాలర్లకు చేరుకుంది. ఫిబ్రవరి 28న యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుండి చమురు ధరలు 50 శాతం పెరగడంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిత్యావసరాల ధరలు, రవాణా ఖర్చులు పెరిగే ముప్పు పొంచి ఉంది. జెట్ ఫ్యూయల్ సరఫరా కూడా నిలిచిపోవడంతో విమానయాన రంగం కుదేలైంది.

గడచిన ఐదు వారాల్లో ఇరాన్‌లో సుమారు 1,900 మంది, లెబనాన్‌లో 1,300 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఇజ్రాయెల్‌‌లో 19 మంది, అమెరికా సైనికులు 13 మంది ఈ పోరులో మృతి చెందారు. లెబనాన్‌లో ఇజ్రాయెల్‌‌ జరుపుతున్న దాడుల వల్ల సుమారు 10 లక్షల మంది ప్రజలు నిరాశ్రయులయ్యారు. అగ్రరాజ్యాల పంతాల మధ్య సామాన్య ప్రజలు బలికావడంపై మానవ హక్కుల సంఘాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.

తెరపైకి మరో శాంతి ప్రతిపాదన!

ఈ హింసాకాండకు ముగింపు పలకాలంటూ ఇరాన్ మాజీ విదేశాంగ మంత్రి మహమ్మద్ జవాద్ జరీఫ్ ఒక శాంతి ప్రణాళికను తెరపైకి తెచ్చారు. ఇరాన్ తన అణ్వస్త్ర కార్యక్రమంపై పరిమితులు విధించుకోవాలని, అందుకు ప్రతిగా అమెరికా ఆంక్షలన్నింటినీ ఎత్తివేసి జలసంధిని తెరిపించాలని ఆయన సూచించారు. ఇరాన్ లోపల ఈ ప్రతిపాదనపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నప్పటికీ, ఒక వర్గం మాత్రం చర్చల వైపు మొగ్గు చూపుతున్నట్లు తెలుస్తోంది.

మరోవైపు ఇరాన్-ఒమన్ దేశాలు కలిసి హార్ముజ్ జలసంధిలో నౌకల రాకపోకలను పర్యవేక్షించేందుకు (మోనిటరింగ్) ఒక ముసాయిదాను సిద్ధం చేస్తున్నట్లు సమాచారం. నౌకల ప్రయాణాన్ని సులభతరం చేయడానికే ఈ నిర్ణయం అని ఇరాన్ చెబుతున్నప్పటికీ, అక్కడ వెళ్లే నౌకల నుండి ఒక్కోదానికి 2 మిలియన్ డాలర్ల చొప్పున వసూలు చేస్తున్నారనే వార్తలు వస్తుండటం అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి పెను సవాలుగా మారిందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.