పరిశోధనల్లో భారత్ వెనుకబాటు - డీఆర్డీఓ ఆందోళన
భారతదేశంలో పరిశోధన ఆవిష్కరణల స్థాయి ఆశించిన రీతిలో లేదని డీఆర్డీఓ ఉన్నతాధికారి డా. మకరంద్ జి. జోషి ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. కేవలం ప్రభుత్వ సంస్థలే కాకుండా, పరిశ్రమలు, విశ్వవిద్యాలయాలు కూడా పరిశోధనా రంగంలో చురుకైన పాత్ర పోషించాల్సి ఉందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ముఖ్యంగా మేధో సంపత్తి హక్కుల విషయంలో మన దేశ పరిశ్రమలు ప్రపంచ దేశాలతో పోలిస్తే వెనుకబడి ఉండటం గమనార్హం అని అన్నారు.
ఈ సందర్భంగా మాట్లాడుతూ, భారతీయ పరిశ్రమలు వస్తువులను తయారు చేయడంలో నైపుణ్యం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, సొంతంగా డిజైన్ టెక్నాలజీని అభివృద్ధి చేయడంలో విఫలమవుతున్నాయి. దశాబ్దాలుగా మనం విదేశీ సాంకేతికతను తీసుకుని, వారి లైసెన్స్తో ఉత్పత్తులను తయారు చేయడానికే ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాం. ఈ పద్ధతి మారాలని, మనకంటూ స్వంత ఐపీఆర్లు, సరికొత్త తయారీ ప్రక్రియలు ఉండాలని జోషి సూచించారు.
నిధుల కొరత, అంతర్జాతీయ పోటీ
గడిచిన రెండు దశాబ్దాల్లో చైనా వంటి దేశాలు పరిశోధనలో అద్భుతమైన వృద్ధిని సాధించగా, భారత్ మాత్రం స్థిరంగా ఉండిపోయింది. దేశ జీడీపీలో పరిశోధనల కోసం కేటాయిస్తున్న నిధులు 15 ఏళ్ల క్రితం కంటే ఇప్పుడు తగ్గడం ఆందోళనకరమని ఆయన తెలిపారు. విద్యాసంస్థల్లో జరుగుతున్న పరిశోధనల నాణ్యత కూడా మెరుగుపడాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన తన అనుభవంతో వివరించారు.
2047 నాటికి భారత్ను అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా (వికసిత భారత్) మార్చాలన్న లక్ష్యాన్ని చేరుకోవాలంటే పరిశోధనే కీలకమని జోషి స్పష్టం చేశారు. ఈ మహత్తర కార్యంలో యువ పరిశోధకులు, విద్యార్థులు సరికొత్త ఆవిష్కరణలతో ముందుకు రావాలి. ప్రభుత్వ సంస్థలతో పాటు ప్రైవేట్ అకడమిక్ సంస్థలు సమన్వయంతో పనిచేసినప్పుడే ఈ లక్ష్యం సాధ్యమవుతుందని ఆయన పిలుపునిచ్చారు.
ఇస్రో ప్రయోగాల్లో సవాళ్లు
అంతరిక్ష రంగంలో భారత్ చంద్రయాన్-3 వంటి గొప్ప విజయాలు సాధించినప్పటికీ, ఇటీవల పిఎస్ఎల్వి రాకెట్ ప్రయోగాల్లో ఎదురైన వైఫల్యాలు చర్చనీయాంశమయ్యాయి. 2025, 2026లో జరిగిన కొన్ని ప్రయోగాల్లో సాంకేతిక లోపాల వల్ల ఉపగ్రహాలను సరైన కక్ష్యలోకి చేర్చలేకపోయామని స్పేస్ అప్లికేషన్స్ సెంటర్ డైరెక్టర్ నీలేష్ దేశాయ్ అంగీకరించారు. రాకెట్ నియంత్రణ కోల్పోవడం వంటి సమస్యలు ఎదురయ్యాయని ఆయన వివరించారు.
వైఫల్యాలకు ప్రధాన కారణం రాకెట్ తయారీలో ఉపయోగించిన గ్రాఫైట్ లైనింగ్ మెటీరియల్ నాణ్యత లోపమని గుర్తించారు. ఇలాంటి పొరపాట్లు పునరావృతం కాకుండా ఉండటానికి, భవిష్యత్తులో ప్రయోగాల మూల్యాంకన ప్రక్రియలో కేవలం ఇస్రో అధికారులే కాకుండా, విద్యాసంస్థలు, ఇతర పరిశ్రమ నిపుణులను కూడా భాగస్వామ్యం చేయాలని కేంద్రం నిర్ణయించింది. వైఫల్యాల నుంచి పాఠాలు నేర్చుకుని ఇస్రో మరింత బలంగా తిరిగి వస్తుందని దేశాయ్ ధీమా వ్యక్తం చేశారు.