పనామా సర్కార్‌కు షాక్.. హాంకాంగ్ సంస్థ రూ. 16,600 కోట్ల భారీ పరిహారం డిమాండ్!

ప్రపంచ వాణిజ్యానికి వెన్నెముకగా నిలిచే పనామా కెనాల్‌పై పట్టు కోసం జరుగుతున్న పోరు ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానాలకు చేరింది. హాంకాంగ్‌కు చెందిన 'సీకే హచిసన్ హోల్డింగ్స్' అనుబంధ సంస్థ అయిన 'పనామా పోర్ట్స్ కంపెనీ' తమ ఆధీనంలోని రెండు కీలక ఓడరేవులను పనామా ప్రభుత్వం అక్రమంగా స్వాధీనం చేసుకుందని ఆరోపించింది. అట్లాంటిక్, పసిఫిక్ మహాసముద్రాలను కలిపే ఈ కాలువకు ఇరువైపులా ఉన్న 'బాల్బోవా', 'క్రిస్టోబల్' పోర్టులను ప్రభుత్వం తన నియంత్రణలోకి తీసుకోవడంపై ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తూ, సుమారు 2 బిలియన్ డాలర్ల (రూ.16,600 కోట్లకు పైగా) భారీ పరిహారం కోరుతూ అంతర్జాతీయ ఆర్బిట్రేషన్ ప్రక్రియను వేగవంతం చేసింది.

సుప్రీంకోర్టు తీర్పుతో మారిన సమీకరణాలు

గత కొన్నేళ్లుగా సజావుగా సాగుతున్న ఈ పోర్టుల నిర్వహణలో పనామా సుప్రీంకోర్టు తీర్పు పెను సంచలనంగా మారింది. 1997 నుండి ఈ ఓడరేవులను నిర్వహిస్తున్న పీపీసీకి, 2021లో ప్రభుత్వం మరో 25 ఏళ్ల పాటు రాయితీని పొడిగించింది. అయితే, ఈ ఒప్పందం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని సర్వోన్నత న్యాయస్థానం ప్రకటించడంతో, పనామా ప్రభుత్వం తక్షణమే రంగంలోకి దిగి పోర్టులను స్వాధీనం చేసుకుంది. ఈ అకస్మాత్తు పరిణామం అంతర్జాతీయ పెట్టుబడిదారులలో ఆందోళన కలిగించడమే కాకుండా, పనామా దేశ ప్రతిష్టను, అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల విశ్వసనీయతను ప్రశ్నార్థకం చేసింది.

పనామా ప్రభుత్వం వ్యవహరించిన తీరుపై హాంకాంగ్ సంస్థ ఘాటుగా స్పందించింది. ఎటువంటి ముందస్తు నోటీసులు లేదా పారదర్శకత లేకుండా, అర్థరాత్రి వేళ కంపెనీ ఆస్తులను, సామాగ్రిని, సిబ్బందిని ప్రభుత్వం తన స్వాధీనంలోకి తీసుకోవడం "యాంటీ-ఇన్వెస్టర్" (పెట్టుబడిదారుల వ్యతిరేక) చర్య అని పీపీసీ మండిపడింది. తమ వ్యాపార ప్రయోజనాలను దెబ్బతీస్తూ పనామా ప్రభుత్వం కావాలనే నిబంధనలను ఉల్లంఘించిందని, దీనిపై తాము ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ వెనక్కి తగ్గబోమని, అంతర్జాతీయ వేదికలపై తమ హక్కుల కోసం చివరి వరకు పోరాడతామని సంస్థ స్పష్టం చేసింది.

అమెరికా-చైనా ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం, రాజకీయ ప్రభావం

ఈ పోర్టుల వివాదం వెనుక లోతైన భౌగోళిక-రాజకీయ కోణాలు ఉన్నాయి. గత ఏడాది అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, పనామా కెనాల్‌ను చైనా పరోక్షంగా నియంత్రిస్తోందని చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ వివాదానికి ఆజ్యం పోశాయి. హాంకాంగ్ సంస్థకు చైనాతో ఉన్న సంబంధాల దృష్ట్యా, అమెరికా భద్రతా పరమైన ఆందోళనలను వ్యక్తం చేస్తూ వచ్చింది. ఈ నేపథ్యంలోనే సీకే హచిసన్ తన పోర్టుల వ్యాపారాన్ని అమెరికన్ సంస్థ 'బ్లాక్‌రాక్' కి విక్రయించేందుకు సిద్ధమైనప్పటికీ, చైనా అభ్యంతరాల వల్ల ఆ 23 బిలియన్ డాలర్ల డీల్ నిలిచిపోవడం గమనార్హం.

పరిహారం మొత్తంపై నెలకొన్న గందరగోళం

నష్టపరిహారం విషయంలో పనామా ప్రభుత్వం, పీపీసీ మధ్య పొంతన లేని ప్రకటనలు వెలువడుతున్నాయి. పనామా ఆర్థిక మంత్రి ఫెలిపే చాప్మన్ మీడియా సమావేశంలో మాట్లాడుతూ.. కంపెనీ కేవలం 1.5 బిలియన్ డాలర్లు మాత్రమే అడుగుతోందని పేర్కొన్నారు. అయితే, దీనిని పీపీసీ తోసిపుచ్చింది. తమకు జరిగిన నష్టం, కోల్పోయిన భవిష్యత్తు ఆదాయం, ప్రభుత్వ అనాలోచిత చర్యల వల్ల కలిగిన నష్టాన్ని అంచనా వేస్తే అది ఖచ్చితంగా 2 బిలియన్ డాలర్లకు తక్కువ కాదని సంస్థ తేల్చి చెప్పింది. ప్రభుత్వం కావాలనే తక్కువ మొత్తం ప్రచారం చేస్తూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తోందని కంపెనీ ఆరోపించింది.

అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంపై పడనున్న ప్రభావం

ప్రస్తుతం నెలకొన్న ఈ ఉద్రిక్తతలు కేవలం పనామా, హాంకాంగ్ దేశాలకే పరిమితం కాకుండా ప్రపంచ సముద్ర వాణిజ్యంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. పనామా కెనాల్ ద్వారా ప్రతిరోజూ వందలాది నౌకలు ప్రయాణిస్తుంటాయి. అటువంటి కీలక జలమార్గం వద్ద ఉన్న పోర్టుల నిర్వహణలో అనిశ్చితి ఏర్పడితే సరుకు రవాణా వ్యయం పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. బీజింగ్, హాంకాంగ్ ప్రభుత్వాలు కూడా పనామా చర్యను తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్న తరుణంలో, ఈ న్యాయపోరాటం అంతర్జాతీయ దౌత్య సంబంధాలను ఏ మలుపు తిప్పుతుందోనని నిపుణులు ఆసక్తిగా గమనిస్తున్నారు.