పద్మాక్షి ఆలయం : వరంగల్‌లోని ఆధ్యాత్మిక, శిల్పకళా నిలయం.

తెలంగాణా చరిత్రలో వరంగల్ అంటేనే ఒక ప్రత్యేక స్థానం వుంది. చారిత్రక వైభవం కలిగిన ఆ ప్రదేశం లో వెయ్యి స్తంభాల గుడి,రామప్ప దేవాలయం, భద్రకాళి ఆలయం ఇలా చాలా ప్రదేశాలు పర్యాటకులను ఆకట్టుకుంటాయి. వాటితో పాటు మరో పురాతన చరిత్ర కలిగిన, కాకతీయులతో ముడిపడిన ఆలయం పద్మాక్షి ఆలయం. దాని విశేషాలు తెలుసుకుందాం .

ఈ ఆలయ స్థలం శైవ గుహ మందిరంగా ప్రారంభమైంది. 5వ శతాబ్దానికి పూర్వం సా.శ. 1117లో కాకతీయ అధిపతి రెండవ ప్రోలరాజు పాలనలో నిర్మించిన జైన మందిరం ఇందులో ఉంది. తరువాతి కాలంలో కాకతీయ పాలకులు వీరశైవ మతాన్ని స్వీకరించడంతో, జైన మందిరం పద్మాక్షి (పద్మావతి లేదా పద్మాక్షమ్మ అని కూడా పిలుస్తారు) దేవతకు అంకితం చేయబడిన హిందూ ఆలయంగా మార్చబడింది. 19వ శతాబ్దంలో జరిగిన వివాదం ఫలితంగా హైదరాబాద్ నిజాం ఆలయం యొక్క హిందూ మూలాలను ధృవీకరిస్తూ ఒక కమిషన్‌ను జారీ చేశాడు.

నిర్మాణం**,**రూపకల్పన

అన్నకొండ స్తంభం:

ప్రవేశ ద్వారం "అన్నకొండ స్తంభం" అని పిలువబడే ఒక ఆకట్టుకునే చతుర్భుజాకార, నాలుగు ముఖాల నల్ల గ్రానైట్ స్తంభం ద్వారానికి కాపలాగా ఉందా అన్నట్టు కనిపిస్తుంది. ఇది ప్రతి నాలుగు వైపుల క్లిష్టమైన జైన శిల్పాలతో అలంకరించబడింది.

గుహ మందిరం,శిల్పాలు:

ఈ ఆలయం ఒక కొండపై ఉన్న సహజ గుహ నుండి చెక్కబడింది. లోపల, గర్భగృహం (గర్భగుడి), ప్రధాన మందిరం ఉత్తరం వైపుకు తిరిగి ఉన్నాయి. ఇది ప్రారంభ ఆలయ రూపకల్పనకు అనుగుణంగా ఉంటుంది. లోపలి భాగం జైన తీర్థంకరుల శిల్పాలతో పాటు పార్శ్వనాథ, యక్ష ధరణేంద్ర, పద్మావతి చిత్రాలతో సమృద్ధిగా అలంకరించబడింది, ఇవన్నీ దాని ద్వంద్వ మత వారసత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.

వ్యాసపీఠ శిల్పం ,చెరువు:

మరో ప్రత్యేక లక్షణం వ్యాసపీఠం (పుస్తకాల విశ్రాంతి) గుహలో చెక్కడం. రాతి కొండపైకి చెక్కబడిన మెట్లు ఆలయ అడుగుభాగంలో ఉన్న పవిత్రమైన కొనేటికి దారి తీస్తాయి. ఈ కోనేటి నీళ్లు పండుగల సమయంలో ఆచార నిమజ్జనం కోసం ఉపయోగిస్తారు. గుట్ట కింది భాగం నుంచి ఆలయానికి చేరుకోవడానికి గుట్టని తొలిచి మెట్లుగా నిర్మించారు. దేవాలయం కొండ పక్క తీర్థంకర విగ్రహం కనిపిస్తుంది. అతను శిరస్సు పైన ఏడు పడగల పాములు నిలుచుంటాయట. దాని పక్కన జ్ఞానంలో ఉన్న జైన శిల్పాలు కనిపిస్తాయి. ఈ ఆలయంలో ఉన్న గరుడ రూపాన్నే కాకతీయ రాజులు ప్రతాపరుద్దుడు గుజపతాకంగా ఉపయోగించుకున్నాడు. పద్మాక్షి దేవి ఆలయంలో ఒక సొరంగం ఉండేదట అక్కడున్న సొరంగం భద్రకాళి దేవి దగ్గర వరకు ఉందట. కాకతీయ సామ్రాజ్యం అనతరం దాన్ని మూసి వేశారని అక్కడి పెద్ధలు అంటుంటారు. .

ఆధ్యాత్మికం,పండుగలు

దేవత,స్థానిక గౌరవం:

పద్మాక్షి దేవిని స్థానికంగా "అమ్మ" అని పూజిస్తారు, "తల్లులకు తల్లి" అని లోతుగా భావిస్తారు. ఆమె ఆలయ ప్రధాన దేవత. భక్తులు తరచుగా శ్రేయస్సు, రక్షణ కోసం ఆమె ఆశీర్వాదాలను కోరుకుంటారు. శ్రావణ మాసంలో ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి. దసరా ఉత్సవాలు వైభవంగా జరుగుతాయి. అలాగే పండుగలు ప్రత్యేక రోజులలో అమ్మవారికి అభిషేకాలు, హోమాలు జరుగుతాయి. కార్తీకమాసంలో కూడా అమ్మవారు ప్రత్యేకంగా అలంకరింపబడతారు.

బతుకమ్మ పండుగ:

ఈ ఆలయంలో నవరాత్రి (సెప్టెంబర్ నుండి అక్టోబర్ వరకు) సమయంలో నిర్వహించబడే రంగురంగుల పూల పండుగ బతుకమ్మ వేడుకలు ఉత్సాహంగా జరుగుతాయి. వేలాది మంది మహిళలు పాల్గొని, పూల అలంకరణలు చేస్తూ, పాటలు పాడుతూ, నృత్యం చేస్తూ, తరువాత అలంకరించబడిన బతుకమ్మలను చెరువులో నిమజ్జనం చేస్తూ మంత్రముగ్ధులను చేసే కార్యక్రమం సాంస్కృతికంగా గొప్ప దృశ్యం.

సందర్శకుల అనుభవం

సుందర దృశ్యాలు,ప్రశాంతత:

పద్మాక్షి గుట్ట పైన ఉన్న ప్రాంతం హన్మకొండ, దాని పరిసరాల యొక్క విస్తృత దృశ్యాలను చూసే అవకాశం కల్పిస్తుంది. ఇది ఫోటోగ్రఫీ, ప్రతిబింబానికి అనువైన ప్రదేశం.

ప్రశాంత వాతావరణం:

సందర్శకులు ఆలయానికి చేరుకోవడానికి రాతి, సన్యాసి శైలి మార్గం ద్వారా 50 నుండి 70 మెట్లు ఎక్కవలసివుంటుంది. ఇది ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణ భావాన్ని రేకెత్తిస్తుంది. ప్రశాంతమైన వాతావరణం, దాని నిర్మాణ, సాంస్కృతిక లోతుతో కలిపి, ఈ ఆలయం యాత్రికులకు,వారసత్వ సందర్శకులకు ఒక ప్రియమైన ప్రదేశంగా మారుతుంది.

సందర్శకులకు సమాచారం

ప్రవేశ సమయాలు*_*:

ప్రతిరోజూ ఉదయం 6 గంటల నుండి సాయంత్రం 6 గంటల వరకు తెరిచి ఉంటుంది. ప్రవేశ రుసుము లేదు.

ప్రదేశం *_*:

వరంగల్ జిల్లాలోని హనుమకొండలోని మీర్‌పేటలో ఉంది. హనుమకొండ బస్టాండ్ నుండి కేవలం 3 కి.మీ, వరంగల్ రైల్వే స్టేషన్ నుండి 6 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఆటో రిక్షాలు, బస్సులు (టిఎస్ఆర్టిసితో సహా), ప్రైవేట్ వాహనాల కు కొండపైకి రోడ్డు అనుమతి ఉంది. సమీప విమానాశ్రయం హైదరాబాద్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (150 కి.మీ).

సమీపంలోని ఆకర్షణలు:

పూర్తి వారసత్వ అనుభవాన్ని పొందడానికి భద్రకాళి ఆలయం, వరంగల్ కోట, వెయ్యి స్తంభాల ఆలయం, రామప్ప ఆలయ సందర్శనలతో ఇది చక్కగా జతకడుతుంది.

ఎందుకు సందర్శించాలి?

జైన, హిందూ సంప్రదాయాల ఆసక్తికరమైన మిశ్రమాన్ని వివరించే చరిత్ర యొక్క సజీవ తెర. అన్నకొండ స్తంభం, గుహ నిర్మాణం,పురాతన శిల్పాలు వంటి నిర్మాణ ముఖ్యాంశాలు, లోతైన సాంస్కృతిక అంతర్దృష్టిని అందిస్తాయి. ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం, కొండపై ఉన్న ప్రదేశం,విశాల దృశ్యాలు దీనిని ప్రశాంతమైన తిరోగమనంగా చేస్తాయి. బతుకమ్మ వంటి పండుగల సమయంలో సాంస్కృతిక చైతన్యం సందర్శనకు మరింత శోభను జోడిస్తుంది.